STELLENBOSCH \u2013 ‘n Ontstellende prentjie van die hantering van komplekse korrupsie- en finansi\u00eble misdaadsake het na vore gekom tydens ‘n seminaar oor die sogenaamde “stille ineenstorting” van Spesiale Kommersi\u00eble Misdaadhowe (SCCCs) in Suid-Afrika. Die virtuele seminaar is Woensdag 3 Junie gehou.<\/p>\n\n\n\n
Die Dullah Omar-instituut en die Universiteit van Kaapstad se Navorsingseenheid vir Digitale Regering (DGRU) aan die Universiteit van Kaapstad het 356 afsonderlike hofsake geanaliseer. Die navorsing het patrone uitgelig wat ernstige vrae laat ontstaan oor die doeltreffendheid van die strafregstelsel in die hantering van ekonomiese misdade.<\/p>\n\n\n\n
Een van die kommerwekkendste bevindings wat uit die data na vore gekom het, is dat handelshof-aanklaers o\u00ebnskynlik die pad van die minste weerstand kies deur sake met ho\u00eb kanse op skuldigbevindings te kies, terwyl hulle komplekse, meer riskante sake vermy.<\/p>\n\n\n\n
Hierdie uitsoekerigheid om ho\u00ebr skuldigbevindingkoerse te beskerm, skep ‘n situasie waar ho\u00eb veroordelingsyfers nie noodwendig algehele doeltreffendheid in handelshowe weerspie\u00ebl nie, maar eerder die vermyding van moeilike sake.<\/p>\n\n\n\n
Die navorsingspan, gelei deur Vanya Kath van die DGRU en die Law Library, het bevind dat, terwyl skuldigbevindingkoerse steeds hoog bly. tussen 80% en 90%, hierdie syfers misleidend kan wees.<\/p>\n\n\n\n
Die gemiddelde uitset van die spesialishowe is volgens die data minder as een vonnis per aanklaer per jaar, met ‘n skerp afname in vonnisse oor die afgelope jare. Slegs sowat 268 vonnisse is in 2024-2025 aangeteken, in vergelyking met ongeveer 1 844 sake wat histories per jaar geregistreer is.<\/p>\n\n\n\n
Dr. Jean Redpath van die Dullah Omar-instituut het die ernstige eensydigheid in die kies van sake beklemtoon. Die data toon dat 90% van die sake slegs twee of minder beskuldigdes gehad het, en byna die helfte van alle sake het geen getuies gehad nie. Net 20% van die sake het onder die Wet op die Voorkoming van Georganiseerde Misdaad (POCA) of die geldwasserywetgewing geval. <\/p>\n\n\n\n
Volgens Redpath was daar ook uiters min sake onder die Wet op Openbare Finansi\u00eble Bestuur (PFMA) of die Wet op Munisipale Finansi\u00eble Bestuur (MFMA).<\/p>\n\n\n\n
‘n Tweede skokkende openbaring het betrekking op die kommerwekkend klein bedrae wat deur boetes en ander finansi\u00eble strawwe verhaal word. Van die R2,2 miljard aan beweerde verliese in die 356 afsonderlike sake, is slegs R6,8 miljoen deur vergoedingsbevele en R8,1 miljoen deur verbeurdverklaringsbevele verhaal.<\/p>\n\n\n\n
Michael O’Donovan, die data-analis vir die projek, het beklemtoon dat die gekombineerde boetes, vergoeding, verbeurdverklarings en boetes aan die Suid-Afrikaanse Inkomstediens slegs sowat 1,7% van die algehele waardes uitmaak. Meer verontrustend is dat vergoeding en verbeurdverklaring saam minder as 1% uitmaak van die volle geldwaardes in sake wat suksesvol vervolg is.<\/p>\n\n\n\n
“Dit beteken dat amper niks van die miljarde rande wat deur ekonomiese misdaad verlore gaan, ooit verhaal word nie,” het O’Donovan ges\u00ea. “Die stelsel mag mense tronk toe stuur, maar dit slaag nie daarin om die gesteelde geld terug te kry nie.”<\/p>\n\n\n\n
Die navorsing het ook uitgewys dat die helfte van die sake wat ondersoek is, 14 of meer kere uitgestel is, sommige sake is tussen 25 en 75 kere uitgestel. Sake is tipies vir langer as 30 dae uitgestel, wat tot jarelange vertragings gelei het voordat sake afgehandel is.<\/p>\n\n\n\n
Die seminaar het verskeie deelnemers vanuit verskillende sektore betrek, insluitend verteenwoordigers van die Nasionale Vervolgingsgesag (NPA), die Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek (DPCI), die Spesiale Ondersoekeenheid (SIU), die Nasionale Tesourie en die regbank.<\/p>\n\n\n\n
Dylan Dyer, een van die navorsingsassistente wat hofrekords deurgegaan het, het beskryf hoe l\u00eaers bladsy na bladsy vol rooi merke was, wat die saak se uitstelle aandui. “Party l\u00eaers was so dik met uitstelle dat dit moeilik was om die werklike verrigtinge te vind,” het hy ges\u00ea.<\/p>\n\n\n\n
Die bevindinge is egter nie sonder kritiek nie. Adv. Nkebe Rebecca Kanyane, die Spesiale Direkteur van Openbare Vervolging (SDPP) vir die Spesiale Kommersi\u00eble Misdaadeenheid (SCCU) van die Nasionale Vervolgingsgesag (NPA), het skerp kritiek op die navorsingsmetodologie gelewer. Sy het geargumenteer dat die NPA te laat by die projek betrek is en dat die metodologie en gevolgtrekkings die risiko loop om ‘n skewe beeld van aanklaers te gee.<\/p>\n\n\n\n
Kanyane het beklemtoon dat die onttrekking van sake ‘n dieper ontleding benodig, aangesien daar ‘n verskil is tussen voorlopige en finale onttrekkings, en dat sake weer geregistreer kan word. Sy het ook geargumenteer dat die verslag die rol van ander rolspelers in die regstelsel, soos die regbank, verdediging, hofadministrasie en die polisie, in vertragings en onttrekking van sake onderskat.<\/p>\n\n\n\n
“Die studie kyk nie diep genoeg na die redes vir uitstelle en stelselwye oorsake nie,” het Kanyane ges\u00ea. Sy het daarop gewys dat die verantwoordelikheid vir vertragings oor die hele stelsel versprei is en dat dit onregverdig is om slegs aanklaers te blameer.<\/p>\n\n\n\n
Die navorsingspan het egter erken dat die bevindings nie die finale woord oor die saak is nie, maar eerder ‘n beginpunt vir ‘n bre\u00ebr gesprek oor hervorming.<\/p>\n\n\n\n
Verskeie aanbevelings is gemaak, insluitend die hersiening van prestasie-aanwysers om nie net skuldigbevindingkoerse in te sluit nie, maar ook die deurvloei en gehalte van sake te meet.<\/p>\n\n\n\n
Die navorsers het ook voorgestel dat ‘n gedeelde definisie van wat ‘n “komplekse” saak uitmaak, ontwikkel moet word, en dat hervorming van hoe sake bestuur word, dringend benodig word.<\/p>\n\n\n\n
Die seminaar het ook die rol van die Ge\u00efntegreerde Sakebestuurstelsel (ICMS) ondersoek, wat volgens verskeie deelnemers onbetroubaar is en teenstrydighede met hofrekords bevat.<\/p>\n\n\n\n
Terwyl die debat oor die bevindinge sal voortduur, bly een feit volgens die navorsers onbetwisbaar: die huidige stelsel slaag nie daarin om komplekse ekonomiese misdade doeltreffend te vervolg of om die miljarde rande wat verlore gaan, te verhaal nie.<\/p>\n\n\n\n
Of die “stille ineenstorting” gekeer kan word, hang volgens die aanwesiges af van die bereidheid van alle rolspelers om betekenisvolle hervormings te omhels.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nuwe navorsing waarsku dat spesiale kommersi\u00eble misdaadhowe toenemend komplekse sake vermy, terwyl miljarde rande se verliese onverhaal bly.<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":296851,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"newspack_ads_suppress_ads":false,"newspack_sponsor_sponsorship_scope":"","newspack_sponsor_native_byline_display":"inherit","newspack_sponsor_native_category_display":"inherit","newspack_sponsor_underwriter_style":"inherit","newspack_sponsor_underwriter_placement":"inherit","_crsspst_to_novanewscoza":false,"_crsspst_to_novanewscozabloemnewsexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozacityvision":false,"_crsspst_to_novanewscozadistrictmailhelderberg":false,"_crsspst_to_novanewscozaeikestadnuus":false,"_crsspst_to_novanewscozahermanustimes":false,"_crsspst_to_novanewscozakomani-karoo":false,"_crsspst_to_novanewscozakougaexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozamthathaexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozanoordkaapbulletin":false,"_crsspst_to_novanewscozapaarlpost":false,"_crsspst_to_novanewscozapeexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozapeoplespost":false,"_crsspst_to_novanewscozaswartlandgazette":false,"_crsspst_to_novanewscozatygerburger":false,"_crsspst_to_novanewscozaudexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozavistanews":false,"_crsspst_to_novanewscozavrystaatkroon":false,"_crsspst_to_novanewscozaweskusnuus":false,"_crsspst_to_novanewscozaworcesterstandard":false,"_eb_attr":"","_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"sponsored_utm_source":"","sponsored_utm_medium":"","sponsored_utm_campaign":"","sponsored_utm_term":"","sponsored_utm_content":"","_newspack_byline_active":false,"_newspack_byline":"","newspack_content_restriction_is_exempt":false,"author_byline":"Alida Buckle","competition_end_date":"","featured_image_custom_caption":"","language_version_url":"","post_language":"en","video_embed_url":"","scaip_prevent_shortcode_addition":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1,9430],"tags":[10345,10346,9152,91,8161],"newspack_spnsrs_tax":[],"publication":[],"class_list":["post-301370","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news","category-nuus","tag-courts","tag-scccs","tag-stellenbosch","tag-top","tag-weslander"],"yoast_head":"\n