Vuurwapens met vervalde lisensies mag nou by ’n gelisensieerde handelaar gestoor, verkoop of oorgedra word.
Die National Hunting and Shooting Association (Natshoot) en die South African Arms and Ammunition Dealers Association het die hooggeregshof in Pretoria genader oor die polisie se riglyne, praktyke en rekenaarstelsels.
Dié riglyne, praktyke en rekenaarstelsels het handelaars verhinder om vuurwapens met vervalde lisensies te ontvang, aan te teken, te bewaar, of in hul voorraad op te neem.
Die hof het beperkings wat bloot op die vorige eienaar se vervalde lisensie of afsterwe berus, “ongrondwetlik, onwettig en ongeldig” verklaar en verder gelas die polisie se administratiewe reëls en stelsels kan nie ’n verbod skep waarvoor die wet nie voorsiening maak nie.
“Die verval van die lisensie vernietig nie vanself die persoon se eienaarskap nie. Die persoon verloor dus nie noodwendig die waarde van die vuurwapen nie,” sê Wian Spies, ’n prokureur by Hurter Spies Ingelyf in Pretoria.
’n Oorledene se vuurwapen bly nou ook ’n bate van die boedel. ’n Behoorlik gelisensieerde handelaar mag sulke vuurwapens van die eienaar of ’n behoorlik aangestelde eksekuteur vir doeleindes wat die Wet op die Beheer van Vuurwapens toelaat, ontvang.
Die nuwe eienaar sal steeds om ’n lisensie moet aansoek doen voordat hy of sy die vuurwapen in besit mag neem.
Die uitspraak beteken egter nie dat iemand “ ’n vuurwapen mag aanhou gebruik of besit nadat sy lisensie verval het nie,” waarsku Spies, en verduidelik daar is ’n verskil tussen eienaarskap en wettige gebruik.
Die uitspraak is volgens hom veral belangrik vir eksekuteurs en erfgename.
“By afsterwe verdwyn die oorledene se eiendom nie.
“Die bates vorm deel van die bestorwe boedel en word deur die eksekuteur geadministreer.”
Die proses was tot nou toe dikwels ’n nagmerrie.
Indien ’n handelaar nie die vuurwapen kon ontvang nie, kon die eksekuteur dit nie maklik verkoop of veilig binne die gereguleerde handelaarstelsel laat bewaar nie.
Dit kon ook ’n erfgenaam se toekomstige lisensieaansoek bemoeilik en die afhandeling van die boedel vertraag.
Die hof het die polisie 90 dae gegee om teenstrydige riglyne te wysig of terug te trek, sy administratiewe en elektroniese stelsels aan te pas en die uitspraak aan vuurwapenbeamptes, provinsiale Firearms, Liquor and Second-Hand Goods Services-kantore (Flash) en die Sentrale Vuurwapenregister te kommunikeer.
Volgens Spies stel die 90-dae-tydperk egter nie die werking van die uitspraak vir 90 dae uit nie.
“Die verklarende bevel het reeds by uitreiking . . . in werking getree, tensy die uitspraak deur ’n geldige appèlproses opgeskort of deur ’n hoër hof verander word,” sê Spies.
Hy waarsku dat praktiese probleme intussen kan ontstaan indien ’n plaaslike vuurwapenbeampte of polisiestelsel nog nie aangepas is nie. Dit verander egter nie die regsposisie nie.
Spies raai ’n eksekuteur wat weggewys word, aan om ’n afskrif van die hofbevel saam te neem, alle pogings en weierings skriftelik te dokumenteer en die saak na die provinsiale Flash-kantoor, asook die Sentrale Vuurwapenregister te eskaleer.
Die vuurwapen moenie informeel aan ’n erfgenaam oorhandig word nie.