Ons lywe is in ons gene. Ons sien dit oral om ons \u2013 nie net in gelaatstrekke nie, maar ook in liggaamsvorm. Maar is gene die enigste rede hoekom ons lyk soos ons lyk? Of is daar \u2019n emosionele oorsaak waarin \u2019n ouer se gedrag of woorde dalk \u2019n rol speel? Al is dit ook nie met opset nie. Karien* is in haar twintigerjare, het \u2019n suksesvolle loopbaan en is baie dinamies. Van haar vroegste herinneringe is as driejarige wat haar ma voor\u00a0die spie\u00ebl dophou en hoor hoe sy haar liggaam afkraak. Karien se ma het haar op vier op haar eerste dieet gesit. Later moes sy kortisoon gebruik vir \u2019n chroniese siektetoestand, en dat sy daardeur nog ronder gelyk het, was vir ma en dogter ewe erg.<\/p>\n
“Toe ek \u2019n tiener was, het die media bevestig wat ek reeds by my ma geleer het: Maer is mooi en vet is lelik, en daarom was ek lelik. Ek was, nes Ma, obsessief oor gewig en kon net normaal funksioneer as ek op dieet was.\u00a0As ek gewig aangesit het, het ek my ‘gestraf’ deur myself verbaal te skel, en te oortuig dat ek nie verdien om by die deur uit te gaan en die sonlig te geniet nie, want ek lyk soos \u2019n vark. Bulimie was \u2019n noodwendige gevolg, want die hartseer-waarheid was dat ek troos, vreugde, vriendskap en aanvaarding in kos gekry het.”<\/p>\n
Lees ook:Skep \u2019n sterk selfbeeld<\/a><\/p>\n <\/p>\n Karien se redding het deur geloof gekom, en haar verhouding met haar ma is steeds problematies. “Om werklik vir myself lief te word en na myself te kyk soos my Hemelse Vader my sien, is \u2019n proses wat steeds voortgaan.\u00a0Maar ek dink my gewig sal altyd in \u2019n mate \u2019n doring in my vlees wees. Nou nog, as ek \u2019n slegte dag by die werk het, soek ek sjokolade.” Maar is ma’s regtig die oorsaak van hul dogters se siening van gewig?<\/p>\n Geneen Roth, topverkoper-skrywer van agt boeke oor vroue se verhouding met kos (onder meer When Food is Love) meen daar is. Sy glo ons eet soos ons leef, en dat ons verhouding met kos, geld en liefde \u2019n presiese weerspie\u00ebling is van ons diepgewortelde sienings oor onsself en die hoeveelheid vreugde, oorvloed, pyn of skaarste wat ons glo ons het (of toekom). In “The Mother Load” (Good Housekeeping, September 2009) skryf sy van vroue wat nie hul kwessies met kos kon oplos voordat hulle dit nie losmaak\u00a0van hul kwessies met hul ma’s nie. Kate, byvoorbeeld, was jare lank saam met haar ma op elke dieet moontlik. Maar sy het genoeg gehad, en wou nie meer met haar ma \u2019n band h\u00ea wat op hul gemeenskaplike stryd teen die skaal gegrond is nie. N\u00e1 sy op haar eie 25 pond verloor het, was sy bang sy verloor haar ma, en het gevoel of sy moet kies tussen haar ma en die gewig en lewe wat sy begeer.<\/p>\n Nie net \u2019n onmoontlike keuse nie, maar volgens Roth ook \u2019n onnodige een. “Dis nie jou regte ma wat jy moet hanteer nie, maar die een in jou kop,” was haar raad aan Kate.\u00a0 Baie vroue glo onbewustelik dat gewigsverlies sal beteken hulle is dislojaal aan hul ma, want hulle glo verkeerdelik dat hulle nie gelukkiger (of mooier) as hul ma’s durf wees nie. “Vroue wie se ma’s dood is, voel selfs hulle sal hul ma’s verraai as hulle die soort lewe het wat sy wou h\u00ea, maar nooit kon gehad het nie.” Ook maer ma’s se oorgewig dogters sukkel hiermee. “Sulke vroue erken dat hulle vet gebly het omdat hulle geglo het hulle mag nie met hul ma’s wedywer nie, en dat hulle haar definitief nie mag verbysteek as dit by voorkoms en skoonheid kom nie.”<\/p>\n Roth vertel hoe sy en haar eie ma saam op dieet was tot sy 28 was. “Toe ek die ge-dieet los, moes ek my ma ook op \u2019n manier laat los.” Maar nie haar werklike ma nie. “Die een van my kindertyd met wie ek \u2019n ongesonde verhouding met kos gedeel het, en wat in my kop agtergebly het.” Sy onthou hoe ongelukkig, depressief en eensaam haar geskeide ma was toe sy \u2019n kind was. “Daar was volgens my ongeskrewe re\u00ebls dat ek my geluk, my vreugde en my entoesiasme moes binnehou. Om konstant te sukkel met my gewig was die manier waarop ek dit kon doen … In my kindergemoed het, om my ma lief te h\u00ea, beteken ek moes myself so ongelukkig maak as wat ek my verbeel het sy was,” skryf sy. Roth erken dat haar ma nooit ges\u00ea het sy verwag van haar om\u00a0ongelukkig of vet of swak te wees nie. “Kinders is ongelooflik empaties en so ingestel op hul ouers se ‘binne-lewe’ dat hulle enigiets sal doen wat hulle glo die ouer sal gelukkig maak,” verduidelik Roth.<\/p>\n Kinders blameer hulself dikwels vir die pyn wat hulle rondom hulle sien en aanvoel. “Hulle aanvaar dat hulle, deur hul eie gevoelens en gedrag en liggaamsgrootte te verander, hul ouers se pyn kan wegneem.” Margaret*, \u2019n pragtige, vriendelike vriendin van Johannesburg, vertel dat sy geen verhouding met haar pa, \u2019n depressielyer, gehad het nie, en dat sy eers n\u00e1 sy dood by sy \u00a0sekretaresse gehoor het hoe ongelooflik trots hy op haar was. “Ek wens hy het dit self vir my vertel!” Sy onthou haar ma se lewenslange stryd teen die skaal baie goed. “Sy was haar lewe deur anoreksies, en het selfs in haar tagtigerjare nog met bulimie gesukkel.”<\/p>\n Margaret het op skool gekies om koshuis toe te gaan om van alles weg te kom. “My ma het ons d\u00e1\u00e1gliks gedwing om op die skaal te klim! Natuurlik was sy altyd vreeslik teleurgesteld in my, die swakkeling,\u00a0wat volgens haar nie kon ophou eet nie. My ouer suster het die toets geslaag, en pas vandag steeds in klere wat vir twaalfjariges gemaak is.” Margaret se ma is intussen dood, en vandag mis sy die vrou wat\u00a0tot aan die einde van haar lewe skaam was vir haar “vet” dogter en selfs kleinkinders, maak nie saak hoe suksesvol hulle was nie. Blameer sy haar ma vir haar eie stryd? “Ek weet nie wie of wat om\u00a0te blameer nie; miskien moet ons nie blameer nie. Ek is mal oor eet en drink \u2013 dalk ontvlugting? \u2013 en moet erken dat ek daagliks en omtrent uurliks beplan om minder te eet en te drink.<\/p>\n “Ek veg daagliks teen selfveragting, en dit alles oor \u2019n nommer, \u2019n getal: my gewig.” Ella*, baie suksesvol in haar loopbaan, geskei en in haar vyftigerjare, het onlangs eers die skaal geb\u00eare, dra vir die eerste keer gemaklike klere, en eet nou wat sy wil, selfs sjokolade, brood, wyn en kaas. Sy onthou \u2019n ma wat fanaties was oor haar dogters se gewig, veral oor Ella, wat baie lank is. “My ma het altyd ges\u00ea mense moet eerder s\u00ea ‘kyk die lang vrou’ as ‘kyk die groot vrou’.” Sy het jou \u2019n spesiale kyk gegee wat jou vreeslik skuldig laat voel het as jy gewig aangesit het. As tiener en op universiteit was ek vreeslik maer, en as ek terugkyk, besef ek ek het simptome van anoreksie gehad. Ek was behep met wat ek eet, en het selfs ophou menstrueer. Dit was vir my belangrik dat my heupbene ver moes uitstaan en ek kon my boarm met my vingers omvat en nog \u2019n bietjie ruimte h\u00ea.” As sy gewig aangesit het, het sy dit so gou moontlik met \u2019n baie streng dieet verloor. “N\u00e1 my egskeiding het ek soos brood in my eie lewe ingerys \u2013 letterlik en figuurlik \u2013 en besluit om nie om te gee om \u2019n groot vrou te\u00a0wees nie. My ma was \u2019n goeie ma, maar sy het enige teken van vet gehaat en beslis haar eie hang-ups<\/em> aan ons oorgedra.”<\/p>\n Rina* onthou ook \u2019n ma wat obsessief was oor gewig. “Haar gunsteling-manier om my af te kraak was om \u2019n foto van my as baie vet baba rond te wys. As jong kind is ons etes baie streng gemonitor en afgemeet. Ons mag nie eens self kos gemaak het nie! Natuurlik het dit uitstekend gewerk om my as tiener heeltemal obsessief te maak oor my gewig, totdat ek op 17 anoreksies was. Ek het 45 kg geweeg, van die minimum kos probeer leef en 30 km \u2019n dag fiets gery om maer te bly. “Toe ek as volwassene begin ontspan oor kos, het my ma dit as \u2019n\u00a0geweldige klap in haar gesig ervaar, en sy doen steeds.”<\/p>\n Lees ook:\u00a0Bou of breek jy jou kind se selfbeeld?<\/a><\/p>\n <\/p>\n Praat met jou ma hieroor. Vra haar reguit hoe sy oor jou gewig voel. Roth waarsku dat nie alle ma’s positief sal reageer nie \u2013 party gaan wel seergemaak of bedreig voel – maar jy m\u00f3\u00e9t weet. Al veroorsaak dit \u2019n tydelike afstand tussen jou en jou ma. As jy nie die moed het nie, of as jou ma reeds oorlede is, vra jouself of jy regtig glo dat \u2019n groot, kleurryke, vreugdevolle lewe jou ma op enige manier bedreig. Verbeel jou dat sy voor jou staan en dat jy so sterk is as wat jy w\u00e9\u00e9t jy is. Voel jy ongemaklik om so mooi en so sterk voor jou ma te wees? As jy wel is, leer hierdie les nou: jou ongemak kom van \u2019n ou geloof in jou eie kop. “Die grootte van jou lyf en jou eie geluk hang van jou self af, nie van jou ma nie. “Laat jouself toe om die gewig te wees wat jou liggaam wil wees. Wees gelukkig. Is dit nie wat enige ma regtig vir haar kind sal wil h\u00ea nie?”<\/p>\n Lees ook:\u00a0Hoe om jou dogter groot te maak om sterk en vol selfvertroue te wees<\/a><\/p>\n <\/p>\n In haar boek My Mother, My Mirror (New Harbinger, 2009)<\/em> gee sielkundige Laura Arens Feuerstein talle voorbeelde van vroue wat met hul selfbeeld sukkel vanwe\u00eb hul ma’s se invloed, soos prinses Diana, Eleanor Roosevelt en Jacqueline Onassis. Die boek is ge\u00efnspireer deur haar eie ervaring, sowel as di\u00e9 van haar pasi\u00ebnte. Feuerstein waarsku dat jong kinders (ook seuns) nodig het om te voel dat hul ma’s sterk is, want dit laat hulle veilig voel. Ongelukkig is elke woord of daad van \u2019n ma onder \u2019n vergrootglas. Sy skryf dat \u2019n vrou se selfbeeld al begin vorm by geboorte (en selfs voor geboorte as die ma begin fantaseer oor die soort dogtertjie wat sy gaan h\u00ea). Ma’s en dogters is in die kind se vormingsjare vir mekaar se eiewaarde soos spie\u00ebls. Die dogter veral, kan swaarkry omdat sy probeer inpas by haar ma se beeld van haar. (Dink maar hoe een suster in \u2019n gesin die etiket kry van verantwoordelike suster, terwyl \u2019n ander een gesien word as die gewilde een.) Terselfdertyd, waarsku Fuerstein, word die dogter beslis be\u00efnvloed deur haar ma se selfbeeld, iets wat sielkundiges “modellering” noem.<\/p>\n Lees ook:\u00a0Ja, jy kan meer van jouself hou<\/a><\/p>\nMaak so<\/h4>\n
Gee jy selfvertroue of \u2019n slegte selfbeeld?<\/h4>\n