{"id":52063,"date":"2019-08-15T06:00:34","date_gmt":"2019-08-15T04:00:34","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\/"},"modified":"2025-03-20T23:38:42","modified_gmt":"2025-03-20T21:38:42","slug":"klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\/","title":{"rendered":"KLIMAATSVERANDERING: Sitrusboere moet uit hul gemaksone"},"content":{"rendered":"\n<p>TIEN jaar terug is klimaatverandering deur   talle nog as \u2019n samesweringsteorie afgemaak. Vandag word daar nie eers meer gepraat oor \u201cas\u201d dit sou gebeur nie, daar word eerder gevra \u201cwat gaan ons doen?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Om haar bogenoemde stelling te staaf, het dr. Zelda Bijzet van die Landbounavorsingraad (LNR), Oos-Kaapse boere tydens \u2019n inligtingsdag by die Addo Navorsingstasie oor die impak van klimaatverandering op sitrusproduksie in die Sondagsriviervallei, asook oor die moontlikheid van subtropiese gewasproduksie in die Oos-  Kaap, toegespreek.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cIn sommige plekke loop die bloeisels al uit \u2013 die bome is verward. Sommige streke is nie meer geskik vir sitrus nie.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Benewens warmer en meer onvoorspelbare klimaat-toestande is gronderosie ook kommerwekkend, het dr. Bijzet bygevoeg. <\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDie toediening van chemiese stowwe soos kunsmis en plaagdoders het die grond feitlik  leweloos gemaak wat tot gevolg het dat die grond sy bindings- en waterdravermo\u00eb verloor. Dus spoel die bolaag tydens goeie re\u00ebnbuie weg.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Volgens haar is daar reeds talle boere wat die nie-ploeg opsie volg en hul grond verryk deur die toediening van organiese kompos, bemesting en plantmateriaal-deklae.<\/p>\n\n\n\n<p>Peste en plae sal volgens Bijzet ook \u2019n toe-  nemende kopsorg te midde van klimaatverandering word, gevolglik sal boere hul bespuitings-programme moet aanpas. Di\u00e9 en ander aanpas-sings is nie net vir die oorlewing van die boer noodsaaklik nie, maar ook vir \u2019n stabiele ekonomie.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cVolume-gewys voer Suid-Afrika, na Spanje en Turkye, die derde meeste vars sitrus uit. Di\u00e9 uitvoere dra 14,8 miljoen by tot die bruto binnelandse produk en is \u2019n reuse werkverskaffer. Nie net ho\u00ebr temperature nie, maar ook wisselende re\u00ebnvalpatrone \u00e9n al hoe minder   re\u00ebnval bedreig sitrusverbouing,\u201d aldus dr. Bijzet.<\/p>\n\n\n\n<p>Dr. Bijzet het die klimaatprojeksies (2015-2090), wat gedoen is om die potensi\u00eble verandering in die vereiste klimaat-     toestande vir die verbouing van verskillende sitrussoorte in Suid-Afrika te bepaal, met die boere gedeel.<\/p>\n\n\n\n<p>Dit skep \u2019n neerdrukkende prentjie van verminderde potensiaal vir verbouing, vernaam as grondtoestande ook in ag geneem word. <\/p>\n\n\n\n<p>\u201cElke sitrus-spesie in Suid-Afrika, asook die ge-skikte verbouingsgebiede, sal binne die volgende   75 jaar geraak word.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Dr. Bijzet het bygevoeg dat besproeiings-  water in die toekoms nie as \u2019n noodwendige gegewe beskou kan word nie. Watergehalte kan ook \u2019n toenemend groter kwessie word.<\/p>\n\n\n\n<p>Die besproeiingswater vir die sitrusboorde van die Sondagsriviervallei kom via die Darlingtondam van die Gariep.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDie watergehalte van die Darlingtondam is reeds swak. Dit is baie sout. Wat gaan gebeur as dit nie in hierdie dam of die Gariepdam se opvangsgebiede re\u00ebn nie?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Die huidige navorsing dui daarop dat impak van klimaatverandering binne die 15 jaar van 2015 tot 2030 die felste in Suid-Afrika se noorde-like gebiede sal wees.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDie grootste impak sal dus op Valencia- en pomelo produksie wees, wat tans 56% van alle sitrus-aanplantings uitmaak.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Een moontlike oplossing om klimaatverandering die hoof te bied, is om \u2019n stabiele kultivar te kweek, het dr. Bijzet, \u2019n plantteler by die LNR, bygevoeg. \u201cEen wat \u2019n voorspelbare opbrengs kan   lewer en nie op en af in produksie is nie.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Maar \u2019n geskikte plant is slegs deel van die aanpassings-opsies, het Bijzet ges\u00ea, die grond waarin die sitrusboom geplant word, speel net so \u2019n belangrike rol. <\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u00d3f grondherstel moet sodanig wees dat mikrobes weer ryklik voorkom, \u00f3f dit mag nodig wees om bome in die toekoms in potte \u2013 wat dus \u2019n beheerbare omgewing bied \u2013 te plant.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Die mensefaktor is die derde, en ewe belangrike faktor, het dr. Bijzet beklemtoon. \u201cKlimaatverandering veroorsaak dat alles wat jy as boer geweet het, nie meer van toepassing is nie. Boere moet uit hul gemaksone tree en hulself herleer en leer om aan te pas by die onafwendbare klimaatverandering.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Ten slotte het sy die boere aangemoedig om aan te klop by die LNR vir hulp.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c Vroe\u00ebr het \u2019n boer my gevra hoekom ek hulle al hierdie dinge vertel, want \u2019n boer kan enigiets bestuur,\u201d het sy glimlaggend ges\u00ea, \u201cek weet dit is s\u00f3, maar ons wil help waar ons kan.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\n <span><br>\n  <span id=\"U40178005883e5H\" style=\"font-family:'Nasdings';\"><br>\n   <span id=\"U401780058835GG\" style=\"color:#bebebe;\">,<\/span> <\/span>Dr Zelda Bijzet kan gekontak word by 013 753 7048 \/ 083 280 3498 of per e-pos by zeldab@arc.agric.za<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TIEN jaar terug is klimaatverandering deur   talle nog as \u2019n samesweringsteorie afgemaak. Vandag word daar nie eers meer gepraat oor \u201cas\u201d dit sou gebeur nie, daar word eerder gevra \u201cwat gaan ons doen?\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_yoast_wpseo_linkdex":"","_yoast_wpseo_content_score":"","_yoast_wpseo_inclusive_language_score":"","_yoast_wpseo_is_cornerstone":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_yoast_wpseo_opengraph-title":"","_yoast_wpseo_opengraph-description":"","_yoast_wpseo_opengraph-image":"","_yoast_wpseo_opengraph-image-id":"","_yoast_wpseo_twitter-title":"","_yoast_wpseo_twitter-description":"","_yoast_wpseo_twitter-image":"","_yoast_wpseo_twitter-image-id":"","newspack_ads_suppress_ads":false,"newspack_sponsor_sponsorship_scope":"","newspack_sponsor_native_byline_display":"inherit","newspack_sponsor_native_category_display":"inherit","newspack_sponsor_underwriter_style":"inherit","newspack_sponsor_underwriter_placement":"inherit","_crsspst_to_novanewscoza":false,"_crsspst_to_novanewscozabloemnewsexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozacityvision":false,"_crsspst_to_novanewscozadistrictmailhelderberg":false,"_crsspst_to_novanewscozaeikestadnuus":false,"_crsspst_to_novanewscozahermanustimes":false,"_crsspst_to_novanewscozakomani-karoo":false,"_crsspst_to_novanewscozakougaexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozamthathaexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozanoordkaapbulletin":false,"_crsspst_to_novanewscozapaarlpost":false,"_crsspst_to_novanewscozapeexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozapeoplespost":false,"_crsspst_to_novanewscozaswartlandgazette":false,"_crsspst_to_novanewscozatygerburger":false,"_crsspst_to_novanewscozavistanews":false,"_crsspst_to_novanewscozavrystaatkroon":false,"_crsspst_to_novanewscozaweskusnuus":false,"_crsspst_to_novanewscozaweslander":false,"_crsspst_to_novanewscozaworcesterstandard":false,"_eb_attr":"","_EventAllDay":"","_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":"","_EventShowMapLink":"","_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":"","_EventVenueID":"","_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":"","_VenueShowMapLink":"","_application":"","_batch_id":"","_company_name":"","_company_tagline":"","_company_twitter":"","_company_video":"","_company_website":"","_custom_id":"8e5eb132-920c-4adc-843b-387cbcd30af9","_EventDuration":"","_EventOrigin":"","_EventTimezoneAbbr":"","_featured":"","_filled":"","_job_expires":"","_job_location":"","_media_credit":"","_media_credit_url":"","_menu_item_menu_item_parent":"","_menu_item_object":"","_menu_item_object_id":"","_menu_item_target":"","_menu_item_type":"","_menu_item_url":"","_menu_item_xfn":"","_navis_media_can_distribute":"","_navis_media_credit_org":"","_OrganizerOrigin":"","_provider":"","_pum_built_in":"","_pum_default_theme":"","_pum_form_conversion_count":"","_remote_id":"","_remote_name":"","_remote_position":"","_report_frequency":"","_report_reference_dates":"","_send_attempts":"","_site_id":"","_sitemap_exclude":"","_sitemap_frequency":"","_sitemap_priority":"","_source_url":"","_subscription_period":"","_subscription_period_interval":"","_subscription_price":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":"","_template_type":"","_ticket_end_date":"","_ticket_start_date":"","_tribe_aggregator_allow_multiple_organizers":"","_tribe_aggregator_content_type":"","_tribe_aggregator_file":"","_tribe_aggregator_finalized":"","_tribe_aggregator_hash":"","_tribe_aggregator_import_id":"","_tribe_aggregator_import_name":"","_tribe_aggregator_interactive":"","_tribe_aggregator_origin":"","_tribe_aggregator_post_status":"","_tribe_aggregator_preview":"","_tribe_aggregator_source_name":"","_tribe_aggregator_type":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_tribe_hide_attendees_list":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_capacity":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":"","_tribe_ticket_version":"","_type":"","_VenueOrigin":"","_wp_attachment_context":"","_wp_attachment_image_alt":"","_wp_font_face_file":"","_wp_old_date":"","_yoast_wpseo_estimated-reading-time-minutes":"","_yoast_wpseo_focuskeywords":"","_yoast_wpseo_focuskw_text_input":"","_yoast_wpseo_keywordsynonyms":"","_yoast_wpseo_primary_block-catalog":"","_yoast_wpseo_primary_category":"","_yoast_wpseo_primary_job_listing_type":"","_yoast_wpseo_primary_nova_retailer":"","_yoast_wpseo_primary_publication":"","_yoast_wpseo_primary_tribe_events_cat":"","_yoast_wpseo_videositemap-duration":"","_yoast_wpseo_videositemap-rating":"","_menu_item_classes":[],"_tribe_modified_fields":[],"_wp_attachment_backup_sizes":[],"_wp_suggested_privacy_policy_content":[],"_yoast_post_redirect_info":[],"_yoast_wpseo_video_meta":[],"activation_date":"","archive_insertion_is_repeating":"","archive_insertion_posts_count":"","article_feature_media":"","article_feature_type":"","article_main_image_caption":"","article_media_icon":"","article_template":"","author_byline":"Mariska Spoormaker","background_color":"","block_editor":"","byline":"","cmplz_hide_cookiebanner":"","competition_end_date":"","contact_advertise_email":"","contact_advertise_phone":"","contact_editorial_email":"","contact_general_email":"","contact_general_phone":"","contact_office_hours":"","contact_physical_address":"","enabled":"","featured_image_custom_caption":"","featured_video_url":"","fields":"","font_body":"","font_header":"","frequency":"","headline":"","hide_border":"","icon":"","is_wp_suggestion":"","issuu_download_url":"","issuu_embed_url":"","language_version_url":"","large_border":"","name":"","nm_contact_name":"","nm_contact_number":"","nm_date_lost":"","no_overlay_background":"","node-url":"","obituary_born_date":"","obituary_died_date":"","obituary_memoriam_text":"","origin":"","overlay_color":"","overlay_opacity":"","overlay_size":"","placement":"","plural_label":"","post_author":"","post_id":"","post_language":"en","secret-key":"","sponsored_utm_campaign":"","sponsored_utm_content":"","sponsored_utm_medium":"","sponsored_utm_source":"","sponsored_utm_term":"","start_date":"","utm_suppression":"","video_embed_url":"","wp_pattern_sync_status":"","data_version":[],"enclosure":[],"pongrass_image":[],"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_newspack_byline_active":false,"_newspack_byline":"","newspack_content_restriction_is_exempt":false,"scaip_prevent_shortcode_addition":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"newspack_spnsrs_tax":[],"publication":[],"class_list":["post-52063","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.8 (Yoast SEO v27.8) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>KLIMAATSVERANDERING: Sitrusboere moet uit hul gemaksone | UD Express (Uitenhage)<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"KLIMAATSVERANDERING: Sitrusboere moet uit hul gemaksone\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"TIEN jaar terug is klimaatverandering deur  talle nog as \u2019n samesweringsteorie afgemaak. Vandag word daar nie eers meer gepraat oor \u201cas\u201d dit sou gebeur nie, daar word eerder gevra \u201cwat gaan ons doen?\u201d.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"UD Express (Uitenhage)\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/PEExpress1\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-08-15T04:00:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-03-20T21:38:42+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Mariska Spoormaker\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@EP_Media24\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@EP_Media24\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"UD Express\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"UD Express\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e204c6259f59eee600a8578c6fc1f4d6\"},\"headline\":\"KLIMAATSVERANDERING: Sitrusboere moet uit hul gemaksone\",\"datePublished\":\"2019-08-15T04:00:34+00:00\",\"dateModified\":\"2025-03-20T21:38:42+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\\\/\"},\"wordCount\":663,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"News\"],\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\\\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2019\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\\\/\",\"name\":\"KLIMAATSVERANDERING: Sitrusboere moet uit hul gemaksone | UD Express (Uitenhage)\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-08-15T04:00:34+00:00\",\"dateModified\":\"2025-03-20T21:38:42+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"News\",\"item\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/news\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"KLIMAATSVERANDERING: Sitrusboere moet uit hul gemaksone\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/\",\"name\":\"UD Express\",\"description\":\"To Inform, Engage and Empower Local Communities\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-ZA\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/#organization\",\"name\":\"UD Express\",\"url\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/03\\\/uitenhage-despatch-site-icon.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/03\\\/uitenhage-despatch-site-icon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"UD Express\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/PEExpress1\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/EP_Media24\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/express_newspapers\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/@expressonline3000\\\/videos\"],\"description\":\"UD Express has been the eyes, ears, and voice of the Kariega (formerly Uitenhage) and Despatch communities since 1971, making it the oldest single-title free sheet in South Africa. Established with the goal of keeping our community informed, we have grown into one of the most trusted local news sources in the region, with 30,000 free copies delivered mostly door to door across Kariega, Despatch, and surrounding areas every week.\",\"email\":\"udexpress@novusmedia.co.za\",\"telephone\":\"0+2719925650\",\"legalName\":\"Novus Media (Pty) Ltd\",\"foundingDate\":\"2025-01-01\",\"vatID\":\"4100318916\",\"taxID\":\"2000\\\/018234\\\/07\",\"numberOfEmployees\":{\"@type\":\"QuantitativeValue\",\"minValue\":\"51\",\"maxValue\":\"200\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e204c6259f59eee600a8578c6fc1f4d6\",\"name\":\"UD Express\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4337d3a25ac3ba8455c9939374a81adbc30eb5033a750ee59190cfb8f29e6d5d?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4337d3a25ac3ba8455c9939374a81adbc30eb5033a750ee59190cfb8f29e6d5d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4337d3a25ac3ba8455c9939374a81adbc30eb5033a750ee59190cfb8f29e6d5d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"UD Express\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/novanews.co.za\\\/udexpress\\\/author\\\/udexpress\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"KLIMAATSVERANDERING: Sitrusboere moet uit hul gemaksone | UD Express (Uitenhage)","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"KLIMAATSVERANDERING: Sitrusboere moet uit hul gemaksone","og_description":"TIEN jaar terug is klimaatverandering deur  talle nog as \u2019n samesweringsteorie afgemaak. Vandag word daar nie eers meer gepraat oor \u201cas\u201d dit sou gebeur nie, daar word eerder gevra \u201cwat gaan ons doen?\u201d.","og_url":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\/","og_site_name":"UD Express (Uitenhage)","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/PEExpress1\/","article_published_time":"2019-08-15T04:00:34+00:00","article_modified_time":"2025-03-20T21:38:42+00:00","author":"Mariska Spoormaker","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@EP_Media24","twitter_site":"@EP_Media24","twitter_misc":{"Written by":"UD Express","Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\/"},"author":{"name":"UD Express","@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/#\/schema\/person\/e204c6259f59eee600a8578c6fc1f4d6"},"headline":"KLIMAATSVERANDERING: Sitrusboere moet uit hul gemaksone","datePublished":"2019-08-15T04:00:34+00:00","dateModified":"2025-03-20T21:38:42+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\/"},"wordCount":663,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/#organization"},"articleSection":["News"],"inLanguage":"en-ZA","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\/#respond"]}],"copyrightYear":"2019","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\/","url":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\/","name":"KLIMAATSVERANDERING: Sitrusboere moet uit hul gemaksone | UD Express (Uitenhage)","isPartOf":{"@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/#website"},"datePublished":"2019-08-15T04:00:34+00:00","dateModified":"2025-03-20T21:38:42+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-ZA","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/klimaatsverandering-sitrusboere-moet-uit-hul-gemaksone-20190814-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"News","item":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/news\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"KLIMAATSVERANDERING: Sitrusboere moet uit hul gemaksone"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/#website","url":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/","name":"UD Express","description":"To Inform, Engage and Empower Local Communities","publisher":{"@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-ZA"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/#organization","name":"UD Express","url":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/uitenhage-despatch-site-icon.png","contentUrl":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/uitenhage-despatch-site-icon.png","width":512,"height":512,"caption":"UD Express"},"image":{"@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/PEExpress1\/","https:\/\/x.com\/EP_Media24","https:\/\/www.instagram.com\/express_newspapers\/","https:\/\/www.youtube.com\/@expressonline3000\/videos"],"description":"UD Express has been the eyes, ears, and voice of the Kariega (formerly Uitenhage) and Despatch communities since 1971, making it the oldest single-title free sheet in South Africa. Established with the goal of keeping our community informed, we have grown into one of the most trusted local news sources in the region, with 30,000 free copies delivered mostly door to door across Kariega, Despatch, and surrounding areas every week.","email":"udexpress@novusmedia.co.za","telephone":"0+2719925650","legalName":"Novus Media (Pty) Ltd","foundingDate":"2025-01-01","vatID":"4100318916","taxID":"2000\/018234\/07","numberOfEmployees":{"@type":"QuantitativeValue","minValue":"51","maxValue":"200"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/#\/schema\/person\/e204c6259f59eee600a8578c6fc1f4d6","name":"UD Express","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4337d3a25ac3ba8455c9939374a81adbc30eb5033a750ee59190cfb8f29e6d5d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4337d3a25ac3ba8455c9939374a81adbc30eb5033a750ee59190cfb8f29e6d5d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4337d3a25ac3ba8455c9939374a81adbc30eb5033a750ee59190cfb8f29e6d5d?s=96&d=mm&r=g","caption":"UD Express"},"url":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/author\/udexpress\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":47209,"url":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/doen-wat-jy-kan-om-reenwater-op-te-vang-20220504-2\/","url_meta":{"origin":52063,"position":0},"title":"\u2018Doen wat jy kan om re\u00ebnwater op te vang\u2019 waarsku weerkenner","author":"UD Express","date":"5 May 2022","format":false,"excerpt":"\u201cAl van 2015 waarsku ons die inwoners van Nelson Mandelabaai daar gaan watertekorte kom, verlaag die watergebruik, maar bitter min het geluister en nou gaan almal die gevolge dra.\u201d","rel":"","context":"In &quot;News&quot;","block_context":{"text":"News","link":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/news\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2d9a69916e534806a6a199920bfbf2d9.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2d9a69916e534806a6a199920bfbf2d9.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2d9a69916e534806a6a199920bfbf2d9.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2d9a69916e534806a6a199920bfbf2d9.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2d9a69916e534806a6a199920bfbf2d9.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2d9a69916e534806a6a199920bfbf2d9.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":52749,"url":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/maak-jou-reg-vir-n-nuwe-klimaat-20190424-2\/","url_meta":{"origin":52063,"position":1},"title":"Maak jou reg vir \u2019n nuwe klimaat","author":"UD Express","date":"25 April 2019","format":false,"excerpt":"Minder, maar erger vloede en langer en meer gereelde droogtes, is nie bangmaakpraatjies nie, maar \u2019n naderende werklikheid van klimaatsverandering in die Oos-Kaap.","rel":"","context":"In &quot;News&quot;","block_context":{"text":"News","link":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/news\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":44282,"url":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/agter-die-skerms-van-duiwesport-in-die-oos-kaap-20240814-2\/","url_meta":{"origin":52063,"position":2},"title":"Agter die skerms van duiwesport in die Oos-Kaap","author":"UD Express","date":"15 August 2024","format":false,"excerpt":"\u201cDie eerste gedagte wat by my opkom n\u00e1 die versoek om iets te skryf oor \u2019n oudonderwyser se nuwe boek is \u2018Hoekom dan nou nie?\u2019 Toe sien ek waaroor die boek gaan en dit word \u2018O gaats, wat weet ek nou van duiwesport?\u2019\u201d","rel":"","context":"In &quot;News&quot;","block_context":{"text":"News","link":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/news\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/e30dee508e2f4f0f8e44937b8c137f33.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/e30dee508e2f4f0f8e44937b8c137f33.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/e30dee508e2f4f0f8e44937b8c137f33.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/e30dee508e2f4f0f8e44937b8c137f33.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":48174,"url":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/wel-en-wee-van-wereldberoemde-wegloperleeu-20210929-2\/","url_meta":{"origin":52063,"position":3},"title":"Wel en we\u00eb van w\u00eareldberoemde wegloperleeu","author":"UD Express","date":"30 September 2021","format":false,"excerpt":"\u2019n Mens moenie die fout maak om altyd net sprokies in storieboeke te gaan soek nie, want hier op Suid-Afrikaanse bodem kry jy die mooi-ste lewende sprokie \u2013 en d\u00edt is die verhaal van Sylvester, die w\u00eareldberoemde wegloperleeu uit die Karoo Park wat in die Kuzuko-wildreservaat hervestig is.","rel":"","context":"In &quot;News&quot;","block_context":{"text":"News","link":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/news\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":54370,"url":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/brief-van-die-burger-oos-kaap-se-redakteur-aan-lesers-20180613-2\/","url_meta":{"origin":52063,"position":4},"title":"Skuiwe kom vir Die Burger Oos-Kaap","author":"UD Express","date":"14 June 2018","format":false,"excerpt":"Laat ek met die deur in die huis val: Vanaf 20 Julie 2018 gaan slegs die Vrydag-uitgawe van Die Burger in papierformaat in die Oos-Kaap verskyn.","rel":"","context":"In &quot;News&quot;","block_context":{"text":"News","link":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/news\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/8c970ee13a394ba6acc44e30505b2ca9.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/8c970ee13a394ba6acc44e30505b2ca9.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/8c970ee13a394ba6acc44e30505b2ca9.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/8c970ee13a394ba6acc44e30505b2ca9.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":50935,"url":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/al-meer-pop-groen-pynstillers-20200129-2\/","url_meta":{"origin":52063,"position":5},"title":"Al meer \u2018pop\u2019 groen pynstillers","author":"UD Express","date":"30 January 2020","format":false,"excerpt":"OP Uitenhage is daar groot kommer oor die toenemende getal inwoners wat aan kode\u00efen-pynstillers verslaaf raak.","rel":"","context":"In &quot;News&quot;","block_context":{"text":"News","link":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/news\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"distributor_meta":false,"distributor_terms":false,"distributor_media":false,"distributor_original_site_name":"UD Express (Uitenhage)","distributor_original_site_url":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress","push-errors":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52063","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=52063"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52063\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=52063"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=52063"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=52063"},{"taxonomy":"newspack_spnsrs_tax","embeddable":true,"href":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-json\/wp\/v2\/newspack_spnsrs_tax?post=52063"},{"taxonomy":"publication","embeddable":true,"href":"https:\/\/novanews.co.za\/udexpress\/wp-json\/wp\/v2\/publication?post=52063"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}