{"id":3527,"date":"2011-06-15T12:06:00","date_gmt":"2011-06-15T10:06:00","guid":{"rendered":"http:\/\/rooirose.dvlp.site\/ek-vermink-my-met-my-naels\/"},"modified":"2016-07-21T15:41:57","modified_gmt":"2016-07-21T13:41:57","slug":"ek-vermink-my-met-my-naels","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/ek-vermink-my-met-my-naels\/","title":{"rendered":"Ek vermink my met my naels"},"content":{"rendered":"

Black Swan<\/em> is een van daardie briljante, ryk geskakeerde flieks waaroor jy ure wonder omdat dit soveel kwessies in die verhaal inweef. Daar is allereers liefdevolle maar ambisieuse ouerdruk, saam met selfdruk, groepsdruk, afguns, eetobsessies, dwelms, prima donnas, lesbiese seks, ego’s en die kort raklewe van ballerinas. Die gebruik van seks vir manipulasie en inspirasie laat jou hare rys. Boonop is Nina ongediagnoseer psigoties sodat jy nie altyd maklik onderskei tussen die werklikheid en haar verbeelde werklikheid nie. En dan is daar die rou wond op haar rug. Die fliek bied dit amper as \u2019n nagedagte aan. Dis aanvanklik net nou en dan die fokus. Maar dit groei. Eers is daar die skaafplek; later sien jy dat haar hand skelm soontoe glip; later sien jy dit is sy wat onbewus krap dat die bloed loop. Teen die einde wys \u2019n toneel hoe sy \u2019n bloederige reep vel trek, uitskeur en losruk \u2026 en hoeveel verligting sy daaruit put. Nina is nie net psigoties nie. In di\u00e9 Swaan skuil ook \u2019n selfvernietigende velkrapper. \u2019n Skadukant wat amper 6% van tiener- en twintigermeisies met haar deel. Boonop lyk dit of die verskynsel toeneem \u2013 en weet bitter min ouers hoe belangrik dit is om bedag te wees daarop, voor dit hul dogters se lewe oorneem.<\/p>\n

 <\/p>\n

‘Dit anker my’<\/h4>\n

Ons loop selferkende velpikker Susan Erwee raak. In goeie weke is die haarlose kol op haar kop gesond; in slegter tye is dit \u2019n oop, rou wond. Is dit velkrappery soos in die fliek? “Ek het nie die fliek gesien nie maar ek kan vertel hoe dit is,” s\u00ea hierdie besige, effe sku enkelma wat graag op Oos-Londen se strande tyd met haar dogter, Liesl, deurbring, muurbal speel, haar vaste kwota kilometers per week draf en maklik tien uur per dag agter die rekenaar insit. “Eers is ek onbewus daarvan. Maar as ek my kom kry, is my hand op my kop. Die vryf gee \u2019n onbeskryflike soort gevoel. Dit is asof die vryf-en-krap my help dink, asof ek \u2019n bietjie rustiger is, of nie so angstig is nie, asof ek veiliger en geanker is. “Daar is ook die kwessie van jeuk. Nes dit gesond word, begin dit jeuk. Maar dis nie soos \u2019n gewone jeuk nie. Dit is soos \u2019n gevoel dat ek aan my kop m\u00f3\u00e9t vat, asof iets my hand dwing. En dan vryf en krap ek en so begin alles van vooraf. Op die lang duur kan die plek nie gesond word nie, want ek krap dit altyd. My kol is seker nou permanent, want ek dink nie die hare gaan teruggroei nie.<\/p>\n

“Eintlik is ek oraloor jeukerig. Ek betrap my voortdurend dat ek iewers aan myself krap, veral as ek effens gespanne raak. Ek was een van daardie tieners wat kougom gekou het asof my lewe daarvan afhang \u2013 veral as ek stres gehad het \u2026 wat my nou laat wonder of dit dieselfde soort ding is.” Net soos Nina het Susan nie aanvanklik besef dat dit sy s\u00e9lf is wat haar kopvel stukkend krap nie. Die kaal kol op haar kop het haar net baie selfbewus gemaak.<\/p>\n

“Ek het fanaties daaroor geword dat niemand my van bo-af mag sien nie, of agter my mag staan nie. Naderhand wou ek n\u00earens heen gaan nie \u2013 nie sonder \u2019n hoed of iets op my kop nie. Ek het boonop die kol met Bactroban<\/em> (\u2019n antibiotiese salf) behandel, wat my hare olierig maak en dan lyk ek nie goed nie. “Al mens wat van my kol mag geweet het, was my haarkapster. Dit was ook net omdat ek haar nodig gehad het om my hare so te stileer dat dit oor die kol val. “Ek het gedink ek verloor hare weens stres. Ek was juis toe besig om te skei en het oorgenoeg daarvan in my lewe gehad. “Toe \u2019n sielkundige my daarmee konfronteer dat ek die oorsaak van die kaal kol op my kop is, was ek stomgeslaan. Ek wou haar nie glo nie. Ek het immers nie oor die kol gepraat nie en was daar oor my depressie, aandagafleibaarheid en my erge PMS.”<\/p>\n

Soos vir Nina \u2013 en vir die meeste velpikkers \u2013 gaan krappery gepaard met komplekse gemoedsgesondheid. Susan is aandagafleibaar en sukkel boonop met \u2019n erge graad van PMS \u2013 so erg dat sy glo dit het haar haar huwelik gekos. “Vyf dae elke vier weke is my lewe hel \u2013 en gee ek almal om my opdraand.<\/p>\n

Twee dae lank is ek verstrooid en le\u00ebkop. Dan volg twee van my aggressiewe dae: ek verskree almal. Tot my skaamte en skade. Ek het al twee verhoudings hieroor verloor. “Die laaste dag pak \u2019n uiters donker depressie my. Ek voel anders, asof ek buite beheer is. Ek verstaan wat mense bedoel as hulle s\u00ea iemand se ‘kop het uitgehaak’, want dit is hoe dit voel. Ek weet ek is nie rasioneel nie maar ek kan dit nie beheer nie. Ek kan myself nie kalmeer en rustiger kry nie. Ek is net een bondel onbeheersde reaksie. Ek is elke keer op my perdjie en pluis kwessies aggressief uit. “Dit is op dae soos di\u00e9 dat ek my eks om \u2019n egskeiding gedagvaar het, en my werk bedank het omdat hulle nie vir my die regte boekhoupakket wou aankoop nie.”<\/p>\n

 <\/p>\n

Keer die krap<\/h4>\n

“Eers het ek gedink dit is net \u2019n gewoontetjie wat ek aangeleer het \u2013 amper soos naelskou, wat ek nog nooit gedoen het nie. “Maar dit is baie moeilik om af te leer, want ek weet nie dat ek dit doen nie. As ek my weer kom kry, is ek klaar aan die krap. Al wat ek weet, is dat ek begin krap as ek stres het. Soos nou. Die telefoon is nog \u2019n stressor. As ek moet dink en wonder wat om te besluit ook. Ek doen dit nie as ek besig is nie \u2013 net as ek alleen is.” Behandeling, s\u00ea prof. Christine Lochner van die Fakulteit Gesondheidswetenskappe aan die Universiteit van Stellenbosch, is kompleks.<\/p>\n

“Mense kan krap weens fisieke oorsake soos aknee en ekseem, wat ons uitskakel voor ons s\u00ea dis velpikkery. Ons weet reeds velpik is anders as \u2019n gewoonte. Dit het waarskynlik met breinchemie te doen, net so trigotilomanie (waar mense hul hare uitpluk en eet) en obsessief-kompulsiewe sindroom (waar mense in sekere gedragspatrone vashaak). Ons doen juis baie navorsing hieroor in Suid-Afrika.”<\/p>\n

As jy velpik, obsessief-kompulsief is, of trigotilomanie het, nooi Christine jou uit om deel te word van die projek. Jy moet regshandig en tussen 18 en 65 wees. Kontak hulle by 021 938 9762.<\/p>\n

 <\/p>\n

Maar ons almal vroetel?<\/h4>\n

Prof. Christine Lochner, een van ons voorste kenners, vat velpikkery saam:<\/p>\n