'n Foto van die ATM.
Die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) het onlangs hul 51ste bestaansjaar gevier. Foto: Verskaf

ATM vier 51ste bestaansjaar

'n Foto van die ATM.
Die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) het onlangs hul 51ste bestaansjaar gevier. Foto: Verskaf

Met musiek, samesyn en ’n feestelike dans in die Paarlse stadsaal het die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) Saterdag (7 November) sy 51ste bestaansjaar saam met die gemeenskap gevier.

Dié vrolike mylpaal volg presies ’n jaar ná die instelling se halfeeu-vieringe en bied ’n kosbare oomblik om stil te staan by meer as vyf dekades se geskiedenis – en die warm, inklusiewe rol wat die ATM vandag in die hart van die Paarl speel.

Volgens Sybrandus Adema, kommunikasiehoof van die ATM, het die droom vir ’n monument ter ere van Afrikaans reeds in die jare veertig posgevat. Dit het egter jare se geduld en gemeenskapsbetrokkenheid geverg om genoeg geld in te samel, en eers in die sestigs kon ’n ontwerpkompetisie uitgeskryf word.

Die argitek Jan van Wijk se ontwerp is uiteindelik gekies, en die monument is tussen 1972 en 1974 teen ’n koste van R718 058,97 opgerig. Op 10 Oktober 1975 is dit amptelik ingewy – presies 100 jaar ná die stigting van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA) in 1875.

Adema verduidelik dat dié eeufeesdatum diep simboliese waarde dra. Hoewel Afrikaans wyd oor Suider-Afrika gegroei het danksy die bydraes van tallose gewone mense, het die GRA destyds die grondslag gelê om Afrikaans as amptelike taal erken te kry.

Vandag weerspieël elke kurwe en suil op Paarlberg steeds die uiteenlopende invloede wat die taal gevorm het, met erkenning aan Europa, Afrika en Suidoos-Asië as die drie kontinente wat saamgewerk het aan die ontstaan van Afrikaans.

“Die hoofsuil is bo oop om te wys dat Afrikaans aanhou groei, terwyl die water aan die onderkant simboliseer dat dit lewendig is,” vertel Adema.

Deur plaaslike graniet in die ontwerp te gebruik, smelt die monument moeiteloos saam met die natuur. Volgens Adema is dit ’n lewende monument waar mense musiek, pieknieks en ander geleenthede kan geniet, en die plek kan interpreteer soos hulle dit self sien.

Ook die Taalmuseum – gehuisves in die historiese huis in die middel van die Paarl waar die GRA gestig is – het oor die jare nuwe lewe gekry. Terwyl die grondvloer besoekers steeds terugneem na hoe mense 100 tot 150 jaar gelede geleef het, vertel die boonste verdieping vandag ’n ryk en kleurrye storie van Afrikaanse musiek en die taal se verskeidenheid wortels.

Net soos die uitstallings, het die ATM se hart en benadering oor die jare verruim. Adema erken openhartig dat die instelling in sy vroeë jare nie alle Suid-Afrikaners, of selfs alle Afrikaanssprekendes, ewe welkom laat voel het nie.

Oor die afgelope vier dekades is daar egter doelbewus gebou aan brugbouery, sodat Afrikaans vandag gevier word as ’n Afrikataal van versoening met vele uiteenlopende wortels.

“Die belangrikste ding wat ons geleer het, is dat ons na die mense moet luister, en spesifiek na die volle omvang van Afrikaanssprekendes en hoe hulle oor Afrikaans en die monument voel,” sê hy.

Vandag word die monument al hoe meer deur die breër gemeenskap as hul eie omarm. Met verdere restourasiewerk en die modernisering van sy uitstallings op die horison, sien die ATM daarna uit om oor die volgende dekades steeds ’n verwelkomende tuiste te bly waar elke nuwe geslag hul eie stem in Afrikaans kan vind.

LEES OOK: ‘Afrikaans behoort aan almal,’ sê Michael Jonas tydens Taalmonument se 50ste viering

NovaNews WhatsApp channel QR code

You need to be Logged In to leave a comment.

Gift this article