Vir miljoene Suid-Afrikaners beteken 24 September vandag een ding: vuur aan, vleis op die rooster en mense om die braai. Wat as ’n poging begin het om Erfenisdag ’n meer inklusiewe viering van Suid-Afrikaners se gedeelde identiteit te maak, het oor die jare só sterk met die dag verweef geraak dat “Braaidag” vir baie mense ’n sinoniem vir 24 September geword het.
Vir Jan Scannell, beter bekend as Jan Braai, was die idee van ’n dag wat Suid-Afrikaners kon vier sonder om deur politiek of geloof verdeel te word, reeds op 25-jarige ouderdom belangrik.
Scannell het aan Die Papier die storie vertel.
“Braai is die grootste deel van ons kultuur,” sê Silke.
Hy vertel dat dit hom gepla het dat Suid-Afrika se openbare vakansiedae dikwels met politieke of godsdienstige gebeure verbind word. Volgens hom moes daar ook ’n dag wees wat Suid-Afrikaners se gedeelde erfenis en die dinge wat mense bymekaarbring, vier.
“Ek het gekyk na ander lande. Hulle het St Patrick’s Day en Koningsdag. Dit was tyd dat Suid-Afrika ook ’n dag het om ons erfenis te vier.”
Scannell sê die destydse president Thabo Mbeki het sterk klem op nasiebou en kultuur gelê, maar volgens hom het dié idee nie tot ’n soortgelyke nasionale viering gelei nie.
Vir Scannell is die braai juis belangrik omdat dit mense bymekaarbring.
“Dit is ’n samekoms van mense.”
Dit is ook hoe hy vandag Erfenisdag gaan deurbring: rondom ’n vuur saam met familie en vriende. Hy beskryf die vuur self as deel van die aantrekkingskrag van die braai.
“Wanneer jy na ’n vuur kyk, ontlok dit ’n chemiese reaksie. Dis soos endorfiene wat afgeskei word.”
En wanneer dit by wat op die kole beland kom, is Silke se antwoord ewe eenvoudig.
Toe Die Papier hom vra wat sy gunstelingvleis op die kole is, lag hy.
“Ek diskrimineer nie teen diere nie, ek eet hulle almal.”
Van familiebraai tot duisende mense
Die omvang van vandag se vieringe wys hoe die braai lankal verder as die agterplaas van ’n enkele huis strek.
By Loftus Versfeld in Pretoria word vandag die World’s Biggest Braai aangebied. Die organiseerders probeer weer ’n Guinness-wêreldrekord vir die grootste braai vestig. In 2025 is 2 412 mense amptelik in die braai-area getel, meer as die vorige rekord van 2 220, hoewel Guinness World Records die poging nie gesertifiseer het nie omdat deelnemers volgens die reëls vir die volle braaityd by hul stasies moes bly.
In Johannesburg bring Heinz vandag meer as 100 individuele braaistande by The River Cabin in Fourways bymekaar vir ’n reuse-gemeenskapbraai. Die geleentheid sluit onder meer lewendige musiek en speletjies in.
Die nasionale Erfenisdagviering vind intussen vandag in Oudtshoorn plaas, waar tot 5 000 mense by Bongolethu-sportstadion kan byeenkom. President Cyril Ramaphosa lewer die hoofrede tydens die viering onder die tema “Celebrating Our Living Heritage: Strengthening the Ties That Bind Us”.
In Kaapstad word Erfenisdag ook rondom kos en gemeenskap gevier. By Kirstenbosch word ’n Erfenisdagviering met onder meer ’n braaistasie, tradisionele kos, musiek, gumboot-dans en storievertelling aangebied.
Van ’n vuur in ’n familietuin tot duisende mense wat op dieselfde dag by groot openbare byeenkomste saamkom, het die braai dus ’n besondere plek in Suid-Afrika se viering van erfenis gekry.
Vir Silke is die betekenis daarvan uiteindelik eenvoudig: wanneer Suid-Afrikaners om ’n vuur saamkom, word die fokus nie op dit wat hulle van mekaar onderskei nie, maar op iets wat hulle saam kan doen.
“Wanneer jy rondom die wêreld reis, wil jy nie gekenmerk word aan die land wat apartheid gehad het nie. Jy wil gekenmerk word aan die fantastiese land waar almal braai.”