Fetale alkoholsindroom-afwykings (Fasa) – ’n groep toestande gekategoriseer deur fisieke, geestelike en gedragsafwykings, wat voorkom as gevolg van voorgeboortelike blootstelling aan alkohol – plaas ’n groot las op Suid-Afrika se gemeenskaplike, opvoedkundige, gesondheids- en selfs regstelsels.
Intervensiestrategieë om Fasa te voorkom, moet ook die sosio-ekonomiese omstandighede van swanger vroue wat alkohol gebruik, sowel as die beperkte emosionele ondersteuning en geestesgesondheidsdienste, aandurf.
Dit is volgens dr. Marlene de Vries van die departement psigiatrie aan die Universiteit Stellenbosch (US).
De Vries, wat sedert 2008 navorsing oor Fasa in landelike gebiede in die Wes-Kaap doen, het onlangs haar doktorsgraad in maatskaplike werk aan die US verwerf. Vir haar studies het sy onderhoude gevoer met vroue in die Langeberg- munisipale gebied, wat voorheen Fasa-voorkomingsdienste tydens ’n swangerskap ontvang het. Sy wou ’n diepgaande begrip kry van die lewens, omstandighede en realiteite van hierdie vroue, die faktore wat hul alkoholgebruik tydens swangerskap beïnvloed het, en watter voorkomingstrategieë nodig is om ’n nugter leefstyl tydens swangerskap te ondersteun.
De Vries sê baie voorkomingswerk is oor die jare in die gemeenskappe waar sy en haar kollegas werksaam was, gedoen, en hoewel dit ’n positiewe invloed op baie vroue gehad het, bly die vraag hoekom vroue ten spyte van die kennis van die negatiewe invloed op hul ongebore kinders steeds alkohol gebruik.
“Dit is belangrik om in gedagte te hou dat hulle nie drink om hul babas doelbewus te benadeel nie. As jy na hierdie vroue se stories luister, hoor jy hul swaarkry, die probleme wat hulle verduur het en die rol van drank as ’n ontsnappingsmeganisme, maar ook die belangrikste sosiale aktiwiteit in hul lewens.”
De Vries sê nie een van die vroue in haar hierdie studie het hul skoolopleiding voltooi nie. Dit het hulle in die arbeidsmark kwesbaar en finansieel afhanklik gelaat.
“Sommige het hul kinderjare se trauma en verlies tot volwassenheid oorgedra en ly aan depressie sonder om enige berading of behandeling te ontvang. Hulle woon in gemeenskappe waar drinkery oor die naweek as ’n normale en aanvaarbare manier van sosialisering beskou word. Dikwels is hul uitgebreide families, vennote en vriende swaar drinkers.
“Baie vroue is deur hul maats in die steek gelaat, het vennote gehad wat dwelms en alkohol misbruik het, hulle fisiek aangerand en versuim het om hulle finansieel en emosioneel te ondersteun. Hierdie ervaring het ’n groot invloed op die vroue se drinkgedrag tydens swangerskap gehad.”
De Vries sê haar navorsing het ook getoon die ondersteuning wat swanger vroue van maatskaplike werkers in die Fasa-navorsingspan ontvang het, het ’n positiewe impak op hul lewens gehad.
“Vir sommige het dit die moed en vasberadenheid gegee om heeltemal op te hou drink, terwyl ander gevoel het die nie-veroordelende ondersteuning het hulle gehelp om hul omstandighede te oorleef.”
Maatskaplike werkers is goed geposisioneer om nie net sulke ondersteuning aan swanger vroue te verskaf nie, maar ook om mans en vroue van alle ouderdomsgroepe oor Fasa en die gevolge van alkoholgebruik tydens swangerskap in te lig en op te voed, wat mense in staat stel om ingeligte keuses te maak.Aanbevelings
Aangesien Suid-Afrika die hoogste aangetekende voorkoms van Fasa ter wêreld het en kinders wat aan Fasa ly, dit saam met hulle in volwassenheid dra, is beter ondersteuning nodig vir vroue wat ’n groter risiko het om alkohol tydens swangerskap te gebruik, waarsku De Vries.
Sy beveel geestesgesondheidsdienste en traumaberading aan waar nodig, asook ondersteuning van maatskaplike dienste, gesondheidswerkers, wetstoepassingsagentskappe en gemeenskapsgroepe vir hierdie vroue.
“Hoewel Fasa-voorkomings- en ondersteuningsdienste beskikbaar is, is dit gefragmenteer deur ’n gebrek aan koördinering, samewerking en beleid rakende Fasa, en daarom faal dit diegene wat hierdie dienste die meeste benodig.
“Ons moet nie die rol van moeders en oumas van swanger vroue wat waarskynlik alkohol gebruik, onderskat nie. Hierdie vroue steun óf swaar op hul ma’s vir finansiële ondersteuning óf om vir hul kinders te sorg.”
De Vries sê aangesien die rol van vaders in die voorkoming van Fasa steeds onderspeel en verwaarloos word, bestaan ’n groot behoefte aan Fasa-voorkomingsprogramme wat op mans fokus. Sulke programme moet die belangrikheid van emosionele en finansiële steun, die rol van vennote in die drinkgedrag van vroue tydens swangerskap en die verwoestende uitwerking van gesinsgeweld op die welstand van vroue en kinders, beklemtoon.
Sy beklemtoon ook die sleutelrol van maatskaplike werkers in die voorkoming van Fasa.
“Maatskaplike werkers behoort die metode van groepwerk met onvolwassenes met hoërisiko-gedrag, pleegkinders, pleegouers en ouerondersteuningsgroepe te gebruik om gemeenskappe in te lig en op te voed oor die risiko’s, realiteite en uitdagings van Fasa. Portuurondersteuningsgroepe vir swanger vroue kan gevorm word om ’n omgewing te skep waar hulle meer ondersteun en verstaan ??voel.
“Ouerskapgroepe kan uitgebrei word om oumas en uitgebreide familielede in te sluit en op te voed oor hul rol in die ondersteuning van swanger vroue en hulle te help om van alkohol weg te bly.
Maatskaplike werkers moet ook met ouers, skole en die departement van onderwys saamwerk om te verhoed dat kinders op ’n jong ouderdom die skool verlaat en alkohol gebruik.”
Ons benodig ook nouer samewerking tussen die departemente van gesondheid en maatskaplike ontwikkeling asook ’n nasionale beleid om die beskikbaarheid en gehalte van dienste wat vir Fasa-voorkoming en -intervensie gelewer word, te verbeter, sê De Vries.
