Vir dié wat ná ‘n selfdoodpoging wakker word en moet worstel met die brokstukke van vertrouensbreuk, verhoudingspanning, golwe van woede, teleurstelling en skaamte, is die pad voortoe nie net bloot om aan die lewe te bly nie, maar om op ‘n stadige, geduldige en diep dapper proses van voor af ‘n lewe te bou.
Annemarie Gillmer (44) van Durbanville in Kaapstad het drie selfdoodpogings oorleef. Sy gesels vandag openlik hieroor. Haar aangrypende verhaal het sy wortels in haar kinderjare toe sy eers oor ‘n paar jaar deur haar perdryafrigter, ‘n getroude en gesiene man in sy veertigerjare, gegroom en toe in haar tienerjare, oor maande, herhaaldelik verkrag is.
Die eerste krisis het gekom toe sy in Potchefstroom gaan swot het. Sy kon nie anders as om aan haarself te dink as ‘n losbandige meisie wat ‘n getroude man verlei het nie. Die depressie en angs het ondraaglik geword, en sy het haar eie lewe probeer neem deur haar polse te sny. Haar kamermaat het haar betyds gekry.
“Ek het in die hospitaal wakker geword met my pa langs my bed en gedink: ‘Dit kan nie wees nie.’ Ek was woedend vir myself en vir God dat my poging misluk het. Ek het soos ‘n mislukking gevoel. En ek was so skaam oor hoe ‘swak’ ek was. En dan die totale moedeloosheid oor: Wat nou? … Hoe staan ‘n mens weer op as jy jou laaste dag beleef het?”
Die impak op verhoudings
Annemarie sê sy het baie oordeel ervaar, maar dat baie hiervan dalk nie akkuraat was nie. “Vandag dink ek mense was eerder onseker oor hoe om dit te hanteer, maar ek het dit as oordeel ervaar,” sê sy. “Ek was só skaam oor dit waardeur ek my koshuismaats gesit het dat ek daarna privaat behuising gekry het. Op kampus het ek draaie om enigiemand geloop wat my geken het.”
“Dan was daar my vriende op Kathu waar ek op skool was. Dis ‘n klein gemeenskap en my pa het ‘n senior pos beklee. Ek was hoofdogter op laerskool en het provinsiaal perdegery. Almal het ons dus geken. My arme ouers! Ek was slegs een vakansie ná hierdie voorval huis toe, maar ek het dit baie vernederend ervaar en was tot vandag toe nog nie weer daar ná daardie eerste vakansie nie. Ek het geen vriendskappe wat daardie tyd van my lewe oorleef het nie.”
Die stigma wat kleef
Louis Awerbuck, ‘n kliniese sielkundige, sê baie oorlewendes is bang vir die stigma en bly liewer stil as om oor hul ervaring te praat. Dít kan gevoelens van eensaamheid en isolasie verdiep. “‘n Selfdoodpoging het ‘n geweldige impak op iemand se sosiale kring, en familielede sit dikwels met hierdie skok, skuld, en onsekerheid asook vooroordeel binne hulle. Die uitdaging is om ‘n ruimte te vind waar almal gemaklik is om of te praat, of te luister, en ‘n gesamentlike plan vir die pad vorentoe te vind.”
Hy sê tipiese reaksies by die oorlewende is skaamte, skuld, en teleurstelling dat hulle steeds met dieselfde probleme gekonfronteer word. “Sommiges ervaar verligting dat hulle leef, ander is woedend. Dieselfde emosionele pyn, konflik en trauma as voorheen, is steeds aanwesig in die persoon se lewe. Die skuldgevoelens gaan minder oor die poging self, en meer oor die impak op die mense om hulle. Dis ‘n baie swaar las om te dra.”
“Deernis vanaf dié wat hierdie persoon ondersteun, is nou belangrik. Die uitdaging is om ondersteuning te bied sonder om die persoon se waardigheid of selfstandigheid weg te neem.”
Lees die volledige berig in Oktober 2026 se rooi rose.
Lees ook: Stoksielalleen | rooi rose
Lees Meer
