In Desember 2012\u00a0het Marlene le Roux skaamteloos voor drie honderd uitgelese gaste in Keulen in trane uitgebars. Dit was toe die voormalige Duitse president Horst K\u00f6hler die Duits-Afrika-prys aan haar en Pieter-Dirk Uys toegeken het. Hulle is vereer vir hul uitsonderlike bydraes tot vrede, demokrasie, menseregte en ontwikkeling in Afrika.<\/p>\n
Drie maande later in haar eie huis, straal sy terwyl ek met haar gesels. Sy trek haar seun Adam (nou 14) dig teen haar vas en soen hom keer op keer terwyl sy dwarsdeur alles gesels.<\/p>\n
\u201cJy doen mos nie werk vir toekennings nie. En my en Pieter-Dirk se agtergronde verskil so hemelsbreed. My ouma was \u2019n druiweplukker, my ma \u2019n fabriekswerker. Keulen en al die prestige was net … \u201d<\/p>\n
Op 46 was Marlene gemeenskapsleier, w\u00eareldreisiger, kunstenaar, filantroop, Vrou van die Jaar, Chevalier des Ordres et des Lettres. En tog kan al die toekennings in die w\u00eareld haar op hierdie laat-Vrydagmiddag in Boston, Kaapstad, nie skeel nie. N\u00e1 nog \u2019n stampvol week het sy net o\u00eb vir Adam en hy vir haar.<\/p>\n
Maar Adam kan nie regtig sien nie. En hy is serebraal gestrem.<\/p>\n
Sy verskuif sy lyfie \u2013 soos di\u00e9 van \u2019n gekweste vo\u00ebltjie met willose, dun armpies en beentjies \u2013 op haar skoot en s\u00ea: \u201cHy is h\u00e9\u00e9ltemal gestrem, hy kan n\u00edks doen nie. Ek s\u00ea elke dag dankie vir die wonderlike ondersteuning van sy twee verpleegsters, Yolanda Titus en Jean Bailey. As ons Rooi Kruis toe gaan, sien ek nog mense met sulke kinders \u2013 vroue wat brandarm is omdat hulle nie k\u00e1n gaan werk nie \u2013 hulle moet 24 uur na die kind kyk. Dis vir daardie mense dat ek nog hierdie week met president Zuma op televisie baklei het \u2013 ons m\u00f3\u00e9t meer na hulle omsien. Met die onlangse sensus was daar nie \u00e9\u00e9n vraag oor mense met gestremdhede nie \u2013 ons weet dus nie eens hoeveel daar is nie.\u201d<\/p>\n
Sy verteder wanneer sy na haar seun kyk. Dis of sy hele wesentjie op haar gerig is, hulle \u00e9\u00e9n word. \u201cJy verstaan als, n\u00e8, Adam?\u201d Sy lag kop agteroor.<\/p>\n
\u201cSoggens as hy my stem hoor, smile<\/em> di\u00e9 kind. Ek het kort n\u00e1 ons troue \u2019n breingewas gehad. Die dokters het ges\u00ea ek sal nie \u2019n kind kan h\u00ea nie. Toe kry ons eers vir Aimee (nou 19) en vyf jaar later vir Adam. Niemand het gedink hy sal lank leef nie. Nou is hy al elf jaar lank die spil waarom alles in hierdie huis draai.\u201d<\/p>\n Marlene, deesdae direkteur: gehore-ontwikkeling en opvoedkunde van Kunstekaap, het destyds pas daar begin werk – die eerste bruin vrou in \u2019n bestuursposisie – toe serebrale gestremdheid op ses maande by Adam gediagnoseer is.<\/p>\n \u201cDit was bitter. My skoonma, Valerie George, was die engel wat my hierdeur gehelp het. \u2019n Mens r\u00f3\u00fa oor so \u2019n kind. En dan, eers dan, raak jy verlief op hom en hy op jou. Maar ek moes besluit: ek g\u00e1\u00e1n hierdie kind aanvaar en liefh\u00ea soos hy is.\u201d<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Die oudmusiekonderwyseres met die uitbundige lag se gesig en hande vertel saam. In die nousluitende hemelsblou rok wat haar mooi figuur beklemtoon, lyk sy soos die danser wat sy is.<\/p>\n \u201cJy moes die mense by die dansklasse sien toe ek al hinkende daar kom aanmeld het,\u201d giggel sy. Vir wals, tango \u00e9n salsa.<\/p>\n Oor grasieus bo-oor gebreke klim, kan hierdie Le Roux uit Versaillesstraat, Wellington, \u2019n boek skryf. H\u00e9t sy trouens al boeke geskryf. Met Look at Me<\/em>, een oor 20\u00a0formidabele gestremde vroue wat ondanks alles presteer en hul vroulikheid geniet, wou sy die negatiwiteit rondom gestremdes \u201cby die deur uitgooi\u201d.<\/p>\n Marlene is, soos die danse wat sy dans, vurig. Vlamrooi lipstiffie in die een hand, swepie in die ander. Mense van alle soorte kom gou agter hulle het hier met \u2019n kryger op beenstutte te doen. Een wat veral jongmense \u201cuit hul hokke uit gaan haal om te oefen en d\u00e9\u00e9l te neem\u201d. Daarvoor is sy met geloof, krag en liefde toegerus: V\u00edr versoening en benadeeldes, t\u00e9\u00e9n laksheid en sy tweelingboetie uitspattigheid. \u201cHoeveel gala-dinners moet ons nog doen terwyl jou hart elke dag bietjie-bietjie breek oor mense wat dit heeltyd opdraand het?\u201d<\/p>\n Hulle woon lekker in die huis agter die rooi posbus. Op die hoek van Krom- en Broadwaystraat het dit wat krom en skeef was, insig en deernis en \u2019n blik op die bre\u00ebr prentjie gebring. Simeon, hoofdirekteur van sekuriteit en risikobestuur by die Wes-Kaapse provinsiale departement van gemeenskapsveiligheid, is die een wat eintlik die medaljes verdien, s\u00ea sy van haar man. Hulle het mekaar ontmoet toe hulle nog aktiviste aan die \u201cUniversiteit van die Wilde Kleurlinge\u201d (haar naam vir die UWK) was.<\/p>\n Dit was in daardie tyd, nog v\u00f3\u00f3r 1994, dat my en Marlene se paaie gekruis het. Albei van ons was stigterslede van die eerste permanente veelrassige koor in die land, die Stellenbosse Libertas-koor onder leiding van prof. Johan de Villiers. Die jong, dapper Marlene het as solis gehoor n\u00e1 gehoor ontroer met haar vertolking van die Negro spiritual \u201cSometimes I feel like a motherless child\u201d<\/em>.<\/p>\n Maar onder die geskerts en singery deur was die spontane jong vrou kwaad, verontreg; ook oor \u2019n onsensitiewe (wit) dokter wat haar ma afgejak het toe sy destyds vermoed het daar skort iets ernstigs met haar baba \u2013 \u201cwat weet julle mense tog? Jy kan mos sien dis net tandekry\u201d.<\/p>\n \u201cEk was dus die enigste koorlid wat geweier het om saam met FW de Klerk afgeneem te word,\u201d roep sy daardie tyd in herinnering. Tot die aand, \u2019n waterskeiding vir baie mense, toe die koor die eerste keer \u2019n Afrikaanse weergawe van \u201cNkosi Sikelel\u2019 iAfrika\u201d in die Unisa-gehoorsaal in Pretoria uitgevoer het.<\/p>\n \u201cOnthou jy nog?\u201d s\u00ea sy. \u201cJohan (ons dirigent) het mos gedink die mense loop uit toe hy die stoele agter hom hoor kraak.\u201d Ek knik. \u201cMaar intussen staan die hele saal vol mense toe soos een man eerbiedig op. N\u00e8? Johan het net gesien onse koorlede se o\u00eb skiet vol trane.\u201d<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n En sy het. \u201cEk is deesdae glad lid van die ACVV!\u201d skaterlag sy. \u201cHulle doen w\u00f3nderlike werk. Ek h\u00f3\u00fa van daardie tannies. En hulle is lief vir my ook, hoor!\u201d kom dit weer so wind-af en woelig soos die Suidoosterfees waarin sy ook \u2019n aandeel het.<\/p>\n Dis het haar lewenstaak geword om mense met mekaar te laat praat \u201csodat hulle kan sien almal het dieselfde drome en ideale. Ons kan tog s\u00f3 verby mekaar lewe. Maar waar ons teater en musiek na mense, \u00e1lle mense, neem, kom Khayelitsha en Constantia bymekaar. M\u00e9\u00e9r as sport wat so kompeterend is. \u2019n Tannie met \u2019n beehive<\/em> en blou eyeshadow<\/em> raak soms binne minute dik tjomme met \u2019n gekopdoekte township-vrou. Dit gee vir almal hoop,\u201d praat sy oor haar uitreikprogram.<\/p>\n \u201cAs gestremde was ek van kleins af in \u2019n emosionele stryd met myself en ander gewikkel. Daar was altyd subtiele \u00e9n minder subtiele verwysings na die mank been. Maar vandag is ek bly ek het bruin en arm en gestrem grootgeword. Dit het my die lewe laat pr\u00f3\u00e9, my voorberei op wat kom.\u201d<\/p>\n Haar ma, Christine, het drie maande nadat sy getroud is, besef sy het \u2019n verkeerde keuse gemaak. Marlene was reeds op pad. \u201cOns is terug na my Ouma toe \u2013 ek was die elfde kind in die huis.\u201d Vandag is daar, soos in die \u201cscheme\u201d-huisie van haar kindertyd, in die ruim Boston-huis met sy mooi houtvloere en spesiale skilderye ook altyd plek vir nog een.<\/p>\n \u201cDie anties kom sit eintlik verkieslik in die tuin, selfs al is ek nie hier nie,\u201d skerts sy. \u201cMaar dis hier in Kromstraat dat Simeon my vang as ek saans van die verhoog af klim. En Aimee en Adam vir my smile<\/em> as ek inkom.\u201d<\/p>\n *Hierdie artikel het in die Mei 2013-uitgawe van rooi rose verskyn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Om in die geselskap te wees van Marlene le Roux, direkteur van Kunstekaap en kampvegter vir van taal en kultuur tot jeug-bemagtiging en gestremdes, is soos om teen \u2019n rooshoutklavier te sit wat sing. Een wat eindelose kombinasies van klank kan voortbring, Deur Jacqueline Leuvennink. Foto deur Johan Wilke<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":51204,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[661],"tags":[147,1387,3434,4784,4785,4786,23450,24339],"class_list":["post-51202","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ons-mense","tag-bekendes","tag-celebs","tag-ons-mense","tag-gestremd","tag-kunstekaap","tag-breinkanker","tag-entertainment","tag-local-celebs"],"acf":[],"yoast_head":"\nDit was of alles toe net ligter geword het, die nag weer begin oopmaak het<\/em><\/span><\/h4>\n
Dit was \u2019n keerpunt. \u201cEk het besef ek sal my houding moet verander.\u201d<\/em><\/span><\/h4>\n
\nDie geld was min. Maar daar was geloof en liefde en musiek. Sommer b\u00e1ie daarvan. \u201cMy ouma het douvoordag al gesange oor die wasbalie staan en sing en smiddae het die Coons agter ons huis kom oefen. \u2018Maahlene\u2019 het Wellington se bruin Laurika Rauch geword, poliobeen en al.\u201d<\/p>\n