{"id":147249,"date":"2024-08-19T16:33:06","date_gmt":"2024-08-19T14:33:06","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/?p=147249"},"modified":"2024-08-19T16:33:06","modified_gmt":"2024-08-19T14:33:06","slug":"tieners-en-slaap-wat-jy-moet-weet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/tieners-en-slaap-wat-jy-moet-weet\/","title":{"rendered":"Tieners en slaap: Wat jy moet weet"},"content":{"rendered":"

Deur Mariette Snyman\u00a0\u00a0<\/span><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Een van die kwessies wat \u2019n gereelde toutrekkery tussen ouers en tieners veroorsaak, is slaap: Hoeveel, hoe laat, met of sonder \u2019n selfoon, noem maar op.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cHoewel die slaapwetenskap betreklik jonk is, is daar reeds baie navorsing oor tieners en slaap gedoen,\u201d s\u00ea Tanya Muir, \u2019n Johannesburgse arbeidsterapeut met \u2019n spesiale belangstelling in slaapgesondheid. \u201cOuers kan gerus van di\u00e9 bevindings kennis neem en dit met hul tieners deel. Die beste motivering vir gesonde keuses is immers om te verstaan wat in jou beste belang is!\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cIn die algemeen word individue van 12 tot 20 jaar as tieners beskou. Vir di\u00e9 groep word agt tot tien uur se ononderbroke slaap per nag aanbeveel. Kry hulle dit? Nee! Die meeste tieners slaap ses tot sewe uur per nag, of minder.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cSlaapdeprivasie beteken jy kry te min slaap of lae gehalte-slaap en dat dit die manier waarop jy bedags funksioneer, benadeel. Dit kan op kognitiewe, emosionele of fisieke vlak uiting vind. By tieners sien ons dit onder meer in \u2019n afname in akademiese prestasie, swak oordeelsvermo\u00eb of ge\u00efrriteerdheid.<\/span><\/p>\n

\u201cSlaap is noodsaaklik vir inligtingsverwerking en onthou. Leer het nie net te doen met die bou en versterking van neuronetwerke nie, maar ook met die wegsnoei van ou konneksies om vir nuwes plek te maak. Di\u00e9 snoeiproses vind plaas terwyl ons slaap.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cOuers bekommer hulle dikwels oor tieners se oordeelsvermo\u00eb. Breinontwikkeling word eers teen ongeveer 25 jaar voltooi. Die voorkant van die brein wat onder meer met impulsbeheer, komplekse denke en langtermynbeplanning te make het, ontwikkel heel laaste. Slaapdeprivasie kan tieners se bestaande besluitnemingsvermo\u00eb benadeel.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cOns weet hoe intens tieners emosies kan ervaar. Emosionele regulering vind hoofsaaklik tydens REM-slaap plaas en \u2019n goeie nagrus help om buierigheid te beperk.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cSlaapdeprivasie kan geestesgesondheidstoestande soos depressie vererger, en andersom \u2013 depressie kan tot slaapdeprivasie bydra.\u201d\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cOp fisieke vlak maak slaapdeprivasie mense meer vatbaar vir gewigskwessies, ho\u00eb bloeddruk, kardiovaskul\u00eare siekte en kanker.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cSoos ons weet, kenmerk hormoonskommelings die tienerfase. Die regulering van hormone gebeur hoofsaaklik terwyl ons slaap. Slaapdeprivasie kan fisieke groei of herstel n\u00e1 beserings belemmer. Dit kan ook tot \u2019n insulienwanbalans lei, wat die risiko van diabetes en obesiteit verhoog. By meisies kan slaapverlies tot swaarder menstruasie of ongereelde maandstondes bydra. Dit word ook met inflammasie en laer pyntoleransie verbind.<\/span><\/p>\n

\u201cAan die ander kant kan te veel slaap op \u2019n slaapstoornis of \u2018n geestesgesondheidstoestand soos depressie of bipol\u00eare siekte dui. Hou in gedagte dat individue verskil en dat siek mense meer slaap nodig het.\u201d<\/span><\/p>\n

Lees ook:\u00a0Tieners en stilstuipe<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Tieners se slaapritme en die skoolstelsel\u00a0<\/b><\/h4>\n

 <\/p>\n

Tanya vertel om \u2019n rede waaroor wetenskaplikes nog onseker is, verskil tieners se sirkadiese ritme of natuurlike slaaphorlosie van di\u00e9 van kinders en volwassenes.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cHulle is gerat om tot twee uur later as volwassenes te gaan slaap en op te staan. Waar volwassenes byvoorbeeld om 22:00 slaapgereed sal wees en geredelik tussen 05:00 en 07:00 sal opstaan, word baie tieners eers teen middernag vaak. Omdat skoolure vereis dat hulle tussen 05:00 en 07:00\u00a0 opstaan, lei dit tot slaapdeprivasie,\u201d s\u00ea sy.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cOuers mag voel tieners wat later wil wakker bly, is net moedswillig, maar hulle word werklik eers later vaak. Hul voorliefde vir aanlyn kuiers en -speletjies of faktore soos huiswerk, studie of \u2019n deeltydse werk kan hul slaaptyd natuurlik n\u00f3g verder uitskuif.\u00a0<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\u201cSekere Amerikaanse state het tieners tegemoet gekom deur ho\u00ebrskole soggens later te laat begin. Di\u00e9 skuif is aangevuur deur studies wat getoon het slaapdeprivasie hou verband met swakker akademiese prestasie, \u2019n ho\u00ebr ongeluksyfer en \u2019n groter voorkoms van selfdood en depressie by tieners.\u201d\u00a0<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Stimulante, skermtyd en musiek<\/b><\/h4>\n

 <\/p>\n

Slaapdeprivase moedig die gebruik van stimulante soos kafe\u00efne aan. Tieners drink byvoorbeeld energiedrankies, koladrankies en koffie om wakker bly. Soms raak dit \u2019n bose kringloop; kafe\u00efne belemmer hul vermo\u00eb om aan die slaap te raak en die volgende dag neem hulle eenvoudig meer kafe\u00efne in, vertel Tanya.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Sy noem in die VSA, waar tieners reeds op 16 jaar \u2019n motorlisensie kan kry, dui navorsingsresultate op \u2019n ho\u00ebr voorkoms van motorongelukke weens <\/span>drowsy driving<\/span><\/i> in hierdie ouderdomsgroep.\u00a0<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\u201cIn huise met tieners vind talle skermutselings oor skermtyd plaas. Selfone bly dikwels aangeskakel, en daar is moontlik \u2019n rekenaar of TV-stel in die slaapkamer.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cDis algemeen bekend dat die blou lig verbonde aan elektroniese toestelle die vervaardiging van melatonien, wat tot vaakheid lei, kan inhibeer. Hierdie faktor speel in werklikheid \u2019n kleiner rol as die inhoud van flieks, sosiale media, ensovoorts. Gewelddadige reekse en videospeletjies of boeliegedrag op sosiale media kan tieners angstig maak. Enige werklike of verbeelde bedreiging aktiveer die veg- of- vlugreaksie deur die streshormoon kortisol vry te stel. Ho\u00eb kortisolvlakke werk die produksie van melatonien te\u00eb en iemand wat hiperwaaksaam is, kom moeilik tot rus.\u201d<\/span><\/p>\n

Lees ook:\u00a0Hoe om \u2019n trae kind te motiveer<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Tanya beantwoord nog vrae:\u00a0<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Is dit \u2019n goeie ding as tieners met musiek aan die slaap raak?<\/b><\/h4>\n

 <\/p>\n

\u201cDis moeilik om hierdie vraag te beantwoord omdat musiek en slaap komplekse verskynsels is. Verskillende soorte musiek stel verskillende soorte klankgolwe vry. Slaap behels verskillende slaapsiklusse wat met \u2019n verskeidenheid breingolwe gepaardgaan. As jy na musiek luister terwyl jy slaap, verander die interaksie van die klankgolwe met jou breingolwe voortdurend. Dit verklaar hoekom navorsingsresultate nie \u2019n absolute antwoord kan gee op die uitwerking van musiek op slaap nie.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\u201cAs ons na ervaring-gebaseerde bewyse (<\/span>anecdotal evidence<\/span><\/i>) kyk, is die algemene konsensus dat ontspannende musiek kalmerend op die senustelsel kan inwerk. As dit die geval is, kan dit mense help om aan die slaap te raak. Dit gebeur nie wanneer die musiek die veg- of vlugreaksie prikkel nie! Individue verskil, maar sagte musiek sonder lirieke met \u2019n stadiger tempo is \u2019n verstandige keuse.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\u201cEk sou voorstel dat die musiek aan \u2019n tydmeganisme gekoppel word sodat dit n\u00e1 \u2019n ruk afskakel \u2013 as dit naglank speel, kan dit die slaapsiklus nadelig be\u00efnvloed.\u00a0<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\u201cOm die kwessie van tieners en slaap op te som: Die tienerfase is presies dit \u2013 \u2019n fase wat verbygaan. Die belangrikste is dat ouers tieners se ontwikkeling en leefw\u00eareld verstaan en hulle sover moontlik ondersteun.\u201d<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Tanya Muir is die eienaar van The Sleep OT-praktyk: <\/span>www.sleep-ot.com<\/span><\/a>\u00a0<\/span><\/p>\n

Lees ook:\u00a010 wenke teen stres wat werk<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

S\u00f3 kan tieners beter slaap\u00a0<\/b><\/h4>\n

 <\/p>\n

Hier is Tanya Muir se aanbevelings vir beter slaapgesondheid:<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n