{"id":124046,"date":"2023-10-19T10:05:30","date_gmt":"2023-10-19T08:05:30","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/?p=124046"},"modified":"2023-10-19T10:12:40","modified_gmt":"2023-10-19T08:12:40","slug":"het-jou-kind-sensoriese-integrasiedisfunksie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/het-jou-kind-sensoriese-integrasiedisfunksie\/","title":{"rendered":"Het jou kind sensoriese integrasiedisfunksie?"},"content":{"rendered":"

Het jou kind sensoriese integrasiedisfunksie? deur Mariette Snyman. Foto: AndreaObzerova\/iStock images\u00a0<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Is die probleem dalk sensories?<\/h4>\n

Elkeen van ons is \u2019n wonderbaarlike wese wat in \u2019n gegewe oomblik miljoene brokkies inligting deur ons sintuie waarneem en met ons brein verwerk. Die manier waarop ons sensoriese inligting prosesseer, is so uniek soos ons duimafdruk.<\/p>\n

Maar hierdie prosesse verloop nie altyd glad nie. Wanneer ons sensasies uit die omgewing of ons eie liggaam onakkuraat verwerk, be\u00efnvloed dit die doeltreffendheid waarmee ons funksioneer – en ons lewensgehalte.<\/p>\n

\u201cAfgesien van ons tassintuig, gehoor, visie, reuk en smaak, het ons twee versteekte sintuie,\u201d s\u00ea Charlene Cruickshank, Johannesburgse arbeidsterapeut met \u2019n nagraade kwalifikasie in sensoriese integrasie.<\/p>\n

\u201cDie vestibul\u00eare stelsel het te doen met ons sin vir beweging, en propriosepsie dui onder meer op ons bewustheid van die ruimtelike posisie van ons liggaam. As ons by \u2019n muurtjie afspring, gebruik die brein insette van hierdie stelsels om ons spiere gepas te aktiveer.<\/p>\n

\u201cDie begrippe \u2018sensoriese diskriminasie\u2019 en \u2018modulasie\u2019 help ons verder sin maak van sensoriese integrasie. Diskriminasie behels ons sentrale senustelsel se verwerking van sensoriese insette. Jy registreer byvoorbeeld \u2019n geluid, interpreteer dit as iemand wat jou naam s\u00ea, en reageer deur te antwoord.<\/p>\n

\u201cModulasie dui op die senustelsel se vermo\u00eb om inkomende inligting te reguleer, te organiseer en te prioritiseer. Ons kan ook s\u00ea dis wat ons met gemak kan verdra \u2013 waar ons sensoriese drumpel l\u00ea. In \u2019n vergadering sal iemand met \u2019n goed gemoduleerde senustelsel irrelevante inligting, soos agtergrondgeluide of \u2019n lugre\u00eblaar wat te koud gestel is, kan uitblok en op die bespreking kan konsentreer.<\/p>\n

\u201cModulasie behels \u2019n lewenslange leer- en aanpassingsproses. Stimuli wat aanvanklik vir ons vreemd is, soos ons eerste kennismaking met die smaak van \u2019n druppel suurlemoensap, raak bekend en mettertyd reageer ons sonder om bewustelik daaraan te dink.\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Sensoriese integrasiedisfunksie<\/h4>\n

\u201cAlle mense ervaar soms probleme met diskriminasie en modulasie. Ons kyk byvoorbeeld \u2019n klip op die sypaadjie mis en struikel, of kry bewegingsiekte wanneer ons vlieg. Solank dit nie ernstig inbreuk maak op ons lewe nie, is dit in orde. Maar wanneer dit ons funksionering op meer as een lewensgebied inperk, praat ons van SID of sensoriese integrasiedisfunksie. Dit geld volwassenes \u00e9n kinders. Die drie gebiede waarna ons kyk wanneer ons SID ondersoek, is persoonlike sorg; werk, skool of spel by jong kinders; en vryetydsbesteding (sien die brokkie onderaan).<\/p>\n

\u201cSID is baie algemeen. Dit kom byvoorbeeld voor by alle mense met outisme of aandag-afleibaarheid\/hiperaktiwiteit-sindroom. Maar alle mense met sensoriese integrasiedisfunksie het nie noodwendig een van hierdie toestande nie! SID kom dikwels voor saam met gesondheidskwessies soos angsversteurings, depressie of Downsindroom.<\/p>\n

\u201cMet SID praat ons van sensoriese uitvalle. Aan die een kant van die spektrum l\u00ea sensory defensiveness<\/em> of oorsensitiwiteit: hierdie mense ervaar stimuli wat ander as normaal beskou, soos die nate in hul klere, as uiters hinderlik. Dis \u2019n parasimpatiese reaksie, met ander woorde onwillekeurig, en kan tot \u2019n vlug-, veg- of vriestoestand lei. Die buisligte en geluide in \u2019n oopplankantoor kan \u2019n sensories oorsensitiewe mens soveel pla dat hy nie sy werk kan doen nie en uit frustrasie aggressief reageer, of \u2019n woedeuitbarsting kry wanneer hy tuiskom. Dit kan so erg word dat iemand partykeer net doodstil in die donker wil sit.<\/p>\n

\u201cAan die ander kant is sommige mense sensories dormant, asof hul sintuie aan die slaap is. Hulle \u2018mis\u2019 normale sensoriese inligting uit hul omgewing of hul eie liggaam. Hulle hoor dalk nie as jy hulle roep nie, al is hul gehoor normaal. Omdat hul brein meer sintuiglike stimulasie nodig het, sal hulle daarvoor vergoed deur voortdurend te beweeg, te vroetel, geluide te maak, voorwerpe om te stamp, ensovoorts. Ons noem hulle sensory seekers.\u201d<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Oorsake en behandeling<\/h4>\n

\u201cEk verseker ouers voortdurend dat hulle ni\u00e9 hul kind se SID veroorsaak het nie. Dis \u2019n ontwikkelingsagterstand waarvan die oorsake nog nagevors word, maar faktore soos \u2019n toksiese omgewing en komplikasies tydens geboorte speel \u2019n rol. Daar is \u2019n sterk genetiese verband – ouers kan ooreenstemmende kenmerke toon.<\/p>\n

\u201cHoewel ouers SID nie kan voorkom nie, het hul optrede \u2019n invloed. As \u2019n baba \u2019n genetiese predisposisie het, kan tye in \u2019n sensories ryk omgewing soos \u2019n winkelsentrum SID vererger. Ons moet ook daaroor besin dat \u2019n radio of ander toestel deurentyd in ons huise en motors speel.<\/p>\n

\u201cArbeidsterapeute met nagraadse opleiding in sensoriese integrasie by SAISI of die Universiteit van die Witwatersrand is toegerus om SID te identifiseer en funksionaliteit te verbeter. Deur doelgerigte aktiwiteite, gespesialiseerde toerusting en gesonde kliniese redenasie skep ons geleenthede om sensoriese integrasie aan te help.<\/p>\n

\u201cEk werk met volwassenes \u00e9n kinders, maar hoe jonger die persoon, hoe meer plasties is die brein. Ons ontwerp uitdagings wat pasi\u00ebnte n\u00e9t genoeg strek om nuwe neuropaadjies te vorm. Dit kan byvoorbeeld wees om \u2019n skoolkind sover te kry om met die trappies op die verhoog te stap. Met kinders werk ons spelenderwys. Aanpassings in die klaskamer of tuis kan ook help om sensoriese oorlading te vermy.<\/p>\n

\u201cOm agter te kom waarop ons moet fokus, gebruik ons standaard, ouderdomsgepaste toetse en kliniese observasie saam met inligting verskaf deur ouers en onderwysers. Mediese fondse betaal wel vir arbeidsterapie, dikwels uit die spaarplan. Omdat ons pasi\u00ebnte langer sien \u2013 soms een of meer keer per week vir tot 18 maande \u2013 vra ons minder as fisioterapeute. Wanneer mense op die platteland woon, doen ek blokterapie of konsulteer ek met hul arbeidsterapeute indien hulle nie sensories opgelei is nie.<\/p>\n

\u201cSport is \u2019n wonderlike manier om jouself te reguleer. Van die volwassenes wat my kom spreek, is hoogs funksionele mense wat byvoorbeeld soggens draf om hulself te kalmeer. Om kougom, wortels, biltong of die chewy grips<\/em> wat arbeidsterapeute vir kinders gee te kou bevorder ook selfregulering.<\/p>\n

\u201cMense met SID funksioneer beter as hulle hul omgewing kan beheer en nie aan onvoorsiene sensoriese prikkels blootgestel word nie. Hul behoefte aan beheer kan hulle rigied of baasspelerig laat voorkom. Hulle sukkel soms met \u2019n spanbenadering.<\/p>\n

\u201cAfgesien van \u2019n program waardeur ons volwassenes se sensoriese toleransie by die werk verbeter, kyk ons ook na moontlike veranderings in die werksveld. Dr. Annemarie Lombard van Kaapstad fokus op die korporatiewe veld: sensoryintelligence.co.za<\/a><\/p>\n

\u201cBewustheid kan die lewe baie vergemaklik. As jy w\u00e9\u00e9t jou kind kan min sensoriese insette hanteer, verstaan jy hoekom sy nie gek is na drukkies nie. In \u2019n gesin kompliseer sensory mismatches<\/em> soms verhoudings. \u2019n Ma wat sensories oorsensitief is \u2013 \u2019n sensory avoider<\/em> – kan baie ge\u00efrriteerd raak as haar kind \u2019n sensory seeker<\/em> is wat gedurig aan haar wil vat, of oor haar hare wil vryf. Hoe meer emosioneel jy is, hoe erger ervaar jy \u2019n sensoriese uitval, en andersom. Selfinsig voorkom dat jy al die skuld op jou kind pak.<\/p>\n

\u201cBespreek sensoriese uitvalle met jou laerskool- of ho\u00ebrskoolkind. As sy byvoorbeeld nie Ouma se kos kan inkry nie, kan julle voor \u2019n kuier besluit of sy dalk iets by die kos kan gooi, of wat sy vir Ouma kan s\u00ea om die situasie te ontlont.\u201d<\/p>\n

\u2022 Meer inligting, ook oor terapeute, by www.instsi.co.za<\/a>
\n\u2022 Leeswerk: The out of sync child<\/em> deur Carol Stock Kranowitz, Skylight Press, 2005.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\u2019n Ma en juffrou se ervaring<\/h4>\n

Dianne*, laerskoolonderwyseres en ma van drie, vertel:<\/p>\n

Tot op twee het ons middelkind, Philip* (7), geen probleme gehad nie behalwe dat hy tassensitief was. Skielik het hy uur lange tantrums begin kry, twee tot vyf keer per dag. Oplaas is ons met hom na \u2019n arbeidsterapeut. Sy het ges\u00ea daar is sensoriese uitvalle maar drie maande se terapie het so \u2019n groot verskil gemaak dat ons dit kon staak.<\/p>\n

Kort daarna het \u2019n verjaardagpartytjie met baie mense en lawaai Philip heeltemal omvergewerp. Hy het \u2019n week bo-op sy duvet geslaap en geweier om die bedlinne te versteur.<\/p>\n

By die skool het Philip sy arm gebyt en sy rug na die klas gedraai. Nog drie maande se arbeidsterapie was nie doeltreffend nie en hy is na \u2019n spelterapeut \u2013 hy was kort tevore drie. Volgens die terapeut het Philip SID, aandagafleibaarheid en ernstige skeidingsangs gehad. \u2019n Psigiater het angsmedikasie voorgeskryf, en hy het spraakterapie begin kry.<\/p>\n

Omdat die terapeute saamgestem het dat Philip uiters intelligent is, is hy in graad R na die hoofstroomskool waar ek skoolhou. Wanneer hy vir mammatroos na my sou kom en ek soos \u2019n onderwyseres moes optree, was dit moeilik. Hy het op plekke soos die skooltrappe begin urineer en gesukkel om maats te maak. Partytjies was nag.<\/p>\n

Ons het soveel moontlik struktuur aan sy lewe gegee en dikwels sosiale uitnodigings van die hand gewys. Omdat Philip min sukeservarings gehad het, het sy selfbeeld verswak. Hy het nou ook medikasie vir aandagafleibaarheid gekry. Die sensoriese integrasieprobleem het weer na vore gekom en \u2019n sensoriese integrasie-arbeidsterapeut behandel hom sedertdien. Ek woon die sessies by omdat ek soveel leer, en ons gee Philip ook \u2019n sensories ondersteunende dieet.<\/p>\n

Philip se graad R-juffrou het voorgestel dat hy graad 1 in \u2019n brugklas met meer individuele aandag doen. Ek het ook gedink dit sou voldoende wees. \u2019n Opvoedkundige sielkundige moes hom psigometries toets, en groot was ons verbasing toe sy s\u00ea hy is hoogs begaafd, maar moet na \u2019n remedi\u00ebrende skool vir kinders met \u2019n gemiddelde of ho\u00ebr intelligensie gaan. Hy is onder meer \u2019n visuele leerder, wat nie noodwendig aangespreek word in tradisionele klaskamers nie.<\/p>\n

Vanjaar se aanpassing in die nuwe skool \u2013 werklik \u2019n wonderlike omgewing \u2013 was moeilik, maar \u2019n streng roetine en visuele skedules vir huistakies, skoolaktiwiteite, en so meer het gehelp. Philip het gou begin blom. Verlede jaar het hy syfers omgedraai en gesukkel met skryf, en nou kry hy toekennings vir wiskunde en kreatiewe skryfwerk! Sy selfbeeld raak al beter en soms s\u00ea hy: \u201cHaai, ek is nogal goed hierin.\u201d Soms raak dinge vir hom te veel, veral in vakansietye wanneer hy geen terapie kry nie, maar dikwels lyk hy nes \u2019n doodgewone kind.<\/p>\n

Die remedi\u00ebrende skool is \u2019n groot finansi\u00eble las, maar ons kon dit regkry om ons huis te verkoop. My man, my bsteunpilaar, is die mees toegewyde pa denkbaar. Hy woon elke terugvoersessie met onderwysers en terapeute by en maak tyd om na te lees. Ons is albei bedag op trekke van aandagafleibaarheid, angstigheid en sensoriese integrasiedisfunksie in onsself. Hierdie pad het van my \u2019n beter onderwyseres gemaak. Ek is bewus van elke kind se sensoriese bedrading, en leer hulle daagliks om na hul liggaam te luister maar te onthou hul brein is in beheer.<\/p>\n

*skuilname<\/p>\n

Klik hier om nog van hierdie me se verhaal te lees.\u00a0<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Voorbeelde van SID<\/h4>\n

SID of sensoriese integrasiedisfunksie verklaar sommige leer- en gedragsprobleme wat ni\u00e9 deur ooglopende abnormaliteite of skade aan die sentrale senustelsel veroorsaak word nie. Disfunksie kom voor indien meer as een lewensgebied ernstig geraak word, verduidelik arbeidsterapeut Charlene Cruickshank.<\/p>\n

\u201cDie vraag is: is dit \u2019n gedragspatroon, of is daar \u2019n sensoriese rede?\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

Persoonlike sorg<\/strong><\/p>\n