’n Suid-Afrikaanse man en sy twee seuns, van wie een ’n polisiebeampte is, het verlede maand voor ’n landdros in Kaapstad verskyn op aanklagte dat hulle sowat 50 winkels wat deur Ethiopiërs en Somaliërs bedryf word, afgepers het.
’n Somaliese man het ook in die beskuldigdebank verskyn nadat hy na bewering “beskermingsgeld” van winkeleienaars buite Stellenbosch, die hoofstad van die wynlande, ingevorder het.
Die verhoor het blootgelê hoe buitelandse besit spaza-winkels belangrike teikens geword het in ’n groeiende afpersingsekonomie wat ondernemings, van konstruksieterreine tot nagklubs, teiken.
Spaza-winkels wat deur immigrante bedryf word, het ook vroeër vanjaar die swaarste onder xenofobiese onrus deurgeloop toe talle winkels geplunder, aan die brand gesteek of gedwing is om hul deure te sluit tydens betogings wat geëis het dat ongedokumenteerde buitelandse burgers die land verlaat.
Buitelanders loop groter gevaar
“Buitelanders is die makliker teikens omdat hulle bang is, selfs banger as Suid-Afrikaners,” het Fransina Lukas, hoof van die gemeenskapspolisiëringsforum in die Wes-Kaap, wat Kaapstad insluit, gesê.
Volgens Lukas stuur afpersingsbendes gewoonlik briewe waarin maandelikse betalings vir sogenaamde “beskermingsdienste” geëis word.
“As iemand weier, stuur hulle mense om die onderneming te beroof, hulle teister die kliënte, totdat dit by die werklik brutale deel kom waar hulle mense gaan doodmaak,” het sy gesê.
In Julie was minstens twee buitelandse burgers onder vier mense wat dood is in ’n skietvoorval by ’n spaza-winkel in die skilderagtige Wes-Kaapse dorp Franschhoek.
Dieselfde maand is ’n 31-jarige Somaliese man wat ’n spaza-winkel in Bonteheuwel in Kaapstad bedryf het, doodgeskiet terwyl hy kliënte bedien het.
Die polisie het albei voorvalle met afpersing verbind, eerder as met die weke lange xenofobiese geweld, wat hoofsaaklik op mense uit ander Afrika-lande gemik was en volgens die polisie tot die dood van minstens vier buitelandse burgers gelei het.