{"id":265897,"date":"2024-02-23T08:24:37","date_gmt":"2024-02-23T06:24:37","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/weslander\/suid-korea-verrys-uit-armoede-skitter-vir-inwoners-toeriste-20240207-2\/"},"modified":"2025-12-19T15:05:12","modified_gmt":"2025-12-19T13:05:12","slug":"suid-korea-verrys-uit-armoede-skitter-vir-inwoners-toeriste-20240207-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/weslander\/suid-korea-verrys-uit-armoede-skitter-vir-inwoners-toeriste-20240207-2\/","title":{"rendered":"Suid-Korea verrys uit armoede; skitter vir inwoners, toeriste"},"content":{"rendered":"\n

As \u2019n toeris voel \u2019n mens nie sommer omgekrap in Suid-Korea, \u201cthe land of morning calm\u201d, nie. Behalwe wanneer jy by \u2019n caf\u00e9 instap en \u2019n selfoon, skootrekenaar of baadjie verlate sien l\u00ea op die ideale tafel waarby jy graag sou wou sit.<\/p>\n\n\n\n

(Want dit is hoe Suid-Koreane aandui: Dit is my tafel; ek het kos gaan bestel, of deur die winkels gaan drentel.)<\/p>\n\n\n\n

Was dit nie vir \u2019n kind wat aan di\u00e9 suidelike puntjie van die Koreaanse-skiereiland werk nie \u2013 in \u2019n land wat 12 keer in Suid-Afrika kan inpas \u2013 sou \u2019n eerstehandse belewenis van di\u00e9 doeltreffende land dalk nooit plaasgevind het nie. <\/p>\n\n\n\n

Boonop is Suid-Korea in Desember grootliks onder \u2019n sneeumantel bedek. Om tydens \u2019n Suid-Afrikaanse somer op die vliegtuig te klim en n\u00e1 ongeveer 19 uur in die lug (en n\u00e1 een tussenstop) in \u2019n Suid-Koreaanse winter af te klim, het sy eie klein uitdagings.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>
\"\"<\/figure><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n
Sneeu, soos di\u00e9 in Dongtan, waar die meeste van Samsung se fabrieke gele\u00eb is, kan deur die dag soos mis voor die son verdwyn. Wat dan agterbly, is \u2019n glipperige spulletjie waaroor jy katvoet moet loop. Foto's: Jacques Jansen van Vuuren<\/pre>\n\n\n\n
Ongeag die 52 miljoen inwoners wat in die land effens kleiner as die Noordwes-provinsie en effe groter as KwaZulu-Natal inpas (teenoor Suid-Afrika se algehele bevolking van nagenoeg 60 miljoen), skuur jy nie skouers nie en kners jy nie op jou tande nie.<\/p>\n\n\n\n
Want Suid-Koreane leef gedemp; van die volume van hul stemme, hul gunstelingkleure \u2013 grys en swart \u2013 tot hul liggaamsgrootte wat selde as mollig en allermins swaarlywig beskryf kan word. <\/p>\n\n\n\n
Hulle dring nie in jou persoonlike ruimte in nie; is nie morsjorse nie; hou skedules op tyd; en neem aan dat almal eerlikheid uitleef.<\/p>\n\n\n\n
S\u00ea Samsung, s\u00ea Suid-Korea<\/h4>\n\n\n\n
Op dag twee in die allemintige hoofstad Seoul (met die uitspraak nader aan \u201cSoul\u201d as aan \u201cSie-oul, en sy nuutste bemarkingsleuse \u201cSeoul, my soul\u201d), besef jy dat selfs die strate stiller is, ongeag die nimmereindigende stroom busse, sedanvoertuie en bromponies. <\/p>\n\n\n\n
Dit is te danke aan die groot aantal elektriese voertuie, busse ingesluit, wat in di\u00e9 tegnologies-vooruitstrewende land gebruik word. <\/p>\n\n\n\n
Ongeag van anneksasie deur Japan (1910-1945), gevolg deur die driejaarlange oorlog tussen Noord- en Suid-Korea (1950-1953), het ekonomiese ontwikkeling hier sedert die 1960\u2019s drasties plaasgevind.<\/p>\n\n\n\n
N\u00e1 die Koreaanse oorlog was Suid-Korea een van die armste lande ter w\u00eareld, aldus die internasionale Centre for Economics and Business Research. In 1953 was di\u00e9 land armer as Somali\u00eb en Ha\u00efti, wat steeds van die armste is.<\/p>\n\n\n\n
\"\"
Om in die ou deel van die stad Busan van een straat na die volgende te kom, moet jy trappe klim; baie trappe \u2013 soos 124 in di\u00e9 geval. By van die trappe is gratis treintjies wat jy sekere ure kan gebruik. Busan is die enigste stad wat tydens die Koreaanse oorlog ni\u00e9 deur Noord-Korea ingeneem is nie, en die bekendste van Busan se trappe is die \u201cForty Stairs\u201d wat as \u2019n plek van hartseer en trane beskryf is omdat dit daar was waar vlugtelinge byeengekom het en waar hulle naby die ou stasie vir geliefdes gewag het, soms tevergeefs. Vandag word dit simbolies beskou as \u2019n wegspringplek vir \u2019n nuwe begin. Foto: Helena Barnard<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Vandag bedryf Suid-Korea volgens talle bronne, insluitend forbesindia.com, die 13de grootste ekonomie in die w\u00eareld. Die land is \u2019n hoofvervaardiger van onder meer elektronika, voertuie en skepe, wat na 58 lande uitgevoer word.<\/p>\n\n\n\n
Samsung, Kia, Hyundai en LG Electronics is vier van Suid-Korea se bekende handelsname, ook in Suid-Afrika te kry. <\/p>\n\n\n\n
Argieffoto\u2019s van Suid-Korea in die 1960\u2019s is algeheel kontrasterend met die wolkekrabbers, snelwe\u00eb, reusagtige winkel- en besigheidsentrums met kleurryke beligting snags, stadsparke met uitgebreide staproetes en duisende landboutonnels wat die bergryke land vol staan.<\/p>\n\n\n\n
\"\"\/
Die Haeundae-strandfront van Busan bied \u2019n heerlike uitstappie, selfs in die winter. Op hierdie strandfront het ons die enigste bedelaar vir die duur van ons besoek in Suid-Korea opgemerk. Busan huisves die tweede hoogste wolkekrabber in Suid-Korea, wat uit 101 verdiepings bestaan. Die hoogste gebou in die land is die Lotte World Tower, met 123 verdiepings. Foto: Jacques Jansen van Vuuren<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Saggies praat is goeie raad<\/h4>\n\n\n\n
As deel van \u2019n hoflikheidsgebruik in Suid-Korea praat jy nie hard of enigsins in \u2019n bus of trein nie. In die KTX-sneltrein<\/a> tussen Seoul-stasie en die Incheon-internasionale lughawe word aangekondig: \u201cPlease refrain from talking\u201d \u2013 dit sluit praat oor \u2019n selfoon in.<\/p>\n\n\n\n
Di\u00e9 saggies-praat is net so ongewoon soos die winkels wat 24 uur oop en onbeman gelaat word. Hier skandeer jy jou benodigdhede en betaal by \u2019n masjien sonder iemand wat jou dophou. <\/p>\n\n\n\n
Dit is nie ongewoon om in gastehuise met gemeenskaplike kombuise \u2019n skinkbordjie met geldnote saam met die produkte in die yskas te sien nie. Nadat jy die prys op die lys teen die yskasdeur vasgestel het, plaas jy jou geld in die skinkbordjie en tel jou eie kleingeld af.<\/p>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
Links: Eerlikheid is vanselfsprekend wanneer pakkies oornag voor toe deure afgelewer word, sonder die gedagte dat dit gesteel sal word. Regs: \u2019n Skinkbordjie met geld in die gemeenskaplike yskas van \u2019n gastehuis dui aan: Kry wat jy nodig het, en sit jou geld neer. Foto’s: Helena Barnard<\/p>\n\n\n\n
Boonop lewer koeriers snags pakkies voor toe deure van ondernemings af; of bedags voor woonsteldeure waar die bewoner ure later n\u00e1 werk die pakkie kry.<\/p>\n\n\n\n
Selfoonherlaaipunte, waar selfone onbewaak gelaat word, is algemeen op treinstasies, by lughawens en in winkelsentrums of eetplekke.<\/p>\n\n\n\n
Kry vir jou ‘n warm patat<\/h4>\n\n\n\n
Op \u2019n \u201cfris\u201d oggend met \u2019n buitetemperatuur van -11 \u00b0<\/span>C begin ons verkenning in \u2019n deel van Seoul, by die Donhwamun-hek wat toegang na die Changdeokgung-paleis en -terrein bied. Die hek is oorspronklik in 1412 gebou, en is sporadies deur die eeue beskadig en herbou.<\/p>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
Links bo: Die temperatuur soos op \u2018n fris wintersoggend in Seoul. Regs bo: Kleurige patrone, kunstige houtwerk en kleite\u00ebls in allerlei patrone is deel van hierdie hanok. Die oorhangende dakrande bied verdere beskerming teen wind en re\u00ebn. Bo: Die historiese Donhwamun-hek verleen toegang tot die Changdeokgung-paleis en -terrein. Die hek is oorspronklik in 1412 gebou, en is sporadies deur die eeue beskadig en herbou. Foto’s: Helena Barnard \/ Jacques Jansen van Vuuren<\/p>\n\n\n\n
N\u00e1 \u2019n uur of drie se gesnak na asem oor boustyle, kunstige houtwerk, dekor en \u2019n versugting oor doeltreffende eenvoud \u2013 en omdat die tyd aanstap \u2013 mik ons straatop.<\/p>\n\n\n\n
Die koue en hongerte knaag, en elke koffiehuis \u2013 of caf\u00e9 soos dit daar genoem word \u2013 word verlangend bekyk. Gou besef jy die mening dat daar elke 50 m \u2019n caf\u00e9 in Seoul is, is so goed soos waar. <\/p>\n\n\n\n
In \u2019n knus eetplekkie kom jy gou agter: Hier is dit warm. Uit met die baadjie, af met die serp. Want dit is nie ongewoon dat binneruimtes in die winter tot 30 \u00b0<\/span>C verhit word nie. <\/p>\n\n\n\n
Aan die ander kant van die venster stap gehandskoende mense in gepofte jasse op witgesneeude sypaadjies terwyl hulle koue wolkies asem uitblaas.<\/p>\n\n\n\n
Versterk (en verhit) stap ons verder straatop; net om kort-kort in \u2019n dwarsstraatjie af te dwaal; of botstil te bespiegel oor waarom daar straatblokke aaneen slegs juwelierswinkels skouer-teen-skouer staan; of hardewarewinkels; of Koreaanse braairestaurante.<\/p>\n\n\n\n
\"\"
Op Kersdag 2023 het Seoul glo die eerste keer in agt jaar sneeu op di\u00e9 dag gekry. Meer as \u2019n derde van die Suid-Koreane is Christene. Hulle maak nie \u2019n groot ophef van Kersfees nie, hoewel Kersversierings oral opgemerk word. Foto: Helena Barnard<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\u201cWelcome in Korea!\u201d groet \u2019n bejaarde man van langs \u2019n rak met pypklampe en ander waterpypbenodigdhede. Dit is duidelik dat di\u00e9 rak snags met \u2019n seil toegemaak word, en nie agter slot en grendel nie.<\/p>\n\n\n\n
Sou jy gou weer \u2019n hongerte beleef, koop \u2019n warm gebakte patat. Di\u00e9 gesogte lekkerny word oral oor in klein oondjies gebak wat op sypaadjies staangemaak word. <\/p>\n\n\n\n
Di\u00e9 straat loop dood teen die Namsangol Hanok-dorpie, waar nog \u2019n paar uur verwyl word. Hier tref \u2019n mens ook die Seoul-millenniumtydkapsule aan. In 1994, om Seoul se 600ste viering as die hoofstad van Korea te vier, is 600 artikels wat die beste met di\u00e9 stad vereenselwig kon word, hier gestoor. Volgens beplanning moet dit op 29 November 2394 oopgemaak word, tydens die duisendste vieringsjaar.<\/p>\n\n\n\n
Teen laatmiddag is dit straataf; om dan te besef dat \u2019n hele dag in \u2019n enkele straat deurgebring is en jy skaars meer as 5 km gestap het. Die besef, dat di\u00e9 straat en die nabygele\u00eb historiese landmerke nog veel het om te ontdek, bly knaag. <\/p>\n\n\n\n
Oor Harry Potter, 50 katte en wriemelende palings<\/h4>\n\n\n\n
Dink aan \u2019n tema, en dit is waarskynlik reeds in \u2019n \u201ctrendy\u201d, \u201ccute\u201d of \u201cunique\u201d caf\u00e9 gebruik.<\/p>\n\n\n\n
Die Greem Caf\u00e9 laat jou voel of jy in \u2019n swart-en-wit-tekenprent instap. In \u2019n Aqua Garden Caf\u00e9 teug jy aan jou gegeurde koffie (warm of met ys, soos alle drinkgoed op die spyskaarte) terwyl visse in die akwariummure rondom jou swem. In die Thanks Nature Caf\u00e9 deel jy die ruimte met twee (lewende) spierwit, wollerige skape.<\/p>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>
\"\"<\/figure><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n
Links: Die dekor van die Greem Caf\u00e9 in Seoul lyk soos ‘n swart-en-wit-tekenprent. Selfs die breekware is wit met swart strepies, wat die tekenprent-effek versterk. Dit is een van glo meer as 18 000 koffiehuise in die stad. Regs: \u2018n Restaurant en caf\u00e9 in Busan, met Die Klein Prinsie na aanleiding van die boek van Antoine De Saint-Expury as tema. Saam met die Klein Prinsie het jy \u2019n uitsig oor die stad en strandgebied. Foto’s: Helena Barnard<\/p>\n\n\n\n
In die Cat\u2019s Playground geniet jy jou verversings in die teenwoordigheid van meer as 50 uitgevrete katte, wat jy na hartelus kan troetel. By die Dog Caf\u00e9 kan jy met die kafeehonde meng, of jou eie opgetofde hondjie in \u2019n drasak daarheen neem (\u2019n gewilde kombinasie van twee \u201cmode-artikels\u201d).<\/p>\n\n\n\n
Die Harry Potter Caf\u00e9 het nie verduideliking nodig nie, ook nie Hello Kitty en die Poop Caf\u00e9 waar gebak en dekor die tema weerspie\u00ebl nie.<\/p>\n\n\n\n
\u2019n Besoek aan \u2019n teehuis bied \u2019n ander belewenis, so ook die meer tradisionele soethappies wat voorgesit word.<\/p>\n\n\n\n
\"\"\/
Die meer skaars tradisionele teehuise bied \u2019n eiesoortige belewenis, soos di\u00e9 een in Dongtan, met die naam Gomae Coffee. Die gewildheid van koffie, ongeag die tradisionele teegebruike, het die afgelope dekades drasties in Suid-Korea toegeneem. Foto: Helena Barnard<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Geen mens kan egter net op perfek-gebakte soetgoed oorleef nie.<\/p>\n\n\n\n
Besoek \u2019n \u201cKorean BBQ\u201d-restaurant waar die vleis voor jou gaargemaak word; bedien met onder meer kimchi (gefermenteerde, gegeurde kool), sampioene, tradisionele noedels, gegeurde rys, en bakkies vol ingelegde seewier, radyse, rissies en ander onbekendhede. Pak dit met eetstokkies aan.<\/p>\n\n\n\n
Wanneer \u2019n personeellid met die intrapslag jou stoel se sitplek optel om die oop drom daaronder, wat aan \u2019n swart asblik herinner, uit te wys: Dit is nie die asblik nie. Dit is om jou jas, baadjie, serp of handsak in te b\u00eare om teen braaispatsels te beskerm; daarna ontvang jy boonop \u2019n \u201cborslap\u201d wat tot op jou skoot hang.<\/p>\n\n\n\n
\"\"\/
‘n Ete by ‘n Koreaanse braairestaurant, waar die klem eerder op die bykosse as die vleisgereg is. Foto: Helena Barnard<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Het jy \u2019n waaghalsige behoefte om dieper in die Suid\u2013Koreaanse kookkuns te delf? Drentel deur een van die horde straatkosmarkte waar van die heerlikste tot die grillerigste eetgoed te koop is, soos vars aarbeie op \u2019n stokkie en bedek met \u2019n harde suikerstrooplaag, of wriemelende palings en swemmende seekatjies wat voor jou o\u00eb gaargemaak word.<\/p>\n\n\n\n
Sou jy slegs genoeg energie oorh\u00ea om iets vinnig by jou blyplek voor te berei, besoek \u2019n GS25 of \u2019n Seven Eleven (ongetwyfeld in elke straatblok beskikbaar) waar jy reeds-voorbereide geregte en ander kosprodukte kan koop.<\/p>\n\n\n\n
\"\"\/
 Besoek een van die baie straatkosmarkte wat oor die hele Suid-Korea versprei is. Verkyk jou daar aan die kos wat voorberei word, asook aan die ander mense, wat hulle ook verkyk. Foto: Jacques Jansen van Vuuren<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Hanok, hanbok wys kultuur<\/h4>\n\n\n\n