Die onlangse oorstromings en swaar weersomstandighede in die Weskus-streek het opnuut die kritieke rol van munisipaliteite tydens krisisse in die kollig geplaas.

Terwyl gemeenskappe noodvoertuie, humanitêre hulpspanne en padherstelspanne op die grond sien, vind daar ook belangrike koördinasie en bestuursverantwoordelikhede agter die skerms plaas.

Volgens David Joubert, munisipale bestuurder van die Weskus-distriksmunisipaliteit, verstaan hulle dat geaffekteerde gemeenskappe wil hê dat verligting hulle so gou as moontlik moet bereik, hoewel munisipale administrasies en rade dikwels wetgewing, jurisdiksionele verantwoordelikhede en regulatoriese prosesse ook moet navigeer.

Vir Joubert gaan rampbestuur nie net oor reaksie op noodsituasies nie, maar ook oor gekoördineerde regering, geïntegreerde beplanning en voortgesette dienslewering onder uiters moeilike omstandighede.

“Mense dink dikwels rampbestuur begin eers wanneer vloede, brande of ander rampe plaasvind,” sê Joubert. “Maar wetgewing plaas ‘n baie duidelike verantwoordelikheid op munisipaliteite, veral distriksmunisipaliteite, om paraatheid, reaksie, herstel en ondersteuning reg deur die distrik te koördineer.”

Joubert verduidelik dat die rol van distriksmunisipaliteite deur ‘n verskeidenheid wetgewing gelei word, insluitend die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, die Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Strukture, die Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Stelsels en die Wet op Rampbestuur.

Koördinerende gesag

“Die Grondwet praat oor die skep van veilige en gesonde gemeenskappe en die versekering van volhoubare dienslewering. In praktiese terme beteken dit dat munisipaliteite ‘n plig het om gemeenskappe te beskerm en ondersteuning te koördineer wanneer rampe mense se lewens raak,” sê hy.

Hy verduidelik verder dat distriksmunisipaliteite as die koördinerende gesag dien wanneer plaaslike munisipaliteite oorweldig word of wanneer die omvang van ‘n ramp plaaslike hulpvermoë oorskry.

“Die Wet op Munisipale Strukture gee spesifiek aan distriksmunisipaliteite ‘n koördinasie- en ondersteuningsrol. Tydens ‘n ramp word dit krities belangrik omdat geen enkele munisipaliteit ‘n grootskaalse gebeurtenis in isolasie kan bestuur nie. Die distriksmunisipaliteit help om plaaslike munisipaliteite, provinsiale regeringsdepartemente, nooddienste, humanitêre organisasies en infrastruktuurspanne onder ‘n verenigde reaksie-raamwerk byeen te bring,” verduidelik hy.

Volgens Joubert is een van die belangrikste verantwoordelikhede van die distriksmunisipaliteit om koördinasie te handhaaf deur strukture soos ­gesamentlike operasie-sentrums en rampbestuursentrums.

Klem op beplanning

“Ons verantwoordelikheid is om te verseker dat inligting korrek vloei, hulpbronne doeltreffend geprioritiseer word en geaffekteerde munisipaliteite die ondersteuning ontvang wat hulle nodig het. Dit sluit in die koördinering van tegniese dienste, padherstel, watervoorsiening, humanitêre verligting en kommunikasie met gemeenskappe.”

Hy sê die Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Stelsels plaas ook sterk klem op geïntegreerde beplanning en koöperatiewe regering.

“‘n Ramp raak nie net infrastruktuur nie. Dit raak bestaansmoontlikhede, plaaslike ekonomieë, skole, gesondheidsdienste en maatskaplike welstand. Die wet vereis dat munisipaliteite op ‘n geïntegreerde wyse saamwerk en verseker dat dienslewering so ver as moontlik onder moeilike omstandighede voortgaan.”

Joubert voeg by dat die distriksmunisipaliteit se rol nie is om plaaslike munisipaliteite oor te neem nie, maar eerder om hulle te versterk en te ondersteun wanneer addisionele vermoë benodig word.

“Die doel is altyd koöperatiewe regering. Ons hoof van rampbestuur, Melonice Blankenberg, herinner ons gereeld dat rampbestuur en rampbeperking almal se besigheid is. Plaaslike munisipaliteite bly in die middel van dienslewering.”