Die werksomgewing kan die toneel wees vir mense om hul geestesgesondheid beter te verstaan en die stigma af te breek wat individue keer om hulp te soek wanneer dit die nodigste is.
Die tema vir vanjaar se Wêreld Geestesgesondheidsdag, wat Donderdag 10 Oktober, herdenk was, is “Dit is tyd om geestesgesondheid in die werkplek te prioritiseer”.
“Ons geestesgesondheid bepaal ons selfbeeld, hoe ons dink, met ander verbind, stres hanteer, en ons prestasie in baie ander daaglikse aktiwiteite,” sê dr. Lerato Motshudi, mediese bestuurder by Netcare Akeso.
“Dieselfde persoon sal baie anders funksioneer en op stresvolle situasies reageer, afhangende van of hulle optimaal gesond is, beide emosioneel en fisiek, of of hulle oorweldig voel of onder die las is van depressie, angs, of middelmisbruik, om net ‘n paar voorbeelde te noem.
“Dit is maklik om te wil glo dat geestesongesteldheid nooit met ons, ons geliefdes, of ons gewaardeerde kollegas kan gebeur nie, maar die waarheid is dat dit met enigiemand kan gebeur, en na raming het een uit elke vyf mense selfmoordgedagtes in hul leeftyd. Baie meer mense sukkel stilweg met ander geestesgesondheidskwessies wat hulle terughou om hul ware potensiaal in alle sfere van die lewe te vervul,” sê sy.
“Ook, ‘n geestesgesondheidskrisis soos ‘n paniekaanval kan skielik voorkom by iemand wat ten volle funksioneel was, maar sonder die nodige ondersteuning, kan dit soms uiteindelik hul vermoë om in die toekoms te hanteer, belemmer.
“Selfs onder mense wat sielkundig gesond is, het dit voordele vir jou fisieke gesondheid, veerkragtigheid in moeilike situasies, die kwaliteit van jou verhoudings, en in die werkplek manifesteer dit dikwels in produktiwiteit, kreatiwiteit en betrokkenheidsvlakke om tyd te neem om na jou emosionele en geestesgesondheid om te sien.
“Oor die algemeen is geestesgesondheid ‘n noodsaaklike komponent van geluk, en werkgewers het ‘n gevestigde belang om bewustheid te bevorder en wanopvattings oor geestesgesondheid aan te spreek.”
Megan Gonsalves, Netcare Akeso se krisislyn-bestuurder, sê in praktiese terme beteken dit om te verseker dat almal weet hoe om te herken wanneer hulle of iemand in hul kring ondersteuning nodig het en hoe om toegang tot geestesgesondheidsdienste te kry.
“As gevolg van verouderde idees en stigma wat met geestesgesondheid geassosieer word, voel mense ongelukkig soms nie gemaklik om oop te maak oor hoe hulle voel wanneer hulle agterkom hulle begin probleme ervaar nie. In sulke gevalle bly die persoon dikwels sonder ondersteuning en soek dikwels eers professionele hulp wanneer hul toestand vererger het en die situasie voel asof dit buite beheer geraak het,” sê sy.
“Geestesgesondheid moet nooit gestigmatiseer word of as loopbaanbeperkend beskou word nie. Met groter bewustheid van geestesgesondheid en werkgewers wat hul deel doen om ‘n kultuur van begrip en openheid sonder vrees vir oordeel te bevorder, hoef dit nie die geval te wees nie. Dit gesê, diskresie en respek vir die privaatheid van die persoon is net so belangrik in geestesgesondheidsake as wat dit vir ander mediese toestande is, dalk selfs meer so as gevolg van stigma.”
“Vroeë erkenning dat ons, onsself, of iemand wat ons ken, moontlik sukkel met geestesgesondheid vereis ‘n mate van kennis oor hoe die wye spektrum van psigiatriese toestande gedrag kan beïnvloed,” sê Motshudi.
“Vroeë tekens van siekte is dikwels onbeskryflik, en die individu of mense rondom hulle mag agterkom dat hulle ‘nie hulself is nie’, soms op baie subtiele maniere.”
Ses moontlike waarskuwingstekens vir geestesgesondheid :
1. Verandering in eetpatrone – Dit mag of mag nie sigbaar wees in gewigsverlies of gewigstoename nie.
2. Merkbaar meer of minder slaap as gewoonlik .
3. Veranderinge in bui– “Die persoon mag meer prikkelbaar voel as gewoonlik of aggressie, hartseer, of ander tekens toon wat buite karakter is, wat oor weke aanhou en dalk nie ’n verwagte reaksie op lewensgebeure is nie,” sê Motshudi.
4. Sukkel om eenvoudige probleme op te los wat gewoonlik hanteerbaar sou wees.
5. Verlies aan begeerte om aktiwiteite te doen wat voorheen geniet is.
6. Anders optree – “As iemand skielik sosiaal onttrek of ’n merkbare afwyking van hul gewone gedrag toon soos om onlogiese besluite te neem of onnodige risiko’s te neem, is dit veranderinge wat die moeite werd is om op te let,” sê sy.
“Dit is baie belangrik om te onthou dat enige van hierdie waarskuwingstekens by enigiemand teenwoordig kan wees sonder om die teenwoordigheid van geestesongesteldheid aan te dui. Eerder, dit is ’n kombinasie van hierdie tekens en simptome, hul impak op ’n persoon se funksionering, en die lengte van tyd en progressie wat kan dui op die moontlikheid van ’n geestesgesondheidskwessie.
“Alhoewel slegs ’n gekwalifiseerde gesondheidsorgspesialis geestesgesondheidsversteurings kan diagnoseer en geskikte behandelingsopsies kan voorsien, kan die aard van die toestande soos depressie dit moeiliker maak vir die persoon om die hulp te kry wat hulle nodig het,” sê Motshudi.
As jy tekens opmerk dat jy, ’n vriend, ’n kollega of ’n geliefde dalk nie kan hanteer nie, voer ’n eerlike gesprek daaroor en soek professionele ondersteuning voordat dinge versleg.
Te enige tyd van die dag of nag is Netcare Akeso se 24-uur Krisislyn se geregistreerde beraders beskikbaar by 0861 435 0787 om te luister en jou te lei oor die opsies wat beskikbaar is vir geestesgesondheidsorg indien nodig.
Praat daaroor – “Een van die beste maniere om stigma af te breek, is om openlik oor geestesgesondheid en geestesongesteldheid te praat. Sulke gesprekke laat verkeerde inligting na vore kom, soos algemeen gebruikte woorde wat mense onderbewustelik gebruik om na mense met geestesongesteldheid te verwys, en dit bied ‘n geleentheid om verkeerde persepsies uit te daag,” sê Dr. Lerato Motshudi, mediese bestuurder van Netcare Akeso.
Een vir almal en almal vir een – Moedig spanne aan om na hul spanmaats om te sien in opwindende tye van geesteswelstand, sowel as in tye wanneer iemand sukkel en dalk ‘n bietjie ondersteuning nodig het. Sommige mense laat nie blyk dat hulle sukkel nie en mag voortgaan om opgeruimd op te tree. Niemand kyk na ’n opgeruimde vriend nie omdat hulle verkeerdelik aanvaar word as okay.
Maak ’n poging om almal in te sluit – “Isolasie is die teenoorgestelde van wat nodig is vir enigiemand om gesond, gelukkig en verbind te voel. Hou kontak met jou kollegas en let op as iemand nie hulself is nie om vir hulle te wys dat hulle waardeer en ondersteun word, selfs al gaan hulle tans deur ’n moeilike tyd.”
Gereelde herinneringe – Om te verseker dat geestesgesondheid die hele jaar deur top-of-mind bly, oorweeg gereelde gereedskapkis-gesprekke en plaas plakkate op kantoor kennisgewingborde met hulpbronne om professionele geestesgesondheidsondersteuning vertroulik te bekom.
Grondslae van geestelike en fisiese gesondheid – Om alle werknemers bewus te maak van hoe om geestelik gesond te wees, sal ’n positiewe uitwerking op geestelike en fisiese gesondheid hê, wat mense in staat stel om in alle sfere van die lewe te floreer. Dit is ook belangrik om op die kultuur van die wyer organisasie te fokus om te verseker dat dit geesteswelstand bevorder.
“Fokus op oefening, voldoende slaap, goeie voeding, goeie sosiale en familieverbintenisse, en bewustheid as deel van ’n gebalanseerde leefstyl is die hoekstene van ’n gesonder geestelike toestand,” sê Dr. Motshudi.
“Die mees basiese hulpmiddel in geestesgesondheid en welstand is bewustheid, wat die vermoë is om in elke oomblik teenwoordig te wees,” sê Dr. Lerato Motshudi, mediese bestuurder by Netcare Akeso, die geestesgesondheidsorgafdeling van die Netcare Groep.
“Bewustheid verg oefening en doelgerigtheid en behels die bewuste bewuswording van jou gedagtes, gevoelens en ongemak sonder om te oordeel of hulle ‘aanvaarbaar’ is of nie. Dit is nie altyd moontlik om bewustelik te wees nie, maar probeer om dit so dikwels as moontlik te doen wanneer jy daaraan dink.
“Die meeste van ons geestelike probleme spruit voort uit skuldgevoelens, oorweldiging, gevoel van oordeel, ontoereikendheid, gevoel van uitsluiting of ongewenstheid, ens. Ons is geneig om hiervoor te vergoed op maniere wat spanning in ons gedagtes en liggame skep, en dit kan manifesteer in destruktiewe gedrag, verslawing en ander skadelike gevolge.
“Die beoefening van bewustheid help ons om te observeer, te reguleer en sin te maak van wat ons deurgaan en waarom, en skep ’n gesonde pouse wat ons toelaat om te kies hoe ons reageer, eerder as om impulsief te reageer. Om tyd te neem vir bewustheid is een van die eenvoudigste maar mees effektiewe maniere om in ons eie geestelike welstand te belê, en dit is binne bereik van almal, elke dag. As bewustheid egter nog meer angs veroorsaak, stop dan en praat met ’n professionele persoon daaroor,” sluit Motshudi af.
