\u201cHaar testament is deur haar bank opgestel. Dit klink so gerieflik dat hulle jou testament gratis opstel en alles namens jou hanteer. Maar in werklikheid het hulle my ma tien jaar gelede \u2019n standaardvormpie in die hand gestop. En toe dit by die afhandel daarvan kom, het \u2019n klerk met min entoesiasme die minimum gedoen.<\/p>\n
\u201c\u00c9k moes rondhardloop om my ma se motor van haar naam af te haal, haar bankrekening sluit, re\u00eblings tref vir haar aftrekorders, en die dokumentasie vir een van haar polisse by haar lewensversekeraar gaan aanvra. Die bank het al die detail gehad, maar het my kort-kort gebel om di\u00e9 of daardie te doen.<\/p>\n
\u201cEk het ook aanvaar dat ek alles sommer by ons naaste tak sou kon doen. Dit werk toe glad nie so nie. Ek moes vir elke bakatel inry stad toe, \u2019n groot persoonlike guns omdat ek iemand daar ken dokumente ontvang en stad toe gestuur \u2013 ook net een keer.<\/p>\n
\u201cEn was dit duur! Op my ma se eenvoudige, doodgewone boedel van R2 miljoen moes ons R70 000 opdok. \u2019n Vriendin van my se pa is in dieselfde tyd oorlede. Sy boedel was by die R10 miljoen, waarvoor hulle maar R38 000 aan hul prokureur betaal het vir die afhandeling daarvan \u2013 en dit was \u2019n meer gekompliseerde boedel met \u2019n grondtransaksie wat n\u00e1 die afsterwe gefinaliseer moes word.<\/p>\n
\u201cBoonop het ek eers agterna verstaan waarom hulle letterlik elke teelepel in haar huis kom tel het. Dit het die boedelwaarde opgestoot, en hul 3,5% bedrag daarmee saam.\u201d<\/p>\n
Vir die meeste van ons is dit \u2019n eerste keer as \u2019n ouer of \u2019n eggenoot sterf. Testamente en boedels is bra onbekende terrein, en jy wonder of jy regtig knap genoeg is om as eksekuteur op te tree? Sonder \u2019n regs- of finansi\u00eble kwalifikasie? Waarvoor laat jy jou regtig in?<\/p>\n
Marius, wat eksekuteur van sy pa se boedel was, is \u2019n besige fabrieksbestuurder. \u201cBuiten wat ek van my eie en fabrieksfinansies weet, het ek geen spesiale kennis van boedels nie. Maar eintlik is dit maklik genoeg.<\/p>\n
\u201cJy voer in elk geval nie die regsaspekte uit nie. Jy wys bloot \u2019n prokureur aan. Verder monitor jy die situasie en handel \u2019n paar take af.<\/p>\n
\u201c\u2019n Goeie wenk: Jy teken nooit die kontrak met die prokureursmaatskappy nie, maar met \u2019n spesifieke prokureur. Die verskil is dat jy die prokureur se eie diens en kundigheid kry. Anders word jou boedel deur die prokureursklerke afgehandel. Maar min groot prokureursfirmas laat dit toe, en ek moes hiervoor gaan soek.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\u201cDie eerste punt is dat die testateur die persone wat hy as eksekuteurs oorweeg persoonlik moet vra of hulle beskikbaar is. Dit gaan net probleme veroorsaak as jou benoemde eksekuteur nie kans sien nie.<\/p>\n
\u201cTweedens is dit, na my mening, belangrik dat jy as eksekuteur goed ingelig is oor die testament wat jy moet deurvoer sodat jy weet wat die oorledene regtig wou h\u00ea en hoekom. Jy moet ook weet waar hy al sy amptelike dokumente, van sy ID tot sy kontrakte, hou.<\/p>\n
\u201cDerdens is dit belangrik dat jy tot aan die einde van die proses in kontak met al die erfgename bly sodat jy weet wat regverdig vir elkeen is.<\/p>\n
\u201cEk het ook geleer hoe belangrik dit is om op al jou polisse en pensioenfondse jou langslewende en familielede as begunstigdes te benoem. Die geld wat uitkeer, kom dan nie in die boedel nie maar direk in hul eie rekenings, wat die eksekuteersfooi verminder.<\/p>\n
\u201cMaar ek dink my hooftaak was om my ma te beskerm. In hierdie stadium is die langslewende baie broos. Hulle kan maklik uitgebuit, omgepraat of gedruk word om groot finansi\u00eble besluite te neem wat regtig nie tot hul eie voordeel is nie. Dit is ongelooflik hoeveel mense my ma genader het om geld te leen en met voorstelle vir beleggingsplanne.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
1 Die begrafnisondernemer reik \u2019n doodsertifikaat uit. Neem dit na die polisiekantoor, saam met die oorledene se ID en paspoort. Hulle stempel dit dan as \u201cDeceased\u201d.
\n2 Maak tien tot twintig afskrifte van die ID, paspoort en doodsertifikaat en laat dit deur \u2019n kommissaris van ede (die polisie en predikante wat gelisensieer is om huwelike te voltrek) waarmerk.
\n3 Gaan na die bank om die oorledene se bankrekening te sluit. Re\u00ebl met die bank sodat julle eers soveel moontlik kontant uit die rekening haal om die afhanklikes deur te dra tot die boedel afgehandel is.
\n4 Neem die testament na verskeie prokureurs, as jy nie jou eie een het nie, en kry \u2019n kwotasie vir die afhandel daarvan.
\n5 Laat die prokureur \u2019n brief opstel waarin versoek word dat die meester van die hof jou amptelik as eksekuteur aanwys. Jou aanstellingsbrief is baie belangrik, want dit gee jou die reg om die res van jou take uit te voer. Dit, saam met die testament, moet binne 14 dae n\u00e1 die sterfdatum by die meester ingedien word.
\n6 Maak by die bank \u2019n boedelrekening oop. Slegs die eksekuteurs het tekenregte op die rekening.
\n7 Stel die oorledene se pensioenskema en lewensversekeraars in kennis van die sterfte sodat alle polisse in die boedelrekening inbetaal word. Verskaf aan hulle afskrifte van jou eksekuteursbrief en ID en die oorledene se gestempelde ID.
\n8 As daar groot bedrae geld in die boedelrekening inkom, re\u00ebl dat dit op die voordeligste manier moontlik bel\u00ea word, soos op die geldmark of as 32 dae- vaste deposito, waar dit toeganklik is maar darem maksimaal rente inbring.
\n9 Gaan na die verkeersdepartement om re\u00eblings vir die oorledene se motor\/s te tref \u2013 met jou eksekuteursbrief, ID, die oorledene se ID en afskrifte van elkeen.
\n10 Re\u00ebl met al die oorledene se diensverskaffers vir die afhandeling van sy dienskontrakte, soos selfone, TV-lisensie, DSTV, korttermynversekering, mediese fonds, munisipale rekenings, klererekenings, huisverband, huurooreenkomste, huurkoopkontrakte en so meer. Elkeen sal \u2019n afskrif van die oorlede se ID, jou ID en jou eksekuteursbrief verlang.
\n11 Re\u00ebl terselfdertyd dat die dienskontrakte wat moet voortgaan, na die langslewende se naam oorgaan.
\n12 Re\u00ebl vir die verkoop van bates, soos motors en eiendom as dit nodig is.
\n13 Stel \u2019n batelys op en oorhandig dit aan die prokureur. Dis onnodig om elke vurk en teelepel te tel. Die meester aanvaar \u2019n oorhoofse waarde soos R20 000 of R100 000 as huisinhoud, mits dit realisties is. Jy sal ook eiendom moet laat waardeer. Meestal aanvaar die meester die munisipale waardasie, of \u2019n waardasie soos gegee deur twee eiendomsagente. Jy hoef nie die koste van \u2019n eiendomswaardeerder aan te gaan nie.
\n14 Die prokureur sal van sy kant af take uitvoer, soos om te adverteer vir uitstaande skuld, \u2019n likwidasie- en distribusierekening opstel en aan die meester voorl\u00ea. Jy behoort ingelig te word van elke stap en dit goed te keur.
\n15 Jou laaste taak is om die bates te verdeel, soos in die testament bepaal.
\n16 Hoewel jy as eksekuteur kan eis vir groot uitgawes wat jy aangaan, word aanvaar dat jou dienste gratis is.<\/p>\n
<\/p>\n
\u2022 Kyk wie in jou kring is regverdig en betroubaar.
\n\u2022 Vermy liefs iemand wat finansieel baat gaan vind deur kommissies op beleggings en ander transaksies te verdien.
\n\u2022 Hy\/sy moet \u2019n onbesproke finansi\u00eble rekord en sonder \u2019n kriminele geskiedenis wees. Die meester van die hof het die reg om eksekuteurs af te keur as hy glo meen die persoon is onbevoeg.
\n\u2022 Wys verkieslik twee eksekuteurs aan. \u2019n Familielid en \u2019n buitestander kan goed werk. Dit verlig die las op elkeen, keer misdrywe en as een sou wegval, is minstens een beskikbaar.<\/p>\n