Die regering se jongste aansuiweringsbegroting spreek nie die dringende behoeftes van die openbare gesondheidsorg- en onderwysstelsels aan nie, volgens die burgerregtegroep SECTION27.
Fondse word verskuif, nie bygevoeg nie
SECTION27 neem kennis van die herprioritisering van R38,1 miljard deur die Targeted and Responsible Savings Programme (TARS). Die organisasie wys egter daarop dat dit nie nuwe geld in die staatskas inbring nie, maar bestaande fondse verskuif.
“Om dit as ’n netto toename in die begrotings van belangrike dienste voor te stel, hou nie rekening met die feit dat die land bykomende beleggings in maatskaplike dienste nodig het, eerder as om fondse bloot rond te skuif nie,” sê die organisasie.
Die organisasie verwelkom dit dat die geld binne maatskaplike dienste bly. Dit dui daarop dat TARS hierdie keer nie noodsaaklike openbare dienste van befondsing ontneem het nie.
Onderwys onder druk weens besnoeiings
Basiese onderwys sal ’n netto besnoeiing van R309 miljoen ondervind. Die departement sukkel reeds met oorvol klaskamers, leerders wat nog nie by skole geplaas is nie, ondoeltreffende personeelbestuur en ongelyke dienslewering.
Volgens SECTION27 het die regering ’n geleentheid verspeel om besteding aan basiese onderwys te verhoog, ondanks hoër as verwagte inkomste. Die organisasie beklemtoon dat die bou en instandhouding van skole ’n kernprioriteit in die begroting moet bly, veral wanneer daar meer fiskale ruimte beskikbaar is.
Ondersteuning vir klimaatveerkragtigheid
Die organisasie verwelkom die regering se erkenning van die belangrikheid van klimaatveerkragtigheid, veral in die lig van die verwagte gevolge van El Niño vanjaar. Arm en landelike gemeenskappe word die swaarste deur droogtes, vloede en ander klimaatgebeure geraak.
SECTION27 steun planne om klimaatveerkragtige ontwerp by die beplanning van maatskaplike infrastruktuur in te sluit. Die organisasie verwelkom ook die geld wat in die gebeurlikheidsreserwe vir reaksie op El Niño opsy gesit is.
Die organisasie doen ’n beroep op die regering om te verseker dat hierdie fondse die uitwerking op gesondheidsorg en onderwys aanspreek, en nie net ekonomiese aktiwiteite nie. Dit wil hê noodreaksiefinansiering moet voldoende opleiding vir personeel op die voorgrond insluit, waarskuwingsboodskappe in plaaslike tale en doelgerigte ingrypings vir kwesbare groepe, waaronder swanger vroue, pasgebore babas, bejaardes en mense wat chroniese medikasie gebruik.
SECTION27 waarsku egter dat die geoormerkte fondse waarskynlik onvoldoende sal wees om die algehele uitwerking van klimaatsverandering aan te pak. Die organisasie vra dat internasionale samewerking voortgesit word om klimaatverwante befondsing te verseker.
Verbeterings aan gesondheidsorginfrastruktuur
SECTION27 verwelkom die insluiting van drie hospitaalvervangings- en bouprojekte in Mpumalanga en Limpopo in die tweede befondsingsiklus van die Begrotingsfasiliteit vir Infrastruktuur.
Die organisasie verwag dat dié projekte sonder vertragings sal voortgaan om in die behoefte aan moderne gesondheidsorgfasiliteite wat geskik is vir hul doel, te voorsien. Dit sê egter die regering moet meer doen om die gesondheidsorgstelsel se kapasiteit uit te brei, onder meer deur meer fasiliteite te bou en bykomende personeel aan te stel wat direk met pasiënte werk.
Die organisasie steun die insluiting van die Gesondheidsfasiliteit-herlewingsubsidie (Health Facility Revitalisation Grant) by die nuwe hervormings van infrastruktuurtoelaes. Die subsidie het histories swak gevaar, wat bygedra het tot onvoldoende gesondheidsorginfrastruktuur en agterstande in dienslewering.
Oproep tot daadwerklike optrede
Volgens SECTION27 verg die oplossing van Suid-Afrika se sosio-ekonomiese krisisse besliste en proaktiewe optrede.
“Prysstabiliteit en verantwoordelike begrotingsbestuur is belangrik, maar nie ten koste van die staat se vermoë om basiese regte te verwesenlik nie,” lui die organisasie se verklaring.
Die organisasie doen ’n beroep op die regering om te verseker dat noodsaaklike openbare dienste in basiese onderwys en gesondheidsorg hul reikwydte en gehalte uitbrei en teen agteruitgang beskerm word, in ooreenstemming met die grondwetlike verpligtinge.
SECTION27 is ’n menseregteorganisasie wat hom beywer vir substantiewe gelykheid en maatskaplike geregtigheid in Suid-Afrika. Die organisasie laat hom lei deur die beginsels en waardes van die Grondwet en gebruik die reg, voorspraak, regsgeletterdheid, navorsing en gemeenskapsmobilisering om sosio-ekonomiese regte te bevorder. Dit fokus veral op die reg op toegang tot gesondheidsorgdienste en die reg op basiese onderwys, soos onderskeidelik in artikels 27 en 29 van die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika