{"id":97675,"date":"2023-05-29T14:07:51","date_gmt":"2023-05-29T12:07:51","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/?p=97675"},"modified":"2023-05-29T14:05:58","modified_gmt":"2023-05-29T12:05:58","slug":"herstel-trauma-verwerk-jy-kan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/herstel-trauma-verwerk-jy-kan\/","title":{"rendered":"Jy kan herstel van trauma"},"content":{"rendered":"

Deur Anet Schoeman. Foto:\u00a0Ridofranz<\/a>\/istock images<\/em><\/p>\n

Teleurstelling en pyn is deel van die lewe, s\u00ea dr\u00a0Tessa van Wijk<\/strong>, traumatoloog en skrywer van die boek Trauma: riglyne vir slagoffers<\/em>. \u201cTog is trauma een van die moeilikste dinge waarmee jy vrede moet maak en aanvaar. Die meeste mense ervaar teleurstelling en emosionele pyn erg persoonlik. Hulle voel maklik dat hulle die enigste mense is wat al so iets beleef het. Dis asof ons perspektief verloor en te veel fokus op hoe goed dit met ons vriende en familie gaan en ons dan oormatig met hulle vergelyk.\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

Kry perspektief<\/h4>\n

Tessa glo dis uiters belangrik om so gou moontlik n\u00e1 \u2019n pynlike ervaring of teleurstelling perspektief te kry. \u201cDis moeilik om perspektief te kry as jy in die situasie is, daarom stel ek voor dat jy met iemand praat \u2013 dit kan \u2019n vriend wees. As jy eers \u2019n bietjie afstand gekry het, is dit makliker om realisties na jou trauma te kyk. Gebruik \u2019n vriend as \u2019n klankbord – dit werk fantasties.\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

Wees geduldig<\/h4>\n

\u201cMoenie verwag om dadelik lig in die donker tonnel te sien nie. Dit duur \u2019n rukkie, maar namate jy deur jou teleurstelling en pyn werk, sal jy weer die mooi in die lewe begin raaksien. Dis belangrik om jou pyn in die o\u00eb te kyk. Dit help nie jy vee dit onder die mat in en hoop dit gaan verdwyn nie. Hoe gouer jy die kwessie takel, hoe gouer gaan jy helderheid kry.\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

Wat het ek geleer?<\/h4>\n

Dis moontlik om uit \u2019n terugslag te leer, mits jy oop is vir groei. \u201cVra jou af wat jy uit die ervaring geleer het, en hoe jy jou lewe kan herrangskik om daarmee saam te leef. Of wat kan jy anders doen om \u2019n herhaling te voorkom? As jy \u2019n student is wat gedruip het, kan jy kyk hoe jy dinge anders kan doen om te verseker dat jy die volgende jaar slaag. Pyn en teleurstelling dwing ons soms om ingrypende besluite te neem, soos om na \u2019n ander dorp te verhuis, of veranderinge aan ons lewenstyl en waardestelsel te maak.\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

Oorwin skaamte en vernedering<\/h4>\n

Tessa s\u00ea vernedering en skaamte is hekkies wat dit moeilik maak om oor trauma te kom. \u201c\u2019n Tegniek wat ek baie doeltreffend in terapie aanwend, is om \u2019n persoon te begelei om die skaamte en vernedering te konfronteer. Dit help nie jy loop draaie om die kwessie, of probeer dit ignoreer nie. Jy kan net vorder as jy aan jouself erken dat jy skaam of verneder voel oor wat gebeur het.<\/p>\n

\u201cDit help as jy die woorde hardop vir iemand s\u00ea. Dan vra jy jou af of daar enigiets is wat jy kan doen om die situasie te verander. Gewoonlik is die antwoord nee. Die volgende stap is om aan jouself te erken dat dit nie help om tyd te mors op iets waaraan jy niks kan verander nie. Gevoelens van skaamte en vernedering gaan dit ook nie verander nie.<\/p>\n

\u201cWat kan jy doen? Sit die skaamte in \u2019n spreekwoordelike pakkie in jou kop, draai \u2019n rooi strik daarom en laat dit gaan.\u201d Tessa grond hierdie prentjie in die werklikheid deur voor te stel dat \u2019n mens langs \u2019n verbygaande trein staan en wanneer die trokke verbyflits, gooi jy elke ding waaroor jy skaam is op \u2019n trok. As die trein verby is, moet jy vir jouself s\u00ea: \u201cNou is dit klaar.\u201d As die negatiewe gedagtes terugkom en jou teister, moet jy jou daaraan herinner dat jy dit afgehandel het en nie meer daarmee hoef te worstel nie.<\/p>\n

 <\/p>\n

Hanteer emosionele pyn so<\/h4>\n

Die gemeenskap ondersteun mense in gevalle van siekte of die dood. Maar wanneer \u2019n liefdesverhouding verbrokkel, of jy deur \u2019n skande worstel, staan jy soms alleen in die storm. \u201cDis belangrik om die pyn in die o\u00eb te kyk en dit te prosesseer. Praat met \u2019n terapeut of \u2019n vriend daaroor. As daar niemand is met wie jy kan praat nie, moet jy ander maniere kry om uiting aan jou emosies te gee sodat jy nie die pyn onderdruk nie. Onthou, die kans is groot dat jou vriende, familie of kollegas nie verstaan waardeur jy gaan nie. Die onus is op jou om maniere te kry om hierdie pyn te verwerk.\u201d<\/p>\n

Dis bevrydend om daaroor te skryf en al hou jy \u2019n joernaal net vir jouself, of skryf e-posse aan \u2019n denkbeeldige vriend, gaan dit jou help om sin van jou emosies te maak.<\/p>\n

 <\/p>\n

Moenie terugkyk nie<\/h4>\n

As jy nie oor die pyn van jou trauma kom nie, bly jy hunker na die verlede toe dinge anders was. Dit help nie. Die pyn is \u2019n werklikheid en ontkenning werk nie. \u201cHaal die pyn uit, ervaar dit, huil of skree dit uit. Raak in jou privaatheid of in terapie daarvan ontslae. Hoe meer jy daarmee omgaan, hoe vinniger haal jy die angel uit die trauma. Hoe meer jy dit onderdruk, hoe groter word die pyn.<\/p>\n

\u201cTog moet jy ook by \u2019n punt kom waar jy vir jouself kan s\u00ea: \u2018Dis nou genoeg.\u2019 Dan neem jy \u2019n wilsbesluit om die pyn af te sluit en dit gaan gewoonlik ook met vergifnis gepaard. Jy maak jou los van die pyn en neem weer beheer van jou lewe. Dis harde werk, maar die pyn gaan nie weg omdat jy dit probeer vergeet nie. Jy moet doelbewus aan genesing werk.\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

Waar kry jy hulp?<\/h4>\n

As jy vashaak in jou pyn en huilerig en buite beheer bly voel, is dit die beste om dadelik \u2019n professionele terapeut te gaan spreek. Al is dit net vir twee of drie sessies. Hou aan soek tot jy die regte pasmaat in \u2019n terapeut kry. Ons gaan spreek maklik \u2019n ander spesialis vir \u2019n tweede mening, maar gooi tou op as ons nie openlik met die eerste terapeut kan praat nie. Dis belangrik dat jy die persoon met jou emosies kan vertrou. N\u00e1 \u2019n paar sessies kan jy besluit of dit genoeg is. Medikasie is net nodig wanneer jy \u2019n chemiese wanbalans het. Uit studies het dit geblyk dat oefening soms net so doeltreffend soos anti-depressante is om jou beter te laat voel. In die regte omstandighede is medikasie goud werd, maar dit gaan nie die pyn verwerk nie. D\u00edt moet jy steeds op jou eie doen.<\/p>\n

 <\/p>\n

S\u00ea tog iets<\/h4>\n

Nie alle mense praat maklik oor hul gevoelens nie. Mans is oor die algemeen minder gene\u00eb om emosionele sake voor jou uit te pak en laat ander magteloos voel in hul pogings om te help. Tessa s\u00ea dis belangrik om eers te bepaal wie die regte mens is om met hulle te praat.<\/p>\n

\u201cDit hoef nie noodwendig sy vrou te wees nie. Soms voel mans skaam oor wat gebeur het (soos in geval van bankrotskap), of hy is bang dat jy hom gaan verwyt. Vra dus: \u2018Met wie sou jy graag oor jou probleem wou praat?\u2019 Laat hy die persoon identifiseer en berus daarby. Onthou ook om te vra wat hy wil h\u00ea jy vir hom moet doen. As jou man eerder alleen wil wees, respekteer dit.\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

Trek \u2019n streep<\/h4>\n

As dit by trauma kom, werk die \u201ckop in die sand\u201d-tegniek glad nie. Jy dink dalk jy oorwin daardie emosies deur dit iewers in \u2019n donker hoekie weg te steek, maar die oomblik wanneer enige ander krisis gebeur, oorval dieselfde magtelose gevoel jou weer en word die uitwerking daarvan elke keer \u2019n bietjie erger.<\/p>\n

Karin Carstens was tien jaar gelede in \u2019n mislukte motorkaping. Die mans wou met haar wegry maar sy het met hulle gestoei toe hulle haar wou saamvat. \u2019n Verbyganger het haar gered en sy het ongedeerd daarvan afgekom, maar die emosionele littekens was meer verreikend. \u201cEk het \u2019n paar sessies by \u2019n berader gehad en het gevoel ek is oor die ding. Ek het steeds nagmerries gehad, maar gereken dis normaal.”<\/p>\n

\u201cTwee jaar gelede was daar \u2019n rooftog by ons gastehuis en die sekuriteiswag is in die kattebak van die motor
\ngedwing en hulle het van outobank tot outobank met hom gery. Ek was nie eens by die gastehuis toe dit gebeur nie en die wag is weer by die gastehuis afgelaai, maar dit het my skielik teruggeneem na my aanvanklike trauma asof dit daardie dag gebeur het.”<\/p>\n

\u201cEk kon my so goed voorstel hoe die wag moes voel en die trauma wat nog op hom gewag het. My w\u00eareld het aan skerwe gespat. Hierdie keer het ek meer beradingsessies gehad en dit voel nou vir die eerste keer asof ek die uitwerking van die kaping oorwin het en \u2019n streep daardeur kan trek.\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

Praktiese wenke<\/h4>\n