’n Nuwe biotelemetriestelsel wat rooijakkalse op plase op afstand monitor, kan boere en natuurlewebioloë help om dié roofdiere se gedrag beter te verstaan en moontlik tot meer volhoubare maniere om predasie te bestuur, bydra.
Rooijakkalse bly ’n groot uitdaging vir kleinskaalse bestaans- en opkomende boere omdat hulle op skape jag en veeverliese, finansiële skade en sielkundige stres kan veroorsaak.
Volgens Megan le Roux, ’n doktorale student in die Laboratorium vir Digitale Seinverwerking aan die Universiteit Stellenbosch (US), het bestaande metodes om rooijakkalse te beheer nie die probleem opgelos nie.
“Predasie deur rooijakkalse is ’n moeilike probleem vir boere, met min eenvoudige oplossings,” sê sy.
Sy wys onder meer op die wyd gebruikte metode van nagtelike roep-en-skiet, waar opgeneemde noodroepe van jakkalse en hul prooi gebruik word om diere nader te lok.
Le Roux sê ekoloë meen die uitdunning van jakkalse kan hul komplekse sosiale strukture ontwrig. Dit kan daartoe lei dat jonger wyfies voortplant en ander jakkalse gebiede oorneem. Volgens haar dui navorsing daarop dat dodelike beheermetodes selfs predasie kan verhoog.
As deel van haar meestersgraad in elektroniese ingenieurswese aan die US het Le Roux ’n stelsel ontwikkel wat jakkalse op afstand monitor en outomaties videobeelde en omgewingsdata versamel.
Die stelsel bestaan uit draadlose sensornodes met kameras en omgewingsensors, asook ’n toegangspunt wat die data via ’n LTE-verbinding na ’n aanlyn databergingsplatform oordra. Dit beteken die stelsel kan ook in gebiede met beperkte netwerkdekking gebruik word.
Die stelsel is op ’n landelike plaas en ’n perdeplaas getoets. Wanneer beweging deur ’n passiewe infrarooisensor opgespoor word, begin die kamera outomaties ’n videogreep van 30 sekondes opneem.
Omdat rooijakkalse hoofsaaklik snags aktief is, kan die kameras ook in baie swak ligstoestande beeldmateriaal vaslê.
Tydens ’n vyfdagtoets in November 2025 het die stelsel 709 videogrepe van 30 sekondes elk suksesvol na Google Drive oorgedra – altesaam 1,3 gigagrepe (1 318 MB) se data.
Die stelsel het dit sonder menslike ingryping gedoen. Die sensornodes gebruik ook sonkrag, wat die behoefte aan krag vanaf die netwerk en gereelde instandhouding beperk.
Volgens Le Roux kan die tegnologie uiteindelik groot hoeveelhede data oor die jag-, voer- en teelpatrone van rooijakkalse en ander middelrangorde-roofdiere oplewer.
“Hierdie bykomende navorsingsmateriaal kan op lang termyn die ontwikkeling van meer eties aanvaarbare en ekologies volhoubare praktyke om probleemdiere te bestuur, ondersteun.”