{"id":166576,"date":"2026-07-23T12:00:31","date_gmt":"2026-07-23T10:00:31","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/?p=166576"},"modified":"2026-07-23T13:16:06","modified_gmt":"2026-07-23T11:16:06","slug":"so-maak-jy-jou-tiener-makliker-groot","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/so-maak-jy-jou-tiener-makliker-groot\/","title":{"rendered":"S\u00f3 maak jy jou tiener makliker groot"},"content":{"rendered":"

Deur Mariette Snyman<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Hou kommer oor jou tiener jou snags wakker? Wil jy graag beter verstaan wat jou kind voel en dink? \u2019n Psigiater gee riglyne oor tienerontwikkeling, normale tienergedrag en wat goeie ouerskap behels.<\/p>\n

Dis nie net tieners wat hul o\u00eb rol nie. By tye doen hul ouers dit ook \u2013 dalk met die versugting dat iemand asseblief tog net \u2019n handleiding moet saamstel wat hulle kan help om hul kind beter te begryp.<\/p>\n

Dr Terri Henderson<\/strong>, \u2019n Kaapse psigiater wat op adolessente fokus, het aan hierdie versoek voldoen. Haar boek Let\u2019s Talk Teen<\/em> (Quickfox, 2021) is nou wel nie vir ouers geskryf nie, maar vir tieners sodat hulle kan verstaan wat hulle beleef en positiewe, ingeligte keuses kan maak. Niks keer ouers egter om di\u00e9 eerlike, toeganklike boek te lees nie. Begrip vir die veranderinge in \u2019n tiener se brein, liggaam en leefw\u00eareld maak dit makliker om die nodige struktuur te skep en hulle in die vorming van \u2019n gesonde identiteit te ondersteun.<\/p>\n

\u201cTieners is fassinerend!\u201d s\u00ea Terri. \u201cDie energie en kreatiwiteit eie aan di\u00e9 fase is ongelooflik. Toegegee, ouers het nuwe vaardighede nodig om hul kind deur adolessensie te begelei, maar daar is baie om te geniet en te vier.<\/p>\n

\u201cTienerwees kan in twee woorde opgesom word: massiewe verandering. Adolessensie, die tydperk tussen die aanvang van puberteit en volwassenheid, bring ingrypende biologiese, neurologiese, emosionele en sosiale verandering mee.<\/p>\n

\u201cBiologies verander \u2019n kinderl\u00fdf in \u2019n volwasse liggaam. Puberteit, die fisieke en seksuele volwassenheidsproses, tref nie \u2019n 12- of 13-jarige uit die bloute nie. Dit behels \u2019n tydperk van ses of sewe jaar wat by meisies gemiddeld op agt en by seuns op nege begin.<\/p>\n

\u201cSommige kinders ontwikkel fisiek vinniger, wat probleme kan skep omdat grootmense meer volwasse optrede van kinders met \u2018volwasse\u2019 liggame verwag. Hul maats wat stadiger ontwikkel, bekommer hulle dalk weer dat hulle agter raak,\u201d s\u00ea sy.<\/p>\n

Terri vertel dat tienerbreine aanpasbaar is en dit stel hulle in staat om nuwe vaardighede aan te leer. Afgesien van die bou en versterking van neuronnetwerke word ondertreffende verbindtenisse weggesnoei om vir nuwes plek te maak.<\/p>\n

\"Pexels

Foto: Pexels<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Tienerwees kan in twee woorde opgesom word: massiewe verandering<\/strong><\/h4>\n

\u201cBreinontwikkeling vind in \u2019n stadige golf van agter na voor plaas. Die agterkant van die brein is geprogrammeer om op beloning te reageer en verklaar tieners se voorliefde vir nuwe ervarings. Wat ouers dikwels as impulsiwiteit sien, spoor jongmense in werklikheid aan om die brug van hul ouerhuis na die grootmensw\u00eareld oor te steek.<\/p>\n

\u201cDie voorkant van die brein, gerig op beplanning, probleemoplossing, prioritisering en ingeligte keuses, ontwikkel heel laaste, gewoonlik net betyds vir tieners se matriekjaar!\u201d<\/p>\n

Terri s\u00ea wat emosionele en sosiale ontwikkeling betref, ervaar adolessente hul emosies intens. Positiewe en negatiewe gevoelens raak weerskante en tieners leer nog om dit te reguleer.<\/p>\n

\u201cOuers kan gerus gesprekke oor hul kind se emosionele belewenis aanknoop. As kinders se denke oorwegend negatief is of hul emosies hulle oorweldig, kan dit op geestesgesondheidsprobleme dui. Dit moet onmiddellik hanteer word.\u201d<\/p>\n

Volgens Terri verskuif tieners se fokus sosiaal van hul gesin na hul ouderdomsgenote \u2013 en met rede. Hulle ontwikkel binne hul portuurgroep hul identiteit, verwerk nuwe ervarings en gaan die toekoms tegemoet.<\/p>\n

\u201cGesonde ontwikkeling vind binne \u2019n gesonde ouderdomsgroep plaas. \u2019n \u2018Goeie\u2019 groep verhoog \u2019n tiener se kans om di\u00e9 fase suksesvol te hanteer. Die \u2018verkeerde\u2019 groep kan hulle intrek in \u2019n sfeer wat geen veiligheid of steun verskaf nie en hul lewensreis bemoeilik.\u201d<\/p>\n

\"Pexels

Foto: Pexels<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Is my tiener se gedrag normaal?<\/strong><\/h4>\n

Terri noem dis normaal dat tieners obsessief op hul vriende fokus. Dit vorm deel van adolessente ontwikkeling.<\/p>\n

\u201cHulle mag hulle ook in hul kamer terugtrek waar hulle min van die werklikheid probeer maak. Tieners het hul ouers en gesin egter broodnodig. Hulle moet verseker word dat hulle saak maak en s\u00f3nder moontlik by gesinsaktiwiteite betrek word,\u201d s\u00ea sy.<\/p>\n

\u201cDis normaal dat tieners volwassenes se uitkyke, waardes en selfs geloofstelsels bevraagteken en vrae oor die w\u00eareld vra.<\/p>\n

\u201cDis \u2019n uitdaging, maar ouers kan moeite doen om \u2019n kalm ruimte te skep waar tieners hul gedagtes kan lug sonder om te voel hulle loop die gevaar van verwerping.\u201d<\/p>\n

Sy s\u00ea voorts dis normaal dat tieners en hul selfone \u2013 die lewenslyn na hul vriende \u2013 onafskeidbaar is, maar di\u00e9 verhouding moet bestuur word.<\/p>\n

In Let\u2019s Talk Teen<\/em> verduidelik Terri vir tieners dat \u2019n selfoon hulle net so vatbaar vir onvanpaste, gevaarlike en vernederende boodskappe as vir goeie, gawe en liefdevolle boodskappe maak. Hier volg van haar aanbevelings:<\/p>\n