Die Khoi-San en Nama vorm deel van die oudste bevolkingsgroep van Suid-Afrika en bou toenemend die ruimte uit van ’n ryk en veelsydige kultuurerfenis wat ons land se geskiedenis duisende jare vir ons terugneem voor ons eie oë.
Hul tradisies, tale en gebruike vorm ’n belangrike deel en oorspronklike hoeksteen van Suid-Afrika se kulturele identiteit. Hierdie gemeenskappe het in Suid-Afrika, Namibië, Botswana en ander dele van Suider-Afrika geleef vir duisende jare voordat Europese setlaars in die 17de eeu gekom het. Die Khoi-Khoi was veeboere, terwyl die San jagters en versamelaars was. Hulle het sterk bande gehad met die aarde en die natuur, en hul lewenswyses het ’n indrukwekkende oorlewingsvaardigheid ten toon gestel. Hul wyse van meeleef met die natuur en die omgewing is van onskatbare waarde vir ons eie identiteit en menswees.
Rieldans het sy oorsprong in die Khoi-San-gemeenskappe en is ’n dansstyl wat deur die San en Khoikhoi gebruik is om stories te vertel en godsdienstige en sosiale rituele uit te voer. Rieldans is dikwels gekenmerk deur energieke bewegings, ’n unieke ritme en die gebruik van stam- of dierlike inspirasies. Dit het oorspronklik ’n belangrike rol gespeel in die sosiale en godsdienstige samelewings van die Khoisan-mense, waar dit nie net ’n vorm van vermaak was nie, maar ook ’n manier om onderlinge samehang en waardes te versterk.
Rieldans het die afgelope paar dekades ’n herlewing ondergaan – veral in die laaste paar jaar – en dit het ’n hernude gewildheid in Suid-Afrika behaal. Die dans is nie net ’n kulturele uitdrukking nie, maar het ook ’n sterk sosiale doel. Dit het ’n simbool van trots en identiteitsherstel geword vir mense wat tradisioneel as marginale groepe beskou is. Jong mense – veral in Suid-Afrika se plattelandse gemeenskappe – het begin om rieldans op ’n meer georganiseerde en selfs internasionale vlak uit te voer.
Terwyl die Khoi-San en die Nama in die geskiedenis dikwels misgekyk word, sien ons deesdae ’n hernude belewing van hul erfenis en ’n groter waardering van hul bydrae tot die Suid-Afrikaanse samelewing.
Nederburg Primêr het onlangs ’n rieldans-kompetisie gehou waarheen groepe van so ver as die Noord-Kaap gekom het om hul passie en erfenis deur dans uit te beeld. Hul kunstenaars kan ’n positiewe bydrae tot onderwysprogramme, plaaslike feeste en nasionale viering maak, wat ons trots in ons nasie in sy geheel kan versterk. Dis hoekom ek die Wes-Kaapse departement van kultuursake en sport vra om maniere te ondersoek om seker te maak hierdie tradisies kry die ondersteuning wat dit verdien.
Die opbloei van rieldans het op verskeie maniere ’n positiewe uitwerking op Suid-Afrika se samelewing. Een van die belangrikste aspekte is die rol wat dit vervul in die bemagtiging van minderheidsgroepe.
Rieldans is nie net ’n kulturele uitdrukking nie, maar ook ’n ekonomiese geleentheid vir baie Khoisan-gemeenskappe.
Die groei van rieldanskompetisies en feeste het nie net ’n platform vir die vertoning van Khoi-San-kultuur gebring nie, maar ook die moontlikheid vir werkgeleenthede in die musiek- en uitvoerendekunstebedryf.
Die geskiedenis van die Khoi-San en Nama-groepe is nie net die verhaal van oorlewing nie, maar ook van die krag van kulturele volharding en herstel. Die herlewing van rieldans is ’n bewys van hoe die Khoi-San-gemeenskappe hul erfenis bewaar en ’n positiewe impak op die samelewing in Suid-Afrika het. Dit is ’n uniek Suid-Afrikaanse vertrekpunt om kultuurgemeenskappe van ons provinsie te ondersteun en die rykdom van die rieldans as ’n lewende tradisie te ervaar. Laat ons saamwerk om die Khoi-San en hul tradisies die erkenning en steun te gee wat dit verdien, want dit maak ons almal sterker en beter.
Dit is ’n uniek Suid-Afrikaanse vertrekpunt om die kultuurgemeenskappe van ons provinsie te ondersteun en in die proses die rykdom van die rieldans as ’n lewende tradisie te ervaar.
