Van Strand tot Somerset-Wes leef gesinne met ‘n realiteit wat baie nie ten volle verstaan nie – die lewe met outisme.
DistriksPos en Helderberg Gazette sal in April – Outisme-bewustheidsmaand – hierdie gesinne en families se stories van uitdaging, hoop en triomf vertel.
Maar om werklik te verstaan wat hierdie mense ervaar, moet ons eers verstaan wat outisme is…
Wat is outisme?
Ziyanda Runu-Giyama, ‘n maatskaplike werk-koördineerder vir Outisme Wes-Kaap (AWC), verduidelik outisme is ‘n lewenslange ontwikkelingsgestremdheid wat die manier waarop mense die wêreld ervaar, beïnvloed.
“Dit raak hoe iemand op stimuli soos klank, lig, aanraking, ruimte, reuk en smaak in hul omgewing reageer,” sê sy.
“Outisme staan ook bekend as ‘n sosialekommunikasieversteuring en beïnvloed vier hoofafdelings van ontwikkeling – taal en kommunikasie, gedrag en denke, sosiale interaksie en sensoriese verwerking.”
AWC is ‘n organisasie sonder winsoogmerk wat meer as 5 000 individue met outisme in die Wes-Kaap bedien. Hul doel is om ‘n samelewing te skep wat individue met outisme aanvaar en insluit.
“Outisme is deel van wie so iemand is,” beklemtoon Runu-Giyama.
Om die outisme weg te neem, is om so iemand weg te neem. Die vlak van ondersteuningsbehoeftes wissel van mens tot mens en geen twee mense met outisme is dieselfde nie.
Die outismespektrum
Hierdie verskillende ondersteuningsbehoeftes vorm wat bekend staan as die outismespektrum – drie vlakke, wat die intensiteit van ondersteuning aandui wat só iemand benodig:
Vroeë waarskuwingstekens
Tekens van outisme kan reeds van driejarige ouderdom af herken word. Runu-Giyama het die volgende vroeëwaarskuwingstekens uitgelig, wat op die moontlike behoefte aan professionele evaluering dui:
- Maak nie oogkontak nie, glimlag nie terug wanneer geglimlag word nie, reik nie uit om opgetel te word nie en speel nie met ander nie.
- Reageer nie op hul naam nie, gebruik nie gebare soos waai of wys nie, maak nie geluide om aandag te trek nie en vra nie vir hulp nie.
- Volg nie voorwerpe visueel nie en boots nie bewegings of gesigsuitdrukkings na nie.
Vir Rahkeenah Peters van Strand was hierdie tekens aanvanklik nie duidelik nie. Sy erken sy was heeltemal onbewus van hierdie tekens totdat dit haar werklikheid geword het toe outisme op driejarige ouderdom by haar dogter, Yasmeen, gediagnoseer is.
Opvoeding en ondersteuning
Sodra outisme gediagnoseer is, word opvoeding een van die grootste uitdagings. Die Wes-Kaapse Onderwysdepartement bied verskillende vlakke van ondersteuning aan leerders op die outismespektrum, maar toegang bly ingewikkeld.
Sommige ouers, soos dié van Reece Meyer (14), moes hard veg vir hul kind se reg op geskikte onderwys. Ander, soos Rahkeenah, hanteer tans die uitdagings van skoolplasing vir haar sesjarige dogter.
Volwassenheid en onafhanklikheid
Soos kinders met outisme grootword, word die vraag na onafhanklikheid toenemend belangrik. In die Helderberg bewys families dat dit moontlik is.
Joshua Sandy (19) is ‘n perfekte voorbeeld. Sy ma, Sandy Pekeur-Sandy, het nie net ‘n liefdadigheidsorganisasie ter ere van hom gestig nie, maar ook ‘n besigheid, “Be My Voice One Cookie at a Time,” begin.
Gemeenskapsondersteuning
Die sleutel tot sukses lê in gemeenskapsondersteuning. Organisasies soos AWC, Be My Voice One Cookie at a Time, en die Autism Parents Support Group maak ‘n werklike verskil.
Vandag (Woensdag 2 April), ter ere van Wêreld Outisme-dag en Joshua se verjaardag, pak sy organisasie 2 000 koekies om bewustheid en vriendelikheid te versprei.
Die Autism Parents Support Group, gestig deur Rahkeenah, bied ‘n belangrike ondersteuningsnetwerk aan. Saterdag 25 April hou hulle ‘n spesiale dag vir families.
Provinsiale ondersteuning
Die Helderberg is deel van ‘n groter provinsiale poging. Die Wes-Kaapse departement maatskaplike ontwikkeling het R60 miljoen toegeken aan maatskaplike dienste vir mense met gestremdhede, insluitend outisme.
“Gedurende Outisme-bewustheidsmaand moedig ons mense aan om bereid te wees om te luister en opgevoed te word,” sê Monique Mortlock-Malgas, departementele woordvoerder.
Uitdagings bly
Ten spyte van hierdie ondersteuning, bly daar uitdagings. AWC rapporteer dat families in die Helderberg sukkel met skooltoegang en verhoogde armoede omdat ouers nie kan werk nie.
Wanopvattings – soos dat outisme beteken iemand is “stadig” of dat dit “geneesbaar” is – vererger hierdie uitdagings.
Maar families oorkom hierdie struikelblokke danksy mekaar en gemeenskapsondersteuning.
Outisme Wes-Kaap: Besoek die Facebook-blad vir opleiding en geleenthede: https://www.facebook.com/AutismWC
Autism Parents Support Group: Bel Rahkeenah Peters (073 879 5807) of Megan Meyer (084 810 3878)
Be My Voice One Cookie at a Time: Bel Sandy Pekeur-Sandy (076 325 3041)
You must be logged in to post a comment.