KIMBERLEY – Politieke partye in die Noord-Kaap het Dinsdag hul amptelike verbintenis tot ‘n vry, regverdige en vreedsame verkiesing hernu tydens die Verkiesingskommissie (OVK) se seremonie vir die ondertekening van die Verkiesingsgedragskode by die Flamingo Casino in Kimberley.

Die geleentheid het plaasgevind te midde van die OVK se laaste voorbereidings vir die plaaslike regeringsverkiesings op 4 November.

Mawethu Sheburi, die OVK se adjunk-hoofverkiesingsbeampte, het partyleiers en kandidate herinner dat die gedragskode wetlik bindend vir alle geregistreerde partye en kandidate is, ongeag of hulle die belofte fisiek onderteken.

Sheburi sê die gedragskode dien as skild vir demokrasie en bied ‘n duidelike raamwerk om politieke geweld, intimidasie en onverdraagsaamheid te veroordeel.

Verkiesingswetgewing (Artikels 66 tot 76 van die Wet op Plaaslike Regeringsverkiesings) omskryf spesifieke oortredings as statutêre misdrywe. Dit sluit in onbehoorlike beïnvloeding en die misbruik van magsposisies (soos werkgewers wat werknemers dwing; valse verklarings en voordoening; skep van KI-gegenereerde fop-video’s van kandidate; beskadiging of verwydering van verkiesingsplakkate; en politieke bedrywighede binne die grense van stempunte op verkiesingsdag).

LEES OOK: ‘Jongmense nie apaties’ – Jeug brei kieserslys uit met registrasienaweek

Ernstige oortredings sal deur die Verkiesingshof met boetes van tot R200 000, verbeurdverklaring van verkiesingsdeposito’s, ‘n verbod op veldtogte, of selfs die kansellasie van ‘n politieke party se registrasie gestraf word. Daarbenewens dra sekere misdrywe ‘n moontlike gevangenisstraf van vyf tot tien jaar.

Sheburi het ook verwys na navorsing wat toon dat publieke vertroue in politieke instellings steeds laag is, met vertroue in politieke partye op 18% en vertroue in die OVK tussen 32% en 42%.

Hy het partye aangemoedig om skoon en positiewe veldtogte te voer wat burgerlike kwessies gebruik om kiesers se moedeloosheid te verlig.

Aansienlike toename in kandidate en partye

Elkin Topkin, Noord-Kaapse provinsiale verkiesingsbeampte, het bevestig die provinsiale OVK-span is gereed om hul mandaat uit te voer.

Hy sê daar is ‘n aansienlike toename in deelname van kandidate sowel as partye in die provinsie. Altesaam 54 politieke partye neem oor die provinsie heen deel, teenoor 40 partye in 2021.

Altesaam 4 347 kandidate ding mee om setels, waarvan 42% vroulik is, met kandidate se ouderdomme wat van 18 tot 82 jaar wissel. Minder as 20 onafhanklike kandidate neem dié keer deel.

Om die stemervaring vir kiesers te verbeter, is infrastruktuur en bedrywighede verbeter. Die provinsie het 736 stempunte en 21 tente. Die aantal dienspunte is verhoog om rye te verkort. Sowat 5 500 verkiesingspersoneel is aangestel en opgelei.

Die kiestoestelle is ingrypend opgradeer om betroubaar sonder netwerkafhanklikheid te funksioneer.

Topkin sê ‘n optimale stemervaring is ‘n gedeelde verantwoordelikheid tussen die OVK, politieke partye en die gemeenskap.

LEES OOK: Important steps for casting your special vote in upcoming elections

Hy het kandidate versoek om te verseker dat kiesers op verkiesingsdag ongehinderde toegang tot stempunte het.

Aansoeke vir spesiale stemme (wat op 2 en 3 November uitgebring sal word) sluit op 10 Oktober, en meer as 40 000 aansoeke is reeds verwerk.

Verteenwoordigers van die ANC, DA, Cope, PA, EFF, Afrika Mayibuye Movement, uMkhonto weSizwe, Vryheidsfront Plus, African Transformation Movement en SAKP het boodskappe gelewer oor hoe hulle die kode sal nakom en verseker die verkiesing is vry en regverdig.