KAAPSTAD – Die Spesiale Ondersoekeenheid (SOE) het op 29 April ’n skokkende prentjie aan die parlement geskets oor wydverspreide korrupsie, wanbestuur en vrugtelose uitgawes in Suid-Afrikaanse munisipaliteite.
In ’n voorlegging aan die Staande Komitee oor Openbare Rekeninge (Skoor) het die waarnemende hoof van die SIU, Leonard Lekgetho, onthul dat 362 sake reeds vir strafregtelike vervolging na die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) verwys is.
Die verslag dek 19 ondersoeke in 11 munisipaliteite in die Vrystaat, Noordwes, Gauteng en KwaZulu-Natal. Die ondersoeke het ’n patroon van ernstige oortredings van die Wet op Munisipale Finansiële Bestuur (MFMA) ontbloot, insluitend die onreëlmatige aanstelling van diensverskaffers, opgeblase pryse en vermiste tenderdokumente.
Volgens die SOE is die finansiële implikasies enorm. Sowat R545,7 miljoen se kontrakte of administratiewe besluite is tersyde gestel of as ongeldig verklaar. Sake ter waarde van meer as R1,1 miljard is vir siviele hofverrigtinge verwys om geld te verhaal. Hoewel daar gepoog word om sowat R58,9 miljoen terug te kry, is slegs sowat R1,1 miljoen se bates of kontant tot op hede terug gekry.
In Gauteng is die Stad Tshwane onder die soeklig vir onreëlmatighede van R147,8 miljoen by die Rooiwal-afvalwaterbehandelingsaanleg, waar bevind is die kontrakteur het vervalste rekords ingedien. In Ekurhuleni word die bedrieglike verkoop van 221 eiendomme in Villa Liza ondersoek, wat tot 208 strafregtelike verwysings gelei het.
Die Noordwes-provinsie het ook ernstige wanbestuur. By die Mahikeng-munisipaliteit is bevind dat voertuie aangekoop is deur op onreëlmatige wyse kontrakte van ander munisipaliteite, waaronder die Tsantsabane-munisipaliteit in die Noord-Kaap, te misbruik. In die geval was die kontrakwaarde by Mahikeng byna R2 miljoen meer as die oorspronklike kontrak.
ALSO READ: ‘Verdoemende’ MRK-verslag bevind dienslewering in Noord-Kaap stort ineen
In die Vrystaat het ondersoeke by die Maluti-A-Phofung-munisipaliteit gelei tot 17 dissiplinêre en 17 strafregtelike verwysings weens bedrog met diensverskaffers wat dubbele fakture ingedien het.
Benewens die vervolgings, het die SOE altesaam 222 sake verwys vir dissiplinêre stappe teen amptenare. Die eenheid het ook 18 sistemiese aanbevelings gemaak om munisipale stelsels te versterk. Dit sluit in strenger interne kontroles oor die delegering van magte, verbeterde rekordhouding en die verpligte opleiding van amptenare in etiek en gedragskodes.
Lekgetho sê die SOE sal voortgaan om die publiek se belange en bates te beskerm deur wanadministrasie en korrupsie op plaaslike regeringsvlak uit te roei.
LEES OOK: Drakenstein-raad ontstoke oor meer as halfmiljoen se ‘verkwistende uitgawes’
