LANGEBAANWEG – ’n Nuwe mynbouprojek op plaasgrond langs die Langebaanweg-lugmagbasis het omgewingsmagtiging gekry, wat vrae laat ontstaan oor die moontlike uitwerking van mynboubedrywighede op die militêre gemeenskap, die plaaslike skool en die omliggende omgewing.

Die omgewingsmagtiging vir die sogenaamde Nuwe Langebaanweg-myn is op 24 Julie deur die Wes-Kaapse Departement van Minerale en Petroleumhulpbronne (DMPR) goedgekeur.

Die myn sal op ’n terrein van sowat vyf hektaar op die suidelike gedeelte van die oorblyfsel van Plaas 1029, ongeveer 16 km oos van Vredenburg in die Saldanhabaai-munisipale gebied, bedryf word.

Mariama Mining and Exploration (Pty) Ltd, voorheen bekend as Encotorque (Pty) Ltd, is die houer van die omgewingsmagtiging.

Die projek se ligging is van besondere belang omdat die Langebaanweg-lugmagbasis en sy militêre behuising naby die myngebied geleë is. Die basis huisves onder meer die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool en die Silver Falcons.

Dit is ook die tuiste van Laerskool Langebaanweg wat hoofsaaklik kinders van militêre gesinne wat op die basis woon, onderrig.

Wat presies gaan ontgin word?

Die goedgekeurde vyfhektaar-omgewingsmagtiging spesifiseer nie in die beskikbare kennisgewing watter kommoditeit ontgin sal word, hoe diep die myn sal wees of presies watter ontginningsmetode gebruik sal word nie.

Daar is egter ’n afsonderlike mynreg-aansoek deur Mariama Mining vir ’n veel groter terrein van 52 hektaar op dieselfde plaas. Dié aansoek, met die verwysingsnommer 10187MR, is nie dieselfde as die vyfhektaar-mynpermit wat onlangs goedgekeur is nie.

Volgens inligting wat deur die omgewingsgroep Protect the West Coast (PTWC) oor die 52-hektaar-aansoek gepubliseer is, behels dié projek die ontginning van fosfate en geassosieerde minerale tot ’n diepte van drie meter. Die voorgestelde bedryfsduur is 32 jaar, met tot 36 000 ton grond wat jaarliks verwyder kan word.

Dit is egter nie uit die beskikbare dokumente duidelik of dieselfde kommoditeit, dieptes en bedryfsparameters op die vyfhektaar-terrein van toepassing is nie.

Kommer oor stof en geraas

PTWC het kommer uitgespreek oor die moontlike gesondheids- en omgewingsimpak van die groter mynreg-aansoek.

Volgens die organisasie het Mariama Mining in dokumentasie vir die 52-hektaar-aansoek onder meer gesondheidsrisiko’s weens stof en geraas as moontlike impakte geïdentifiseer.

Die maatskappy het glo ook verwys na die verlies van landbougrond en moontlike ekonomiese onstabiliteit ná mynsluiting.

Dit is belangrik om daarop te let dat dié erkennings uit die dokumentasie vir die 52-hektaar-mynreg-aansoek kom en nie bevestig is as deel van die onlangs goedgekeurde vyfhektaar-mynpermit nie.

PTWC waarsku verder oor moontlike stofvrystelling en die impak daarvan op omliggende gemeenskappe en landbougrond. Die organisasie het verwys na navorsing oor fosfaatmynbou elders wat daarop dui dat verhoogde stofafsettings veral binne die eerste een tot drie kilometer van ’n myn kan voorkom.

Indien soortgelyke toestande by Langebaanweg sou voorkom, kan die nabygeleë lugmagbasis en skool binne dié gebied val.

Moontlike implikasies vir die lugmagbasis

Vir ’n militêre vliegskool waar opleidingsvlugte gereeld plaasvind, kan stof meer as net ’n algemene luggehalte- of gesondheidskwessie wees.

Fyn stof kan sigbaarheid beïnvloed en op vliegtuie en ander toerusting neerslaan. Die presiese impak van die nuwe myn op vliegbedrywighede is egter nie uit die beskikbare dokumente vasgestel nie.

Die gebied ervaar reeds luggehalte-uitdagings wat met industriële aktiwiteite verband hou. ’n Studie wat in 2024 in Air Quality, Atmosphere & Health gepubliseer is, het onder meer stofverspreiding rondom die Saldanhabaai-hawe ondersoek.

Naby die Weskus-fossielpark

Die myngebied is volgens PTWC sowat vier kilometer van die Weskus-fossielpark geleë, ’n gebied wat bekend is vir sy ryk fossielafsettings.

Die terrein se geskiedenis is self aan fosfaatmynbou gekoppel. Die voormalige Chemfos-myn het van 1943 tot 1993 bedryf en die ontginning het bygedra tot die ontdekking van die fossiele waarvoor die gebied vandag bekend is.

PTWC het ook kommer uitgespreek oor die moontlike impak van mynbou op die Saldanha-Strandveld-plantegroei en spesies van bewaringsbelang in die gebied.

Belanghebbendes kan appelleer

Geregistreerde belanghebbendes en geraakte partye het 20 dae vanaf die kennisgewing van 30 Julie om teen die omgewingsmagtiging te appelleer.

Appèlle moet by die Departement van Bosbou, Visserye en die Omgewing se Direktoraat: Appèlle en Regshersiening ingedien word, met ’n afskrif aan die DMPR se Wes-Kaapse streekskantoor.

Volgens die kennisgewing kan belanghebbendes die voorgeskrewe appèlvorms by die DFFE bekom. Appellante moet ook ander geregistreerde belanghebbende en geraakte partye van hul appèl in kennis stel, soos deur die Nasionale Appèlregulasies van 2014 vereis word.

Navrae oor die openbare deelnameproses kan aan Mariama Mining se openbare deelnamekonsultante gerig word.

Die goedkeuring van die omgewingsmagtiging beteken nie noodwendig dat alle ander vereistes vir mynbou afgehandel is nie. Die presiese omvang en aard van die voorgestelde mynboubedrywighede sal ook in die toepaslike mynreg- en permitdokumentasie bepaal moet word.

Die fokus verskuif nou na die reaksie van belanghebbendes, insluitend die militêre gemeenskap by Lugmagbasis Langebaanweg en ander inwoners en organisasies in die gebied, voordat die appèltydperk verstryk.

Bronne: DMPR-omgewingsmagtigingskennisgewing, Mariama Mining and Exploration; Protect the West Coast; Heritage Western Cape; Air Quality, Atmosphere & Health.