BLOEMFONTEIN – Die Hooggeregshof in Bloemfontein het vandeesweek ‘n verbeurdverklaringsbevel toegestaan waarin ses onroerende eiendomme en ‘n luukse voertuig aan die Staat verbeurd verklaar word. Dit word betrek in die berugte asbesdak-tenderskandaal van die Vrystaatse Departement van Menslike Nedersettings.

Die aansoek is deur die Nasionale Direkteur van Openbare Vervolging (NDOV) gebring teen McGina Property Trust (eerste verweerder) verteenwoordig word deur sy trustees: Michelle Anita Mpambani N.O. (tweede verweerder), Anthony Mpambani N.O. (derde verweerder), en Willem Pieter Esterhuizen N.O.. Die  Villa Castello Residence Trust (vyfde verweerder) en die SAB Family Trust (sewende verweerder) word verteenwoordig deur Roberto Jorge Mendonca Velosa en Sello Joseph Radebe (sesde verweerder)

Die afsonderlike strafregsaak teen Ace Magashule, die voormalige Sekretaris-Generaal van die ANC en voormalige Premier van die Vrystaat, handel oor beweerde korrupsie, bedrog en geldwassery. Dit spruit uit ‘n kontrak van meer as R200 miljoen wat in 2014 deur die Vrystaatse Departement van Menslike Nedersettings toegeken is was om ‘n oudit te doen en asbesdakke van meer as 30 000 huise in die provinsie te verwyder. Magashule en sy mede-beskuldigdes staan tereg op meer as 70 aanklagte, insluitend diefstal en korrupsie. Die staat beweer die kontrak is onreëlmatig toegeken en slegs ‘n klein gedeelte van die werk is werklik gedoen, terwyl miljoene rande onder politici en amptenare verdeel is.

Magashule se voormalige persoonlike assistent, Moroadi Cholota, het glo betalings gedoen aan derde partye op versoek op instruksie van, of met die medewete van Magashule. Cholota is intussen vanuit die VSA aan Suid-Afrika uitgelewer. Magashule ontken skuld en voer aan die saak is ‘n politieke heksejag  om sy loopbaan te saboteer. Hy hou vol hy is onskuldig.

Die NDOV het in die jongste aansoek aangevoer die tender is onreëlmatig en onwettig toegeken, die onderneming het nie die vermoë of die voorneme gehad om die werk te verrig nie, en die betalings is die opbrengste van bedrog, korrupsie en geldwassery.

Dié bevindinge is voorheen deur beide die Ouditeur-Generaal en die Openbare Beskermer bevestig.

Regter M. Opperman het in die jongste aansoek bevind groot gedeeltes van die R230 miljoen, feitlik onmiddellik na ontvangs, oorgeplaas is na entiteite wat beheer word deur of geassosieer word met die hoofrolspelers van die gesamentlike onderneming.

Vandaar is die geld verder gekanaliseer deur ‘n reeks transaksies na verskeie trusts, wat dit gebruik het om die eiendomme wat verbeurd verklaar is, aan te koop.

Die hof het bevind die trusts is doelbewus gebruik as kanale om die opbrengste van misdaad te verberg en ‘n skyn van wettigheid daaraan te verleen.

LEES OOK: Legal aid for accused in asbestos case denied

Bates, geregistreer in die name van die McGina Eiendomstrust, die Villa Castello Woontrustrust en die SAB Familietrust, is aan die Staat verbeurd verklaar. Dit sluit in ‘n erf in Kosmos, Hartbeespoortdam, twee erwe in Wildebeesthoek, Wonderboom, ‘n erf in Randburg, ‘n wooneenheid in Ngwathe, Parys, ‘n erf te Castello River Estate,  Sandton en ‘n silwer Mercedes-Benz G63 geregistreer in die naam van die SAB Familietrust.

Regter Opperman het bevind geen van die aankope geruggesteun word deur bewyse van wettige inkomste nie. Die verweerders het geen dokumentêre bewyse gelewer van ‘n onafhanklike wettige bron vir die geld nie.

Die verweerders het op tegniese besware en blote ontkennings staatgemaak, en ook aangevoer dat lopende strafregtelike verrigtinge die siviele saak moet verhinder.

Die hof het nie saamgestem nie. ‘n Verbeurdverklaring kragtens die Wet op die Voorkoming van Georganiseerde Misdaad (Poca) is onafhanklik van strafregtelike vervolging en  ‘n skuldigbevinding is nie ‘n vereiste nie. Die fokus is op die eiendom self, nie op die skuld van die eienaar nie.

Die sogenaamde “onskuldige eienaar” verweer, wat van verweerders vereis om te bewys hul eiendom is wettig en sonder kennis van die misdaadopbrengste verkry, het gefaal. Geen sodanige bewys is gelewer nie.

Die hof het verder bevind dat blote ontkennings teenoor omvattende bankontledings geen werklike geskilpunte skep nie.

Die verbeurdverklaarde eiendomme en voertuig is reeds sedert Maart 2025 onder die beheer van kurator bonis Gerhard Geldenhuys ingevolge ‘n bewaringsbevel.

Hy is gelas om die eiendomme te verkoop en die opbrengste in die Strafreg-rekening by die Suid-Afrikaanse Reserwebank te betaal.

In die geval van die Randburg-eiendom, waarop ABSA Bank ‘n verbandlening hou, sal die bank se uitstaande bedrag eers uit die verkoopopbrengste betaal word voor enige oorskot na die Staat se rekening gaan.

Alle partye wat eiendom onderhewig aan die bewaringsbevel hou, is gelas om dit onmiddellik aan die kurator te oorhandig.