Ek het aan ’n vriend gesê om weer na die Springbokke se nederlaag verlede jaar op Ellispark teen Australië te kyk. Dit was soos om gevra te word om ’n geliefde in die lykshuis te gaan identifiseer. Ek wou dit beslis nie doen nie, maar ek wou ook weet wat gebeur het. En miskien, net miskien, was daar ’n kans dat die liggaam op die tafel nie die mens was wat aan my beskryf is nie.
Die algemene wysheid destyds was dat die Bokke te los gespeel het en dat hul wedstrydbestuur gebrekkig was. Met ’n lastige kragmeting in Perth wat Sondag voorlê, het ek gedink ons kan terugkyk en die wedstryd ontleed.
Dit was inderdaad ’n slagting. Australië het hul eerste oorwinning op Ellispark sedert 1963 behaal, hul eerste oorwinning op Suid-Afrikaanse bodem sedert 2012, ses drieë gedruk en 38 onbeantwoorde punte in 60 minute aangeteken voor ’n stomgeslaande Johannesburgse skare.
Dit is billik om te sê dat hierdie wedstryd nie die aandag kry wat dit verdien nie. Maar wat het gebeur? En wat kan ons werklik uit die wedstryd leer met die oog op Sondag se ontmoeting?
Dit is relevant omdat die Wallabies, ná Ierland, die tweede beste wenpersentasie (41,7%) teen die Bokke het, terwyl Rassie Erasmus net ’n 44%-wenrekord teen die Australiërs in Australië het. Die sleutel is egter om te weet wat belangrik is om uit hierdie wedstryd te neem, en wat nie.
Ons kan vyf faktore identifiseer wat die meeste skade aangerig het: lynstane, die afbreekpunt, fokus, dissipline en verdediging. Op ’n gewone dag kan enige een van dié aspekte jou laat struikel, maar wanneer almal jou tegelykertyd tref, is daar min kans op oorlewing.
Kom ons begin met die lynstane. 2025 was nie die Bokke se beste jaar op dié gebied nie, en Ellispark was ’n besondere laagtepunt.
Hulle het met net 68% doeltreffendheid gevaar en belangrike aanvalsgeleenthede en veldposisie prysgegee. Hoewel dit hulle daardie dag seergemaak het, is dit nie iets wat hierdie week by die Bokke sal spook nie.
Dit is, en was, iets wat relatief vinnig reggestel kon word. Kom ons beweeg dus aan.
Ek voel dieselfde oor die afbreekpunt.
Hoewel dit op Ellispark ’n gemors was, het die Bokke sedertdien hul ritme gevind. Daar is aan my gestel dat die rede waarom die Bokke soveel balbesit by die losgemale verloor het, juis was omdat hulle so los gespeel het. ’n Nadere ondersoek wys egter dat dit nie noodwendig waar is nie.
In Rassie se eie woorde was die Bokke eenvoudig net vreksleg.
Hulle was laat by die losgemale, hul skoonmaakwerk was onakkuraat en die uitvoering slordig. Die speler van die wedstryd, Fraser McReight, het dit ten volle uitgebuit.
Dan is daar die gebrek aan fokus.
Miskien is dit nie ’n term wat jy in ’n afrigtingshandleiding sal kry nie, maar dit beskryf die algemene slordigheid, vermorsing en gebrek aan konsentrasie wat ons op Ellispark gesien het die beste.
Was dit omdat die Bokke los gespeel het? Nee.
Dit was absoluut nie die gevolg daarvan dat hulle probeer het om avontuurlik of ingewikkeld te wees nie.
Gewone aanvallende bewegings het misluk omdat spelers in mekaar vasgehardloop het, die bal vorentoe laat val het, agter ’n spanmaat aangegee het, vir obstruksie gestraf is of die bal in kontak verloor het. Noem maar op.
Dit is ’n wonder Tony Brown het nie op die volgende vliegtuig huis toe geklim nie.
Ironies genoeg het die Springbok-aanval op daardie andersins neerdrukkende middag baie goed gelyk.
Hulle het Australië oral op die veld getoets. Soms het hulle nou gespeel, dan weer wyd gegaan, van rigting verander of die bal vinnig van kantlyn tot kantlyn versprei.
Die Springbok-aanvalsplan was beslissend en doeltreffend, en dit is verkeerd om te sê dat hul slordigheid die gevolg van hul ambisie was.
As ons sê die Springbokke moet ophou om met die bal te hardloop omdat hulle dalk ’n fout kan maak, kan ons net sowel alles oppak en huis toe gaan.
Daar is immers ’n groot verskil tussen ’n span wat probeer om spel af te dwing wanneer die geleentheid nie daar is nie, en ’n span wat op kritieke oomblikke oor sy eie voete struikel.
Nog ’n laaste voorbehoud voordat ons by die enigste ding kom wat my werklik oor Sondag bekommer, en dit is die rol wat moegheid in die nederlaag op Ellispark gespeel het.
Daar is gesê dat die Bokke pas uit ’n uitmergelende oefenblok gekom het en dat Rassie se besitgebaseerde spelplan hul bene pap gemaak het. Dit is ’n geldige punt en kan deels verklaar waarom hulle nie altyd so wakker en gefokus was soos hulle moes wees nie.
Maar weereens dink ek dit is alles bysake in vergelyking met die een aspek wat die meeste van ons daardie dag misgekyk het.
As jy my moes vra wat die enkele grootste rede was waarom ons verlede jaar teen Australië op Ellispark verloor het, sou ek sê dit was ons verdediging. Dit was nie wedstrydbestuur nie, dit was nie die afbreekpunt nie, en gegewe ons aanhoudende verdedigingsprobleme vanjaar, was dit nie eens regtig moegheid nie.
Kom ons kyk hoe Australië hul ses drieë gedruk het:
- 28ste minuut: Vanaf ’n lynstaan op die Bokke se 22-metergebied speel Australië agt fases en druk.
- 42ste minuut: Vanaf ’n lynstaan op die Bokke se 22 speel Australië drie fases en druk.
- 57ste minuut: ’n Onderskepping van Libbok se aangee, waarna Joseph Suaalii 60 meter hardloop om te druk.
- 63ste minuut: Australië wen hul eie skop terug en beweeg 70 meter om te druk.
- 65ste minuut: Australië ontvang die afskop en druk vanaf ongeveer 60 meter uit.
- 75ste minuut: Die Bokke slaan die bal aan soos hulle teen die kantlyn aanval, Australië druk vanuit die omkeerbesit.
Sien jy die prentjie?
Kyk hoe, waar en waarom daardie drieë aangeteken is. Die Bokke se verdediging het soos ’n geroeste sif gelek. En dit is ’n probleem wat nog nie regtig verdwyn het nie.
Dit was die ware verhaal wat ons verlede jaar misgekyk het terwyl ons almal ons hare uitgeruk het oor hoe “los” die Bokke gespeel het. En dit is billik om te sê dat Nieu-Seeland en Skotland vanjaar dieselfde wond weer oopgekrap het.
Ons het al gepraat oor waarom aanval tans die oorhand in internasionale rugby geniet, maar dit verskoon nie heeltemal die Bokke se afname in verdedigingstandaarde nie.
Een voorbeeld: ons jaaglyne en verdedigingsvorm ná skoppe het ons al by verskeie geleenthede lelik in die steek gelaat. Dit is kommerwekkend.
En dit was ontstellend om te sien hoe Cam Roigard, met sy gebruik van diepte, breedte en getalsoorheersing rondom die afbreekpunte, die Bokke allerlei probleme besorg het.
Dus ja, ek het weer na die Ellispark-toets gekyk.
En ek is seker Les Kiss het ook.
Hy sou mooi opgelet het na wat werklik daardie dag gebeur het. Hoewel hy nie sal verwag dat die Bokke weer op dieselfde wyse selfvernietigend sal optree nie, sal hy weet dat sy span die vermoë het om die Bokke te klop indien hulle in die wedstryd kan bly.
Ek is vol vertroue dat ons afbreekwerk, dissipline en lynstane Sondag heelwat beter sal wees. En ek hoop regtig dat die Bokke met die genadelose fokus wat nodig is om die Wallabies op hul eie bodem te klop, die veld sal betree.
Maar meer as enigiets anders wil ek sien dat die Bokke ’n tree vorentoe gee op verdediging.
Hulle staan teenoor ’n baie doeltreffende, gladde en indringende aanval.
En om eerlik te wees, wil ek nie weer ’n draai by die lykshuis maak nie.