Die raad van die Theewaterskloof-munisipaliteit (TWK) het sy besluit om uitvoerende burgemeester Lincoln de Bruyn uit sy pos te verwyder, herroep ná ’n formele eis deur die Demokratiese Alliansie (DA). Die party het dit op Vrydag, 9 Oktober, aangekondig.
Die raad se besluit volg op ’n regseis deur die DA en is die jongste verwikkeling in die munisipaliteit se voortslepende koalisiegeskille terwyl hulle ’n finansiële herstelplan implementeer.
Volgens Matthew Sims, die DA se provinsiale kommunikasiebestuurder, het die raad op Donderdag, 1 Oktober, gestem om die besluit om De Bruyn uit sy pos te verwyder, terug te trek en hom as burgemeester te herstel. Die besluit voorkom moontlik verdere hofverrigtinge in die hooggeregshof.
Die DA beskryf die besluit as ’n oorwinning vir inwoners en voer aan dat stabiele leierskap noodsaaklik is terwyl die munisipaliteit sy finansiële probleme en uitdagings met dienslewering probeer oplos.
Die jongste raadsbesluit is egter nie deur ’n afsonderlike amptelike verklaring van die munisipaliteit bevestig nie.
Die geskil is die jongste hoofstuk in jare se politieke onstabiliteit by die munisipaliteit. Veranderende koalisies het die magsbalans in die raad herhaaldelik verskuif.
“Wat ons gesien het, is nog ’n bewys van politieke onstabiliteit binne die TWK-raad,” sê Derick Appel, ’n voormalige speaker van die TWK-raad. “Die wettigheid en prosedurele korrektheid van die herroeping moet ook ondersoek word. Die feit dat ’n raadsbesluit omgekeer word, bewys nie op sigself dat ’n party ’n regstryd gewen het nie.”
’n Geskiedenis van koalisies
Sedert die plaaslike regeringsverkiesings in November 2021 het TWK herhaaldelik veranderings in politieke leierskap beleef. Mededingende partye het ontstaan en koalisies is weer saamgestel in pogings om beheer oor die raad te verkry.
Die ACCORD Coalitions Tracker dui aan dat beheer oor die munisipaliteit se leierskap ná die 2021-verkiesing verskeie kere gewissel het. Die politieke herskikkings het uiteindelik gelei tot De Bruyn se aanstelling as uitvoerende burgemeester in Augustus 2024, ingevolge ’n koalisie-ooreenkoms tussen die DA, GOOD en die Socialist Revolutionary Workers Party. Sy ampstermyn is egter minder as drie weke later onderbreek.
Theunis Zimmerman het hom opgevolg en is op 2 September 2024 as burgemeester verkies. Die DA het hierdie besluit suksesvol in die hof betwis en aangevoer dat die raad nie die voorgeskrewe prosedures gevolg het nie.
Die jongste geskil plaas De Bruyn se posisie weer onder druk, hoewel die omstandighede en regsproses rondom die herroeping in Oktober 2026 verskil van dié in die 2024-saak.
Dienslewering sal bepaal of stabiliteit bereik word
Die DA voer aan dat die jongste raadsbesluit De Bruyn in staat sal stel om voort te gaan om die munisipaliteit te lei terwyl die herstelplan geïmplementeer word.
Appel sê egter dat die herhaaldelike heen-en-weer-besluite oor die burgemeesterspos “geldige vrae laat ontstaan oor die koalisie se bestendigheid en die politieke omstandighede agter hierdie besluite”.
In sy verklaring het die DA die ANC, die Patriotic Alliance (PA) en die Economic Freedom Fighters (EFF) daarvan beskuldig dat hulle die munisipaliteit probeer destabiliseer. Hierdie beskuldigings weerspieël die DA se politieke standpunt en is nie onafhanklik bevestig nie. Die groter uitdaging vir Theewaterskloof strek egter verder as die vraag watter party die burgemeesterspos beklee.
“Die DA kan nie oor chaos praat terwyl hy die onstabiliteit binne sy eie koalisie met GOOD ignoreer nie. Dit is soos ’n getroude paartjie wat aanhoudend stry, maar weier om die ander een te los omdat dit hul eie belange dien.”
“Intussen moet die munisipaliteit en sy inwoners met die gevolge saamleef,” sê Appel.
Vir inwoners sal die belang van die jongste besluit afhang van die vraag of dit die grondslag lê vir volgehoue verbeterings in munisipale bestuur en dienslewering.
Appel voeg by dat die inwoners van TWK stabiliteit, aanspreeklikheid en dienslewering verdien. “Nie ’n voortdurende politieke toutrekkery nie.”
Die DA sê hy sal voortgaan om regskanale te gebruik om besluite wat hy as onwettig beskou, te betwis. De Bruyn sal na verwagting die party lei in die komende plaaslike regeringsverkiesings.