KAAPSTAD – ‘n Oudpolisiespeurder wat ná ’n loopbaan van 32 jaar as prokureur wou kwalifiseer, het ’n uitgerekte regstryd teen die Suid-Afrikaanse Regspraktykraad (RPR) in die Hoërhof in Kaapstad verloor, maar kan steeds aansoek om toelating doen.

Jan Coetzee het die hof genader nadat die RPR geweier het om sy praktiese beroepsopleidingskontrak te registreer. Die RPR het sy aansoek op ys geplaas nadat Coetzee geweier het om toestemming te gee vir ’n verdere misdadige agtergrondkontrole.

Regters M. Francis en Regter R.D. Barendse het in hul uitspraak erkenning aan Coetzee gegee wat homself op ‘n latere ouderdom as prokureur wil bekwaam.

Volgens regter Francis is “iets te sê” vir ‘n man wat ná ‘n lang loopbaan van 32 jaar in die staatsdiens as speurder besluit om homself vir ‘n nuwe beroep te kwalifiseer. Coetzee het “baie studie-ure” belê en sy oorblywende werksjare is beperk weens sy ouderdom.

Deernis vir ambisie

Omdat Coetzee homself verteenwoordig het, het die hof sy betoë en dokumente met toepaslike “ruimte” benader.

Die hof het bevind sy aanvanklike regsoptrede was ‘n “opregte, indien lomp, poging” om ‘n werklike grief oor die vertraging in sy registrasie.

Hoewel die hof sy latere pogings om die eis te wysig as ‘n misbruik van die proses bestempel het, het hulle deernis vir sy ambisie om ‘n prokureur te word.

Coetzee het in Februarie 2025 aan die raad openbaar hy het twee vorige veroordelings vir aanranding in 2001 gehad. Hoewel die veroordelings amptelik geskrap is en hy ‘n skoon polisie-klaringsbewys, asook as ‘n gunstige sielkundige verslag, ingedien het, het die RPR aangedring op onafhanklike verifikasie by die polisie.

Coetzee het geweier om toestemming te gee en die raad se optrede as “onredelik” en ‘n vertragingstaktiek bestempel. Hy het die hof gevra om die RPR te dwing om hom te registreer en hom tot toepaslike eksamens toe te laat.

‘Raad binne sy regte’

Regters Francis en Barendse het in hul uitspraak van 19 Junie bevind die RPR het binne sy regte opgetree. Die Regspraktykwet is verplig om ondersoek in te stel en te bepaal of ’n kandidaat ’n geskikte en gepaste persoon is om die beroep te betree.

Volgens die uitspraak is ‘n polisie-klaringsbewys bloot ‘n “opname” en het die raad die reg om die historiese feite van selfs geskrapte vonnisse na te gaan om die publiek en die integriteit van die beroep te beskerm.

Die saak het ook verskeie tussentydse aansoeke behels. Coetzee het gepoog om sy eis te wysig om skadevergoeding vir verlies aan inkomste in te sluit, wat die hof verwerp en as ‘n “misbruik van die hofproses” beskryf het.

Coetzee is beveel om die RPR se regskoste vir die wysigingsaansoek op ‘n bestraffende “prokureur-en-kliënt”-skaal te betaal. Vir die hoofaansoek moet elke party hul eie koste dra, want Coetzee het gepoog om sy grondwetlike regte kragtens artikel 22 te beskerm.

Die hof het bevind Coetzee kan steeds toestemming gee vir die ondersoek, waarna die raad verplig sal wees om sy aansoek finaal af te handel.

Die hof glo die RPR sal die proses spoedig voltooi sodra Coetzee sy samewerking gee.

LEES OOK: Hof beveel boer moet onmiddellik toegang tot plase kry ná hy ‘uitgesluit’ is