Die strewe na perfeksie het vir baie mense \u2019n lewensingesteldheid en doel geword. Die keersy daarvan is dat perfeksionisme dikwels \u2019n verwoestende uitwerking op mense en verhoudings kan h\u00ea. Jack Kirby s\u00ea perfeksioniste is hul eie duiwels. Die perfekte en in-beheer beeld is te dikwels net \u2019n emosioneel dreinerende masker vir \u2019n onseker, gestresde mens wat soms selfs soos \u2019n mislukking en bedrie\u00ebr voel. Dit word met selfbeeld- en gesondheidsprobleme, soos angstigheid, depressie en hartprobleme verbind.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Perfeksioniste raak verdwaal en vasgevang in \u2019n labirint met massas inligting en detail wat oorgeanaliseer word en wat baie rigiede, spesifieke en onrealistiese eise en verwagtinge stel waaraan alles voortdurend gemeet word.<\/p>\n
Die strewe na perfeksionisme is \u2019n verslawing, want jy voel jy het nie die keuse om anders te dink, te voel en op te tree nie. Jy moet alles volmaak doen, anders val jou lewe en selfbeeld uitmekaar. Hoewel temperament \u2019n rol speel, is dit gelukkig grootliks aangeleerde gedrag wat deur jou agtergrond, persepsies, aannames, geloof oor jouself en die w\u00eareld, maar ook deur jou vrese bepaal word.<\/p>\n
Perfeksionisme het twee gesigte: Die gawe gesig waarmee jy verwagtinge oortref en almal verstom met jou uitmuntende werk, prestasies, organisasie, beplanning, deeglike voorbereiding, doeltreffendheid en netheid. Jou ho\u00eb standaarde en die ekstra wat jy met dryfkrag en deursettingsvermo\u00eb regkry, verseker jou uit- nemendheid en dat jy jou doelwitte bereik.<\/p>\n
Die kritiese gesig van perfeksionisme ervaar die lewe as gebroke en dat almal voortdurend tekort skiet. Onvolmaaktheid en klein foutjies mergel jou uit, veroorsaak baie stres en steel jou geluk.<\/p>\n
Intussen offer jy soveel op, ervaar soveel druk maar voel jy het nie \u2019n keuse om anders op te tree of te dink nie. Perfeksioniste se selfwaarde hang van hul prestasies, werk en omgewing af. Daarom geniet die perfeksie van hul werk, huis of voorkoms voorrang bo tyd met vriende en geliefdes. Hulle sukkel om af te skakel en kasty hulself dikwels nog lank n\u00e1 die tyd oor foutjies.<\/p>\n
Thea is supervrou, superma en superwerknemer. As vennoot in \u2019n prokureursfirma het sy \u2019n uitdagende en tydrowende werk maar intussen maak sy werklik tyd vir haar kinders. Hulle kon voor skool reeds lees en jy kan hulle altyd deur \u2019n ring trek. Sy onthaal met styl en kreatiwiteit – van die uitnodigings, die tafelversierings tot die kos wat van Kokkedoor<\/em>-standaard is. Tuis is dit \u2019n spanningsvolle bontstaan en almal loop deur as alles nie skitterskoon en perfek is nie. Die gaste bewonder haar, maar nooi haar nie graag terug nie. Al lyk haar huis, huwelik en gesin op die oog af perfek, is daar min plesier, want daar is immer iets waarmee sy ontevrede is. Sy is gedurig oormoeg en voel dat haar gesin nie hul deel doen nie.<\/p>\n Pieter is \u2019n uitmuntende dosent. Hy is werklik \u2019n kenner en werk ongekende ure. Hy is krities op sy mededosente en studente, meedo\u00ebnloos oor sy verwagte standaard. Hy laat ander dikwels voel hul bydraes is ondeurdag en afgeskeep. Intussen werk hy nou al 15 jaar aan sy doktorsgraad. Daar is altyd nog iets wat hy meen hy moet navors en herskryf telkens gedeeltes daarvan. Studente voltooi hul studie terwyl hy steeds aan die perfekte verhandeling swoeg.<\/p>\n <\/p>\n Perfeksionisme hou verband met aangeleerde denkpatrone oor jouself en die w\u00eareld. Dit word geleer deur goedkeuring en beloning. Mense leer dat hulle goed voel wanneer hul ander se lof vir werk van ho\u00eb standaard kry en stadigaan word die strewe na sukses, prestasie en \u2019n ho\u00eb standaard \u2019n rigiede denkpatroon: Mense gaan net trots op my, of tevrede wees wanneer ek presteer en suksesvol is. As dit nie perfek is nie, is ek nie goed genoeg nie.<\/p>\n Kinders van perfeksionistiese ouers kry dikwels goedkeuring vir wat hulle doen en nie vir wie hulle is nie: \u201cDink net hoe goed kon dit wees as jy net nog \u2019n bietjie harder probeer het.\u201d So word die lewe \u2019n konstante strewe daarna om liefde te verdien. Liefde mag nie verdien word nie. Enigiets wat iemand moet verdien, is net goedkeuring, nie liefde nie.<\/p>\n Dit ontwikkel ook deur \u2019n gebrek aan goedkeuring en beloning, of deur straf en kritiek vir foute. Die negatiewe ervaring lei tot rigiede gedagtes soos: Ek m\u00e1g glad nie \u2019n fout begaan nie; my werk m\u00f3\u00e9t altyd netjies en goed wees, anders is ek onaanvaarbaar.<\/p>\n Dit word ook indirek deur modellering van ander se voorbeeld geleer. As ouers dinge perfek doen en snags en naweke tuis ook werk om hul standaard te handhaaf, leer hulle: Werksukses is belangriker as enigiets anders.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Mense wat van jongs af verandering vrees, afhanklik van ander se goedkeuring is, asook geneig is om ondanks moegheid of frustrasie met \u2019n sterk wil en deursettingsvermo\u00eb doelgerig aan te hou, is meer geneig om perfeksionisme te ontwikkel. Hulle het op \u2019n jong ouderdom al ure lank gehuil as hulle verloor, of nie na hul wense presteer het nie, ondanks hul ouers se gerusstelling dat dit nie regtig saak maak nie.<\/p>\n <\/p>\n \u2022 Jy konstant met jou uitsette ontevrede is, want dit kan en moet nog beter – pleks dat jy vir jouself krediet gee vir jou suksesse en vreugde en genoegdoening daaruit put. Perfeksionisme het \u2019n neurotiese kant as dinge net swart of wit is – alles-of-niks. Enigiets minder as honderd persent is \u2019n mislukking. Dit veroorsaak selfvernietigende spanning, angstigheid en lei dikwels tot depressie en kan ook saam met \u2019n obsessief-kompulsiewe versteuring voorkom, waarvoor daar mediese behandeling is.<\/p>\n Lees ook:\u00a07 wenke om obsessief-kompulsiewe gedrag baas te raak<\/a><\/p>\n Navorsers meen perfeksionisme verhoog mense se kans op angstigheid, slaaploosheid, depressie, hartprobleme en ook selfdood. In \u2019n Britse studie is bevind dat 70% van jong mense wat aan selfdood gesterf het, geweldige eise aan hulself gestel het.<\/p>\n Lees ook:\u00a0Skep \u2019n sterk selfbeeld<\/a><\/p>\n <\/p>\n \u2022 My selfwaarde word bepaal en gemeet aan my prestasie en onverbiddelike standaarde. <\/p>\n \u2022 Moenie jouself of ander vir jou perfeksionisme kwalik neem nie. As jou perfeksionisme \u2019n neurotiese kant het, kry hulp by \u2019n sielkundige en mediese hulp by \u2019n psigiater.<\/p>\n Perfeksionisme kan funksioneel wees, mits iemand dit regkry om net in sekere dele van sy lewe perfeksionisties te wees sodat dit nie sy gesinslewe raak, of sy selfwaarde beperk nie. Perfeksie is nie die geheim tot \u2019n suksesvolle en vervulde lewe nie. Inteendeel. Niemand was nog op sy sterfbed spyt dat hy nie hard genoeg gewerk het of meer perfeksionisties was nie, terwyl die teendeel dikwels waar is. Navorsing dui daarop dat hoogs suksesvolle mense ook ho\u00eb standaarde het wat hulle met harde werk nastreef, maar sonder om perfeksionisties en rigied te wees.<\/p>\n Anys Rossouw is \u2019n sielkundige in Menlopark, Pretoria \u2022 012\u00a0460 7366 \u2022 anys@anys.co.za<\/a><\/p>\n <\/p>\nWaar kom perfeksionisme vandaan?<\/h4>\n
Sekere mense het ook \u2019n temperament wat tot perfeksionisme geneig is. <\/em><\/span><\/h4>\n
Jou standaarde en perfeksionisme het \u2019n rigiede en neurotiese kant as:<\/h4>\n
\n\u2022 Jou werk vir jou vreugdeloos is, en dit jou dreineer en verlam omdat jy vrees dat jy onsuksesvol sal wees en dit nie so goed kan doen soos jy dit wil h\u00ea nie.
\n\u2022 Jy die groot prent mis omdat jy obsessief fokus om elke klein deeltjie perfek te kry, ten koste van jouself, jou gesondheid, verhoudings of ander prioriteite.
\n\u2022 Jy foute haat en dit nie sien as leer en ontwikkeling nie, maar as mislukkings. Jy kasty jouself nog lank daarna oor foutjies.
\n\u2022 Nuwe geleenthede by jou verbygaan, of jy uitstel om dinge te doen omdat jy vrees jy dit nie perfek sal kan doen nie.
\n\u2022 Jy dinge weer en weer nagaan, herhaaldelik lysies maak en verander, regpak, orden of skoonmaak sonder dat jy voel dis reg.
\n\u2022 Dit jou isoleer van ander en jou verhoudings en selfbeeld skaad.<\/p>\nVolgens die Australiese Sentrum vir Kliniese Intervensies hou mense hul perfeksionisme op die volgende manier in stand:<\/h4>\n
\n\u2022 Dit aktiveer my onderliggende re\u00ebls en aannames van presies hoe ek dinge m\u00f3\u00e9t doen of nie mag doen nie. Ek moet die hoogste punt in die klas kry \/ die grootste verhoging kry.
\n\u2022 Ek stel vir my onverbiddelike standaarde.
\n\u2022 Dit aktiveer my perfeksionistiese gedrag: Ek gaan alles herhaal-delik na om foute uit te skakel, vermy uitdagings wat nie sukses waarborg nie, stel besluite uit, weet nie wanneer iets goed of skoon genoeg is om op te hou nie.
\n\u2022 Indien ek nie aan die verwagte standaard voldoen nie, lei dit tot genadelose selfkritiek met die negatiewe gevolge dat dit meer tyd in beslag neem, my angstig en depressief maak, gesondheids-probleme veroorsaak, my sosiaal isoleer, die uitdagings waarvoor ek kans sien, beperk en my selfwaarde en vertroue skaad.
\n\u2022 Slaag ek wel daarin, is daar positiewe gevolge: Ek geniet ander se lof en goedkeuring. Maar dan devalueer ek die aktiwiteit as nie uitdagend genoeg nie: \u201cAg, dit was niks (of maklik)\u201d. En stel die volgende keer my standaarde net ho\u00ebr.<\/p>\nHanteer jou perfeksionisme<\/h4>\n
\n\u2022 Identifiseer en bevraagteken jou onderliggende vrees vir mislukking, jou rigiede perfeksionistiese gelowe, aannames, re\u00ebls vir jouself (en dalk vir ander) oor wat reg en goed is, asook die verband tussen jou gedagte- en gedragspatrone en die onbuigbare standaarde wat jy stel.
\n\u2022 Maak \u2019n lys van die voordele en negatiewe gevolge van jou strewe na die standaarde.
\n\u2022 Maak \u2019n lys van moontlike voor- en nadele as jy jou onverbiddelike standaarde sou verlaag.
\n\u2022 Kies \u2019n spesifieke doelwit waarvan jy werk kan maak, soos jou fokus op jou voorkoms of oefenprogram, die netheid van jou huis, \u2019n deel van jou werk. Pas nou jou standaard tot \u2019n redeliker en haalbare vlak aan. Identifiseer gedagte- en gedragspatrone wat moet verander. Stel \u2019n tydraamwerk: wanneer jy dit gaan doen, wanneer jy gaan ophou.
\n\u2022 Werk aan jou selfrespek deur met sagtheid na jouself te kyk, soos jy graag wil h\u00ea ander na jou moet kyk. Gebruik bevestigende, positiewe selfpraat en kommunikeer met jouself asof jy jou eie, beste vriendin is.
\n\u2022 Maak jou gesondheid \u2019n prioriteit. Strewe na balans met dieet en oefening. Slaap genoeg. Eer jou en jou eie behoeftes met tyd en ontspanning.
\n\u2022 Stop afbrekende gedagtepatrone.
\n\u2022 Gebruik jou ideale en doelwitte as riglyne en nie absolute standaarde of optredes nie.
\n\u2022 Leer om te laat gaan … Jou ou gedagtepatrone, gewoontes, maar veral beheer. Delegeer en kry hulp. Dis nie \u2019n teken van swakheid nie, maar van wysheid en leierskap.
\n\u2022 Koester jou verhoudings en bel\u00ea daarin, want dit bring sin en heelheid.<\/p>\n