{"id":2786,"date":"2024-07-26T14:04:00","date_gmt":"2024-07-26T12:04:00","guid":{"rendered":"http:\/\/rooirose.dvlp.site\/tieners-en-stilstuipe\/"},"modified":"2024-07-26T14:09:19","modified_gmt":"2024-07-26T12:09:19","slug":"tieners-en-stilstuipe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/tieners-en-stilstuipe\/","title":{"rendered":"Tieners en stilstuipe"},"content":{"rendered":"

Die skim in die huis<\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Gustav* (16) ly nou al 13 maande lank aan stilstuipe. Hy het \u2019n vreemdeling in sy ouerhuis geword. Emosioneel het hy hom van sy ouers losgemaak en weier om uit sy eie met hulle te praat.<\/p>\n

Sy ma vertel: \u201cGustav was van kleintyd af nie \u2019n praterige kind nie, maar het tog alles met ons gedeel. Hy was \u2019n liefdevolle kind wat aan al ons bedrywighede meegedoen het. In die middel van sy graadnegejaar het ons hom eenkeer te\u00ebgegaan oor iets onbenulligs en van toe af het hy hom begin onttrek. Met sy ouer susters en vriende het hy steeds \u2019n goeie verhouding.<\/p>\n

\u201cDit het my en my man geweldig ontstel en ons het op \u2019n mooi manier probeer vasstel wat fout is, maar Gustav weier botweg om daaroor te praat. Hy haat konfrontasie en is onmiddellik ge\u00efrriteerd wanneer ek probeer uitvis wat aangaan. Dit lyk asof hy \u2019n stil woede in hom saamdra, en ons as ouers nie kan verdra nie. Waar hy vroe\u00ebr toegelaat het dat ek hom soms spontaan \u2019n drukkie gee, skram hy nou van my af weg asof \u2019n slang hom wil pik.<\/p>\n

\u201cDie atmosfeer in die huis het gespanne geword. Ek en my man\u00a0het dit veral aan die begin maar moeilik hanteer. Ek kan nie eens onthou hoeveel trane ek al oor my seun gestort het nie. Dit voel amper asof ek my kind verloor het. Hy is \u2019n skim wat in stilte sy gang gaan. Ek bly myself gesel met die vraag \u2018wat het ek verkeerd gedoen en hoe kan ek dit regstel\u2019?<\/p>\n

\u201cDie eerste ses maande was die moeilikste. Die aanpassing met \u2019n kind wie se lyftaal s\u00ea \u2018ek hou nie van julle nie, los my uit\u2019, was moeilik. Sy woordeskat bestaan grootliks uit \u2018uhm\u2019, \u2018oukei\u2019, \u2018makiesakie\u2019 of \u2019n kopskud. Sy hele houding is een van \u2018ek gee nie \u2019n duiwel om nie, doen wat julle wil.<\/p>\n

Hoewel Gustav nie soveel ure voor sy boeke sit nie, het sy skoolwerk gelukkig nie veel daaronder gely nie.<\/p>\n

\u201cEk knoop steeds geselsies met hom aan al praat ek teen \u2019n muur, en s\u00ea ook ek is lief vir hom. Ek bid so dat my kind binnekort weer sy ou self sal word, dat di\u00e9 fase net moet verbygaan, want ek smag daarna om hom terug te h\u00ea.\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

In \u2019n toe dop<\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Nadat hulle na \u2019n nuwe huis getrek het, het Cara* haar geleidelik aan haar ma begin onttrek. Haar ouers is geskei en die 14-jarige Cara het al stiller geword en haar dae agter \u2019n toe kamerdeur geslyt.<\/p>\n

\u201cCara is die jongste van my drie kinders,\u201d vertel haar ma. \u201cSy is \u2019n introvert maar ons het altyd gemaklik gesels en goed oor die weg gekom. Sy is \u2019n stillerige maar maklike kind. Omdat ek voldag gewerk het, het ek eers n\u00e1 \u2019n paar weke agtergekom dat sy haar emosioneel en fisiek al hoe meer onttrek.<\/p>\n

Die gesels het net op \u2019n dag opgedroog. As ek laat smiddae by die huis kom, of wanneer ek naweke tuis was, het Cara meestal in haar kamer gesit en musiek geluister en haar glad nie aan my gesteur nie.<\/p>\n

\u201cEk het \u2019n paar keer vir haar gevra wat fout is, maar sy het dit altyd afgemaak as niks; net ges\u00ea sy\u2019s \u2018oukei\u2019, of \u2018daar is niks fout nie\u2019. Sy wou nie oor haar probleem praat nie. Sy\u2019t ge\u00efrriteerd geword as ek karring, en ek het haar maar uitgelos omdat ek gedink het dis haar manier om haar probleem te verwerk. Maar die stilte in die huis was oorverdowend. En ek kon haar op geen manier bereik nie wat my hulpeloos en moedeloos laat voel het. Ek het dit as \u2019n tienerfase beskou wat sou verbygaan, hoewel dit nie lekker was nie.\u201d<\/p>\n

Cara het ook in hierdie tyd net donker klere begin dra. Meestal swart. Sy wou nie helder kleure dra nie en was morbied. \u201cEk het besef dis nie die norm vir jong meisies nie en dat dit seker haar gemoedstoestand uitbeeld,\u201d vertel haar ma.<\/p>\n

\u201cCara was vriendelik teenoor ander mense, ook teenoor haar broer, suster en maats. Maar teenoor my was sy geslote. \u2019n Toe boek. Sy wou nie toenadering of liefde h\u00ea nie. Sy\u2019t haar liefde uitgestort op ons hondjie en hom vertroetel.\u201d<\/p>\n

Die weke het maande geword en Cara het passief en stil haar gang gegaan. Sy\u2019t huiswerk gedoen, maar was lusteloos in alles wat sy gedoen het. Gelukkig het haar skoolwerk nie te veel daaronder gely nie.<\/p>\n

Eers toe hulle n\u00e1 amper \u2019n jaar weer trek, di\u00e9 keer na \u2019n kleiner plek, het Cara weer geleidelik haar ou self\u00a0geword. \u201cDis asof die kleiner ruimte en die verandering van omgewing positief op haar ingewerk het. Sy het weer met my begin gesels. N\u00e1 nege maande se afsondering en stilte was dit wonderlik dat my kind weer begin lus lyk het vir die lewe. En die belangrikste was dat ons weer soos ma en dogter kon gesels. Daarom is ek innig dankbaar dat ons vandag, n\u00e1 al die jare, \u2019n wonderlike verhouding het.\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

Die lewe skuld hom<\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Vir \u2019n jaar en \u2019n half, vanaf sy graadtienjaar tot begin matriek, het Marco* ongeskik teenoor sy ouers en sussie geword. Hy wou nie in hul geselskap wees nie en wou nie met hulle praat nie. Gesinskuiers was taboe,\u00a0maar tussen sy vriende was hy kaatjie van die baan.<\/p>\n

\u201cMarco is \u2019n ekstrovert en die ommeswaai in sy houding het geleidelik gekom. Hy was in die koshuis en het naweke net voor die TV gel\u00ea en saam met sy vriende\u00a0na partytjies gegaan. Sy vriende se ouers was cool<\/em> in sy o\u00eb, maar ons was volgens hom te eng, te simpel, te konserwatief, te streng en wou hom niks toelaat nie. Hy was kortaf met ons en het geen oogkontak gemaak nie,\u201d vertel sy ma.<\/p>\n

\u201cOns het probeer vasstel wat met hom aangaan, maar jy kon netsowel met \u2019n klip gepraat het. Enige konfrontasie het in \u2019n woordewisseling ontaard. As ouer bly jy aan die verloorkant, want hy word net ongeskikter of kry stilstuipe. Hy het ook stokstyf gestaan as ons hom Vrydagmiddag of Maandagoggend\u00a0groet en van ons aanraking weggebeur. Die atmosfeer in die huis was naweke ongemaklik \u2013 in so \u2019n mate dat my man ges\u00ea het dat hy soms nie eens lus was om huis toe te kom nie.<\/p>\n

\u201cEk het my af dae gehad op die emosionele roller coaster waarop ek gesit is, maar kon dit op \u2019n manier beter hanteer as my man wat ons seun se houding glad nie kon kleinkry nie. Daar het wel baie trane gevloei. Ek het bly voel dat ek as ouer gefaal het.\u201d<\/p>\n

Marco se skoolwerk het verswak. Dit was asof hy gevoel het die lewe skuld hom iets en hy wou aan almal wys hy gee nie regtig om nie.<\/p>\n

N\u00e1 18 maande van passiewe aggressie teenoor sy ouers het Marco in sy matriekjaar geleidelik weer sy ou self begin word. Hy het ook besef dat sy ouers nie so eng en mislik was as wat hy gedink het nie.<\/p>\n

Vandag het hulle \u2019n goeie verhouding en is die huis weer \u2019n lekker tuiste waar daar gelag en gesels word.<\/p>\n

 <\/p>\n

Hoekom tieners stilstuipe kry<\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\u201cKinders gebruik stilstuipe as \u2019n manier om seker te maak dat jy as ouer hulle uitlos en minder op hulle fokus. In sommige gevalle gee dit die kind die gevoel van beheer en mag oor die ouers,\u201d s\u00ea Bettie Rall, voorligtingsielkundige van Kaapstad.<\/p>\n

\u201cBy seuns en meisies sien ons dat hulle soms so magteloos voel dat hulle stilstuipe moet gebruik om hul posisie te herstel. Ons sien dit veral by kinders wie se ouers te veel beheer wil uitoefen, en ouers wat nie regtig na hul kinders se siening, menings en behoeftes luister nie. In sommige huise word tieners nie toegelaat om \u2019n mening te h\u00ea nie en geld net een re\u00ebl: \u2018omdat ek so s\u00ea!\u2019\u201d<\/p>\n

Bettie s\u00ea kinders gebruik stilstuipe om ouers emosioneel af te pers en sleg te laat voel. Hoe erger ouers daarop reageer, hoe beter en langer werk die stilstuipe.<\/p>\n

\u201cOuers moet besef dat tieners se prefrontale korteks nog nie ontwikkel het nie en hul insig beperk is. Stilstuipe is die beste vaardigheid waaroor hulle beskik om die magsposisie vir hulself te herstel. Hulle ontwikkel op soveel ander vlakke dat so \u2019n tiener baie alleen voel en dink dat niemand hom verstaan nie. Daarom gaan dit nie help om te praat nie.\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

Stel in jou kind se w\u00eareld belang<\/span> <\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Dr. Kevin Leman, internasionaal bekende sielkundige van Tuscon, Arizona, asook radio- en TV-persoonlikheid, s\u00ea in sy boek Have a New Teenager by Friday<\/em> dat baie ouers onder stilstuipe deurloop: die skouers wat opgetrek word en antwoorde soos \u201coukei\u201d, \u201cgoed\u201d, \u201cniks nie\u201d, wanneer jy \u2019n geselsie probeer aanknoop. Hy s\u00ea as jy wil h\u00ea jou kind moet met jou oor enigiets praat, moenie vrae vra nie. Raak eerder rustig by sy w\u00eareld betrokke. Praat oor die dinge waarin hy belang stel, al stel jy nie daarin belang nie. As jy jou kind op sy belangstellingsveld ontmoet, sal hy gewilliger wees om te praat, want daarmee s\u00ea jy ook: \u201cEk is lief vir jou. Ek gee om vir jou en dit waarin jy belang stel, is vir my belangrik.\u201d Deur nie vrae te vra nie, sal jy baie meer oor jou kind en sy w\u00eareld leer.<\/p>\n

 <\/p>\n

Raad aan ouers<\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Omdat die tiener besef hy het mag oor die ouer deur nie te praat nie, kan hy dit gebruik om die ouer te manipuleer. Daarom moet jy nie te hard daaraan werk om die kind aan die praat te kry nie.<\/p>\n

Gee eerder duidelike boodskappe, soos \u201cstilstuipe gaan nie die probleem oplos nie, maar wanneer jy gereed is om te praat is ek hier vir jou\u201d. En dan die belangrike gevolg: \u201cTot dan, geen selfoon vir jou nie\u201d, of \u201ctotdat jy praat, is daar geen voorregte soos die gebruik van tegnologie nie\u201d. Deur dit te ignoreer en \u2019n gevolg te skep, verander jy die magsposisie. Op die manier het die kind iets om hom te motiveer en die probleem op te los.<\/p>\n

Moenie tot die kind se vlak daal nie. Jy beveg nie stilstuipe met stilstuipe nie. Sorg dat die kommunikasiekanale in jou huishou-ding oop is. Skep van kleins af geleenthede waar die kinders openlik met jou kan kommunikeer.<\/p>\n

Gun aan jou tiener ruimte om sy eie menings en verwysings-raamwerke te ontwikkel en waar daar geen outokratiese onder-drukkende praktyke of seksistiese raamwerke en praktyke is nie.<\/p>\n

Dit is belangrik dat daar huisre\u00ebls moet wees en dat die kind dit moet gehoorsaam. Die huisre\u00ebls moet \u2019n gesamentlike ooreenkoms tussen alle gesinslede wees. Kinders wat ooreenkom om huisre\u00ebls na te kom en wat deel is van gesinsinteraksie is minder geneig om passief aggressiewe tegnieke soos stilstuipe te probeer.<\/p>\n

Indien jou kind van kleins af toegelaat is om in beheer te wees, en waar daar nie genoegsame dissipline toegepas is nie, gaan dit moeilik wees om die situasie om te swaai en moet jy moontlik ouerleiding oorweeg. Indien daar rooi ligte van depressie of trauma is, kry dadelik professionele hulp.<\/p>\n

 <\/p>\n

Verrassende\u00a0feite<\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n