{"id":97796,"date":"2024-04-25T20:06:22","date_gmt":"2024-04-25T18:06:22","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/?p=97796"},"modified":"2024-04-25T20:08:59","modified_gmt":"2024-04-25T18:08:59","slug":"wat-om-te-doen-met-disleksie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/wat-om-te-doen-met-disleksie\/","title":{"rendered":"Wat om te doen met disleksie"},"content":{"rendered":"\n

Deur Salom\u00e9 Delport<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wat jy onder geen omstandighede mag doen nie, is om die persoon te etiketteer, s\u00ea dr. Peter Velloza, voorstander van die Dore-tegniek wat spesifiek daarop fokus om mense met disleksie te help.<\/p>\n\n\n\n

\u201cEtikette skep by veral kinders die persepsie dat hulle \u2018anders\u2019 is. Dit tas hul selfvertroue en selfbeeld aan, en hulle voel gou dom en onbekwaam.<\/p>\n\n\n\n

Disleksie het niks met IK te doen nie. Trouens, daar is baie meer disleksielyers onder kunstenaars, sakemanne en wetenskaplikes as onder die res van die bevolking.<\/p>\n\n\n\n

Van die voorste disleksiekenners verwys selfs daarna as \u2018the gift of dyslexia\u2019, en ons wat met disleksielyers werk, sien van werklik begaafdes tot kinders met \u2019n laer as gemiddelde vermo\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

\u201cEk beskou disleksie as \u2018onvolledige bedrading\u2019 van die brein wat lyers kortwiek. So \u2019n beskrywing laat die kind in staat voel dat hy iets daaraan kan doen. En dis wat jy wil h\u00ea: \u2019n positiewe, bemagtigende uitgangspunt.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Dis baie moeilik om ni\u00e9 \u2019n raakvat- woord vir jou ontsteltenis en onsekerheid te soek wanneer jou kind in die junior grade vasval nie. Dis \u2019n ewe groot uitdaging om oplossings te kry. Wat k\u00e1n jy doen?<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kry die kern<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Die eerste stap is om vas te stel of jou kind w\u00e9l disleksies is, s\u00ea Christa Agenbag, \u2019n arbeidsterapeut. \u201cMoenie net op jou eie of die klasonderwyseres se waarnemings staatmaak nie. Julle tel waarskynlik sy leesprobleme eerste op en gaan \u2019n groot deel van sy terapie hanteer, maar dis nie noodwendig disleksie nie.<\/p>\n\n\n\n

\u201cEk beveel altyd aan dat julle by \u2019n ontwikkelingsielkundige begin. Hy het die groter prentjie en stel vas presies waar jou kind se uitvalle l\u00ea. Hy kan dalk \u2019n probleem met sy o\u00eb, eerder as met sy motoriese vaardighede h\u00ea, of selfs met albei sukkel.<\/p>\n\n\n\n

\u201cHiervandaan gaan julle na die regte terapeute vir spesialisevaluasies, soos \u2019n oogkundige, arbeidsterapeut, oudioloog en spraakterapeut. Die terapeut\/e sal vir julle \u2019n program saamstel vir jou kind se spesifieke probleme.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Deidre McGregor, \u2019n remedi\u00ebrende onderwyseres, stem saam: \u201cBaie van die kinders wat ons sien, is nie disleksies nie. Ja, hulle kan nie lees nie maar om \u00e1nder redes soos dat hulle in hul kleuterjare nie gestimuleer is nie.<\/p>\n\n\n\n

Groter kinders het soveel TV gekyk dat hulle nooit leesvaardigheid ingeoefen het nie. In Suid-Afrika het ons \u2019n verdere probleem: hier begin besonder baie kinders hul skoolloopbaan in hul tweede taal. Baie van hulle het \u2019n te klein tweedetaalwoordeskat om doeltreffend te leer lees.<\/p>\n\n\n\n

\u201cDi\u00e9 kinders se agterstande kan met ekstra remedi\u00ebrende klasse reggestel word en hulle \u2018ontgroei\u2019 hul leesprobleme. Maar kinders met ware disleksie moet op ander maniere as met ekstra leesklasse gestimuleer word.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Warren Wagner, \u2019n optometris wat in visie-oefeninge spesialiseer, s\u00ea dis net so belangrik om basiese sigprobleme uit te skakel. \u201cOm te kan lees, moet jou o\u00eb saamwerk. By party kinders gebeur dit nie outomaties nie, en moet hulle hierdie vaardighede aanleer.<\/p>\n\n\n\n

En dan is \u2019n groep kinders oorsensitief vir sekere ligfrekwensies. Ook hulle is nie werklik disleksies nie, s\u00ea Martin Grimbly, \u2019n optometris wat in kolorimetrie spesialiseer. \u201cAl wat hulle kort, is gekleurde lense wat die hinderlike ligfrekwensies uitskakel. Dit los die probleem onmiddellik op vir sowat 25% van mense wat as disleksies beskou word.\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Raak prakties<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wat ni\u00e9 belangrik is nie \u2013 vir ouers altans \u2013 is die teorie\u00eb oor die oorsake van disleksie. En daar is \u2019n hele aantal, met \u2019n vuurwarm debat oor watter een die \u2018ware\u2019 antwoord is, en daarmee saam watter terapie die beste is. Maar vir ouers van jong kinders, vir tieners wat skaam, gefrustreerd, verneder en kwaad hul onvermo\u00eb begryp, maar nie weet wat om te doen nie, en vir die talle volwassenes wat maniere gekry het om hul verleentheid weg te steek, is die brandende kwessie w\u00e1tter terapie.<\/p>\n\n\n\n

Rene Engelbrecht, \u2019n ontwikkelingsterapeut, s\u00ea die jongste insig is dat daar nie net een antwoord is nie. \u201cGeen terapie werk vir elkeen nie. Al is ek \u2019n voorstander van die Davis-tegniek, gebruik ek ander tegnieke daarmee saam om aan te pas by die kind se spesifieke profiel. En al is ons sukseskoers baie hoog (vier uit vyf kinders vind baat hierby) is dit waar dat dit vir party kinders net nie werk nie.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Peter Velloza stem heelhartig saam. Al is die Dore-tegniek vergelykbaar suksesvol (dit werk vir nege uit tien kinders) s\u00ea hy dat ouers objektief na die resultaat moet kyk. \u201cGee \u2019n terapie ses maande kans en evaleer jou kind weer. As hy nie meetbaar verbeter het nie, mors julle kosbare tyd.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Peter verduidelik dat terapie in een van twee hoofgroepe val: terapie\u00eb wat die brein se funksionering verbeter, meestal deur oefeninge wat daarop fokus; en terapie\u00eb wat die fonologiese probleme takel, meestal deur ekstra klank- en leesoefeninge. \u2019n Ander interessante aspek van terapie vir disleksie is dat volwassenes \u00f3\u00f3k hul disleksie kan oorkom. \u201cDie brein verloor nooit sy vermo\u00eb om te leer nie, en daarom kan selfs volwassenes \u2013 en tieners beslis \u2013 hul disleksie oorkom. Jou brein herleer nou stadiger en jy sal baie meer ure moet insit, tot sowat 300 uur.<\/p>\n\n\n\n

\u201cMaar dit k\u00e1n gedoen word. \u2019n Britse vrou wat op 83 besluit het om iets aan haar disleksie te doen, kan nou n\u00e1 Dore tjeks uitskryf, \u2019n inkopielys uitskryf en boeke lees … vir die eerste keer in haar lewe.\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Tipies van disleksie<\/strong><\/p>\n\n\n\n