Die Vredenburg-gemeenskapspolisië- ringsforum (GPF) waarsku inwoners en ondernemings om nie onwettige immigrante in diens te neem of aan hulle verblyf te verskaf nie.

Volgens Freddie Smook, voorsitter van die GPF, kan die gevolge ernstig wees. “Moenie dit doen nie. Die risiko’s is eenvoudig nie die moeite werd nie,” sê hy.

Te midde van groeiende kommer oor die ongereguleerde invloei van ongedokumenteerde buitelanders in die Saldanhabaai-gebied, herinner die GPF inwoners daaraan dat die Immigrasiewet 13 van 2002 streng voorsiening maak vir strawwe teen mense wat die wet oortree.

Ingevolge Artikel 49(3) van die Immigrasiewet is dit ‘n misdryf om iemand in diens te neem indien jy weet, of redelikerwys behoort te weet, dat die persoon onwettig in Suid-Afrika is.

‘n Eerste skuldigbevinding kan lei tot ‘n boete of tot een jaar tronkstraf. By ‘n tweede oortreding kan die tronkstraf tot twee jaar wees, terwyl ‘n derde of daaropvolgende skuldigbevinding tot vyf jaar gevangenisstraf kan meebring.

Die verskaffing van verblyf aan onwettige immigrante word ook deur die wet verbied. Ingevolge Artikel 42 van die Immigrasiewet kan iemand aanspreeklik gehou word indien hy of sy iemand huisves wat nie wettig in die land is nie.

Die wet laat ook nie toe dat ‘n werkgewer of verhuurder bloot beweer dat hulle nie van die persoon se immigrasiestatus geweet het nie, indien daar redelikerwys van hulle verwag kon word om dit te verifieer.

Nuwe boetes op pad

Die regering het in Mei die Diensleweringswysigingswetsvoorstel (B16-2026) gepubliseer.
Indien dit aanvaar word, sal werkgewers wat ongedokumenteerde werkers in diens neem met siviele boetes van tot R100 000 per werker vir ‘n eerste oortreding gestraf kan word.

Vir herhaalde oortredings kan die boetes tot R200 000 per werker styg, of selfs R1 miljoen of 10% van ‘n onderneming se jaarlikse omset.

Die wetsontwerp is egter nog nie wet nie en moet eers deur die Parlement en die president goedgekeur word.

Watter dokumente moet nagegaan word?

Werkgewers en verhuurders behoort altyd die volgende dokumente te vra en te verifieer:

• ‘n Paspoort met voldoende geldigheid.

• ‘n Geldige visum of permit wat die persoon toelaat om in Suid-Afrika te wees.

• Indien die persoon wil werk, ‘n geldige werksvisum of ander dokument wat spesifiek toestemming gee om te werk.

‘n Toeriste-, besoekers- of studentevisum gee nie die reg om te werk nie.

Werkgewers moet ook seker maak dat die visum nie verval het nie en dat die werknemer slegs werk verrig wat deur die visum toegelaat word. Sommige visums is ook aan ‘n spesifieke werkgewer gekoppel.

Volgens Smook is vervalde paspoorte, ontbrekende visums of mense wat weier om dokumente te wys ernstige waarskuwingstekens.

“Verifieer altyd iemand se status voordat jy hulle aanstel of verblyf gee. Die gevolge kan jou jou onderneming, jou finansies en selfs jou vryheid kos,” waarsku hy.