{"id":140092,"date":"2023-10-13T09:26:49","date_gmt":"2023-10-13T07:26:49","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/?p=140092"},"modified":"2023-10-13T09:29:13","modified_gmt":"2023-10-13T07:29:13","slug":"dr-hlamalani-ngwenya-val-staan-op-bons-terug-en-vlieg-dan-hoer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/dr-hlamalani-ngwenya-val-staan-op-bons-terug-en-vlieg-dan-hoer\/","title":{"rendered":"Dr Hlamalani Ngwenya val, staan op, bons terug en vlieg dan ho\u00ebr"},"content":{"rendered":"

Deur Rentia Mynhardt. Foto’s: <\/span>Verskaf<\/span><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Dr Hlamalani Ngwenya<\/strong> (beter bekend as Hlami) beskou haarself as \u0149 Suid-Afrikaans gebore w\u00eareldburger, professionele persoon, trotse ma van drie, digter en skrywer. Begin jy egter \u0149 bietjie oor hierdie merkwaardige vrou nalees, besef jy dat sy bitter beskeie is.\u00a0<\/span><\/p>\n

Haar curriculum vitae verklap dat sy nie net \u0149 vrou is wat al diep spore getrap het en in verskeie sektore saad geplant het wat wortelgeskiet \u00e9n vrug gedra het nie, maar ook dat sy \u0149 vrou is wat in \u0149 w\u00eareld wat tradisioneel as mansw\u00eareld gesien word, geensins hoef terug te staan nie. Inteendeel …<\/span><\/p>\n

Hlami Ngwenya was nog nooit een vir laat slaap nie. As vyfjarige dogtertjie van \u02bcn predikant het sy soggens in haar slaapklere agter haar boeties en sussies aangeloop. Nadat dit \u02bcn hele paar keer gebeur het, het die skoolhoof haar ouers laat weet dat hulle skoolgeld moet begin betaal. Hulle was baie skepties, maar toe hulle Hlami se eerste skoolrapport sien en sy die beste in haar klas presteer het, het hulle haar maar laat begaan. Sy het gevolglik al op 17-jarige ouderdom met haar onderwysgraad weggespring nadat sy \u02bcn beurs ontvang het.\u00a0<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

\u201cEk het geweet dat ek nog veel verder wil studeer en het n\u00e1 my graad deeltyds my studies voortgesit terwyl ek skoolgehou het. N\u00e1 die eerste jaar wat ek vir matrieks klas gegee het, het ek \u02bcn toekenning vir die onderwyser met die beste punte in die streek ontvang,\u201d onthou Hlami hoe haar loopbaan\u00a0 begin het. Sy het sedertdien \u02bcn PhD in volhoubare landbou voltooi, en het ook in meer as 50 lande gewerk. Haar ondervinding as akademikus en praktisyn in die landbou-omgewing is uitsonderlik, met meer as 30 jaar se internasionale werksondervinding.\u00a0<\/span><\/p>\n

Sy het al vir die regering gewerk, was by vele internasionale nieregerings-<\/span>organisasies, asook die privaat sektor betrokke. Sy het al as raadslid en trustee opgetree en \u0149 adviserende rol vir organisasies op nasionale en internasionale gebied vertolk. Die lys is lank, maar word al hoe meer indrukwekkend.<\/span><\/p>\n

Hlami, trotse Tsonga wat mopaniewurms tot haar kinders se ontsteltenis verorber, werk as vryskut- internasionale ontwikkelingskonsultant, en spesialiseer in die fasilitering van stelselverandering, strategiese beplanning, veranderingsbestuur, navorsing en ontwikkeling, projekbestuur, kennisbestuur, monitering en evaluering, en die bevordering van geslagsgelykstelling \u2013 alles binne die landboubedryf.\u00a0<\/span><\/p>\n

Sy sien vroue as die pilare vir ekonomiese groei. \u201cStel jou net \u0149 sakew\u00eareld sonder vroue voor. Dit sou maar saai wees! Hoewel vroue al hoe meer in die sakew\u00eareld na vore tree en die hoeveelheid senior posisies onder vroue toeneem, is ons nog nie daar nie. Vroue soek ook finansi\u00eble onafhanklikheid.\u201d<\/span><\/p>\n

Soos baie vroue erken Hlami dat sy \u0149 emosionele mens is. \u201cWanneer ek lag, kom dit uit die diepste deel van my hart. Ek is ook gewoonlik die een wat die glas halfvol sien en altyd die goeie in \u0149 negatiewe situasie probeer raaksien.\u201d In die sakew\u00eareld reken sy dat vroue \u2013 emosionele wesens of te nie \u2013 waarskynlik emosioneel intelligenter en sosiaal verantwoordeliker is as hul manlike eweknie\u00eb. \u201cDaar is studies wat bevestig dat spanne wat deur vroue gelei word, geneig is om meer winsgewend te wees en \u0149 beter kli\u00ebnte-ervaring te bied. Vroue is gewoonlik oper vir verandering en minder oop vir risiko\u2019s.\u201d<\/span><\/p>\n

Hierdie oopkopvrou wat die lewe aangryp, het al meer as 400 ho\u00ebvlakbeleidsgesprekke gelei \u2013 onder meer vir die Verenigde Nasies en Afrika-unie \u2013 en as dosent by verskeie universiteite gewerk. \u0149 Mens kan verstaan dat sy as hoofdirekteur in die Wes-Kaapse departement van landbou aangestel is.<\/span><\/p>\n

\u201cAs dosent speel ek \u02bcn sleutelrol binne die landbou-ontwikkelingsruimte. Ek het sedert 2015 die ontwikkeling bestuur wat w\u00eareldwyd as die New Extensionist Learning Kit (NELK) bekendstaan en ook internasionaal gratis beskikbaar is. Ek is die internasionale gesig van NELK en die persoon wat met alle inligting hieroor kan help. My betrokkenheid hier beteken vir my baie.\u201d<\/span><\/p>\n

Hlami se gesin l\u00ea haar baie na aan die hart. Sy het sedert sy 12 jaar gelede van haar man geskei is, met die uitdagings van \u02bcn enkelma gestoei. \u201cMy drie kinders, onderskeidelik 20, 18 en 14, is half-Duits en van gemengde ras. Hulle is die lig in my lewe. Die feit dat hulle van gemengde ras is, het sy uitdagings, maar het my ook geleer om van sekere vooroordele ontslae te raak. Ons skep letterlik ons eie kultuur en herdefinieer norme soos ons deur die lewe gaan.\u201d Sy het die gedig \u201cRaising Zebras<\/span>\u201d<\/span><\/i> geskryf wat oor haar kinders se swart-en-wit-bestaan handel.<\/span><\/p>\n

\u02bcn Mens kan nie anders as om hierdie vrou, met haar voorliefde vir helderkleurige klere, se sagte hart raak te sien nie, amper soos \u02bcn sagte pienk wat in sonneblomgeel toegedraai is. Om aan ander terug te gee, is haar passie. \u201cEk is waar ek vandag is omdat iemand in my potensiaal geglo het, selfs toe ek in myself getwyfel het. Ek glo daarin om dieselfde vir ander te doen en bring baie tyd daaraan deur om inligting te deel en mense op een of ander manier te ondersteun. As ek \u0149 helpende hand kan bied, al is dit net op klein skaal, doen dit my hart goed.\u201d<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

In 2021 het president Ramaphosa aan haar die Orde van die Baobab (Brons) oorhandig. \u201cHierdie toekenning, as erkenning vir my bydrae in volhoubare landbou, onderwys en bemagtiging van gemeenskappe, het as \u0149 baie groot verrassing gekom en is verreweg die hoogtepunt\u00a0 van my loopbaan. Ek het daarna \u0149 gedig \u2018The Baobab of honour\u2019\u201d geskryf.\u201d<\/span><\/p>\n

Di\u00e9 besonderse toekenning word deur die baobab (kremetartboom) ge\u00efnspireer. Die boom is met talle ryk legendes en geheimenisse van Afrika verweef. Dit simboliseer lewenskrag, weerstandsvermo\u00eb en verdraagsaamheid en word aan \u0149 persoon vir volgehoue en voortreflike diens aan Suid-Afrika toegeken.<\/span><\/p>\n

\u201cEk s\u00ea altyd landbou het my gevind, of dat ek deur die agterdeur in landbou beland het. Ek het nooit spesifiek landbou studeer nie, en dit was nooit deel van my planne toe ek grootgeword het nie. As jy my destyds gevra het of ek in landbou sou werk, sou my antwoord beslis \u02bcn groot nee gewees het, maar hier is ek, 30 jaar later. Ek werk met trots in die sektor en bevorder dit oral waar ek gaan.\u201d<\/span><\/p>\n

Tog bly Hlami \u0149 gewone mens met haar twee voete vas op die aarde. \u201cEk het al baie misluk, gestruikel en geval. Ek het al baie verkeerde besluite, persoonlik en professioneel, geneem. Ek het geleer om my foute te erken, \u0149 les daaruit te leer en dan voort te gaan. Ek weet hoe dit voel om jou werk te verloor, afgedank te word en nie te weet hoe jy kos op die tafel gaan sit nie. Ek weet ook hoe dit voel om geliefdes te verloor. Ek het my ouers en my ouer suster op \u0149 jong ouderdom verloor. Ek het ook geleer dat tyd jou leer om verlies te omhels en pyn in mooi herinneringe sonder pyn om te draai.\u201d<\/span><\/p>\n

Hlami benader die landbousektor uit \u0149 PERFECT-oogpunt (<\/span>Policy, Education, Research, Farming\/Finance, Extension and Advisory Services, Communication and Trade\/Technology<\/span><\/i>). \u201cMy grootste droom is om \u0149 PERFECT-grondslag te stig wat \u0149 eenstopwinkel vir al my PERFECT-idees kan wees. Ek voel soms soos \u0149 wandelende ensiklopedie met al die kennis en blootstelling wat ek in hierdie gebiede opgedoen het. My droom is om hierdie ervarings te dokumenteer en meer van te publiseer, hetsy deur wetenskaplike artikels, gewone boeke of selfs hoofstukke in boeke. Daar is waardevolle lesse wat bewaar moet word.\u201d<\/span><\/p>\n

Behalwe dat Hlami al \u0149 string wetenskaplike artikels en boekhoofstukke gepubliseer het, het sy as 50ste verjaardaggeskenk aan haarself haar eerste digbundel, <\/span>PERFECTly 50: Fall, Rise up, Bounce back, Fly higher<\/span><\/i>, gepubliseer. \u201cOm gedigte te skryf, is \u0149 manier om met myself te gesels en oor alles na te dink. Ek werk ook reeds aan my tweede bundel.\u201d<\/span>
\n<\/span>
\n<\/span>Haar raad aan entrepreneurs en sakevroue is: \u201cWeet wat vir jou belangrik is, waaraan jy waarde heg en streef dit na, ongeag vele hindernisse wat jou pad mag kruis. Bel\u00ea in \u0149 sterk ondersteuningstelsel en omring jouself met mense wat in jou glo.\u201d<\/span><\/p>\n

Sy skryf in haar gedig<\/span> \u201cThe Penalty of Womanhood\u201d dat vroue deur die bank gelyktydig as minister van binnelandse sake, minister van gesondheid \u00e9n minister van sosiale ontwikkeling aangestel word, en soms as minister sonder portefeulje ook. \u02bcn Vrou moet \u02bcn hele paar balle op een slag in die lug hou. Hlami Ngwenya is s\u00f3 \u02bcn vrou.\u00a0<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n\n\t\t