{"id":123982,"date":"2023-12-18T14:06:53","date_gmt":"2023-12-18T12:06:53","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/?p=123982"},"modified":"2023-12-18T14:09:13","modified_gmt":"2023-12-18T12:09:13","slug":"as-jy-sekere-kosse-weier-ly-jy-dalk-aan-avoidant-restrictive-food-intake-disorder","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/as-jy-sekere-kosse-weier-ly-jy-dalk-aan-avoidant-restrictive-food-intake-disorder\/","title":{"rendered":"As jy sekere kosse weier, ly jy dalk aan ‘Avoidant, restrictive food intake disorder’"},"content":{"rendered":"

As jy sekere kosse weier, ly jy dalk aan ‘Avoidant, restrictive food intake disorder’ deur Salom\u00e9 Delport. Foto: LuckyBusiness\/istock images\u00a0<\/em><\/p>\n

Kos? Nee, dankie!<\/h4>\n

Kosweiering en kosgevegte is ou nuus in menige huis. Soms is dit \u2019n gier wat oorwaai. Maar ni\u00e9 as jou kind of maat aan ARFID ly nie.<\/p>\n

Lees ook: 3 maniere hoe jy vanjaar meer ekovriendelik kan eet<\/a><\/p>\n

Essie se verhaal<\/h4>\n

“Ons drie susters is mollig. Ons is in ons veertigerjare en dra nommer 18\u2019s.<\/p>\n

“In 2011 het my dogter verloof geraak aan iemand wat uit \u2019n \u2018ho\u00ebr stand\u2019 as ons is, as ek dit so kan stel. Sy het \u2019n baie mooi troue beplan \u2013 nie groot nie, m\u00f3\u00f3i. Almal in daardie familie is SSSSS – slank, stylvol, sjarmant, suksesvol en slim. Ons begin gesels oor mooi lyk vir die troue, wat by vroue mos op dieet neerkom.<\/p>\n

\u201cFoto\u2019s jok nooit nie,\u201d het ons gelag. \u201cAs jy op die troue rietskraal lyk, dan is dit hoe jy \u00e1ltyd is. Maar ons \u2013 of ten minste ek \u2013 was ook doodernstig \u2026 en vir seker \u2019n bietjie minderwaardig teenoor die nuwe skoonfamilie.<\/p>\n

\u201cEk het \u2019n paar keer vantevore dieet, en elke keer vyf, tien kilo\u2019s verloor, wat stadig teruggekruip het. Lateraan maak jy eerder vrede met jou lyf as om na \u2019n ligter een te strewe. Ek het nie weer kans gesien vir \u2019n intense fokus op kos, koslyste en porsies afweeg nie. Ek wou maklik en sonder drama gewig verloor.<\/p>\n

\u201cHulle s\u00ea mos jy moet simplify<\/em>. Dit is toe dat ek besluit het dieetkola as my tussenhappie en vir middagete is eenvoudig. Jy dink niks nie; jy is nie in \u2019n versoeking nie. Jy doen net een ding. Dit het soos \u2019n bom gewerk. Ek was binne ses maande heelwat skraler \u2013 mooi betyds vir die troue.<\/p>\n

\u201cEk kan nou nog nie s\u00ea hoe dit daarvandaan skeef geloop het nie. Eers was ek net gewoonweg trots daarop as ek sien ek is \u2018die kleinste\u2019 in die geselskap. Jy kry baie komplimente, en dit is lekker as alle klere mooi pas.<\/p>\n

Lees ook: Leer jou kind hoe om gesond by die skool te eet<\/a><\/p>\n

“Dalk het die probleem begin met \u2019n diep wens om nie weer gewig aan te sit nie. Of dalk met \u2019n wens om respek? Ek was desperaat bang ek verloor beheer en begin soos tevore eet. So het kos in my mond begin \u2018stol\u2019. As ek \u2019n lepel pap in my mond sit, het ek angstig geword. Dit het gevoel asof die happie pap my soos \u2019n magneet in \u2019n swart afgrond inlok en ek op die rand van \u2019n krans staan en vasskop. En dan los ek die pap en drink eerder kola \u2013 en ek voel ontsettend verlig dat ek ontsnap het. Ek het ophou ontbyt eet, sonder dat iemand dit agtergekom het.<\/p>\n

“\u2019n Jaar later het ek net saans ge\u00ebet, en dan ook net \u2019n happie vleis en dalk \u2019n tamatie of so. Ek het \u2019n lysie \u2018veilige\u2019 kos gehad \u2013 kola, babatamaties, sampioene, komkommer en \u2019n bietjie vleis. Jy kan oral so eet. Op teepartytjies bied jou vriendinne gou vir jou kola aan, en as jy uiteet, is my veilige kos altyd op die spyskaart. Jou kola raak jou troos \u2013 dit is j\u00f3\u00fane, dit is altyd byderhand en daar vir jou, en dit is veilig.<\/p>\n

\u201cMy man het begin opmerk ek is te maer. Ek het ook begin dink ek is brandmaer maar as ek kos sien, is dit asof ek wou stik. Lateraan kon ek niks anders as my veilige kos insluk nie.<\/p>\n

\u201cEk het angstig begin raak oor ander dinge ook. Op \u2019n dag het ek \u2019n werklike paniekaanval gekry. My man het met my hospitaal toe gejaag \u2013 dit lyk mos soos \u2019n hartaanval as jy nie weet wat jy makeer nie. Toe het die hele storie uitgekom. Hy het die dokter vertel hoe ek op kola leef. Die dokter het my vir anoreksie na \u2019n sielkundige verwys maar di\u00e9 het gou ges\u00ea ek het \u2019n vermydingsprobleem.<\/p>\n

\u201cVandag eet ek reg maar in jou kop is een of ander grens vir altyd oorgesteek. Kos en etenstyd is vir my \u2019n verpligting \u2013 dit is nooit sommer net \u2019n ligte keuse of \u2019n lekkerte nie. Ek kyk steeds met agterdog selfs na iets so onskuldig soos \u2019n appel. Ek moet vir myself preek en s\u00ea \u2018eet maar, dis oukei\u2019. In my drie jaar op kola het ek ook my beendigtheid benadeel, en ek hoop om met \u2019n gebalanseerde eetpatroon die skade te herstel.\u201d<\/p>\n

Lees ook: 4 foute wat jy maak wat keer dat jy by jou dieet bly<\/a><\/p>\n

Essie en ARFID<\/h4>\n

Essie se verhaal is tipies van \u2019n toestand met die amptelike naam van ARFID, of avoidant, restrictive food intake disorder.<\/em><\/p>\n

ARFID is baie soos anoreksie, behalwe dat die persoon nie soveel gepla is met hul voorkoms nie, verduidelik die webwerf van die National Eating Disorders Association (NEAD).<\/p>\n

Hulle s\u00ea dat sowat een uit elke tien mense vroe\u00ebr of later \u2019n eetstoornis ontwikkel \u2013 van ooreet tot kosvergryping. NEAD s\u00ea mense is oor die algemeen baie bewus van anoreksie en bulimie, maar nie van die ander stoornisse soos ARFID en lakseermiddelmisbruik nie.<\/p>\n

En tog is elkeen van hulle ernstig genoeg dat lyers daarvan kan sterf. Trouens, volgens NEAD is die sterftestyfer onder mense met eetstoornisse die tweede hoogste van al die soorte gemoedsiektes, na opio\u00efedafhanklikheid. Jou kans om te sterf weens depressie is sowaar kl\u00e9iner as jou kans om weens \u2019n eetstoornis te sterf.<\/p>\n

Kinders kan ook kos weier. <\/strong><\/p>\n

Het hulle ARFID? Nie noodwendig nie. Baie kinders \u00e9n volwassenes het sterk voorkeure en afkere. Dit word eers as \u2019n probleem beskou as die kind nie groei nie, of as \u2019n volwassene abnormaal gewig verloor weens hul eetgewoonte.<\/p>\n

Lees ook: Eet jou maag gesond<\/a><\/p>\n

Hoe help jy?<\/h4>\n

Uiteindelik het die persoon professionele hulp nodig, maar jy as naaste is waarskynlik die eerste en selfs enigste een wat besef iets skort. Mense met \u2019n eetsteurnis is dikwels baie broos, skaam en selfbewus daaroor, en\/of sonder insig dat hulle werklik \u2019n probleem het.<\/p>\n

Soos altyd is dit die beste om met \u2019n informele, rustige gesprek te begin, met \u2019n oop gemoed en sonder beskuldigings, vernederende kommentaar of veroordeling. Wees eerder baie eerlik oor jou bekommernisse en sit die feite soos jy dit sien, uiteen.<\/p>\n

Die doel is om die persoon te oorreed om vir professionele hulp te gaan. Party stem maklik in. As iemand nie instem nie bly liefdevol maar ferm hieroor.<\/p>\n

Lees ook: 3 mites oor eiers wat jy nie moet glo nie<\/a><\/p>\n

Akeso Montrose Manor in Kaapstad spesialiseer in die rehabilitasie van mense met allerlei eetstoornisse. Linda Swanepoel, wat nou betrokke is hierby en hul nasorgprogram hanteer, s\u00ea die meeste mense is uiteindelik desperaat genoeg om te w\u00edl verander maar weet nie h\u00f3\u00e9 nie.<\/p>\n

\u201cDie kern van die probleem l\u00ea dikwels by beheer en angs dat hulle beheer gaan verloor as hulle hul gedrag moet verander.\u201d<\/p>\n

Lees ook: Die 10 beste kosse wat vir enige dieet sal werk<\/a><\/p>\n

Stappe vir herstel<\/h4>\n

\u201cDie eerste basiese beginsel is dat die persoon moet aanvaar dat hy\/sy \u2019n alles-of-niks tipe is. Vir hom\/haar kom balans nie natuurlik nie, om watter rede ook al. Hulle moet leer om hul lewe te struktureer rondom \u2019n gebalanseerde leefstyl \u2013 vaste etenstye, \u2019n gebalanseerde dieet wat alles insluit, \u2019n bietjie oefening en genoeg afleiding en slaap.<\/p>\n

\u201cDie meeste het ook hulp op psigiese vlak nodig. Ons het baie sukses met gespreksterapie, en fokus veral op vaardighede soos die vermo\u00eb om negatiewe situasies te leer verdra. Radikale aanvaarding \u2013 die vermo\u00eb om te aanvaar dat alles, en veral jy, nie perfek hoef te wees nie \u2013 is net so belangrik. So ook emosionele selfregulasie, of die vermo\u00eb om op \u2019n gepaste manier situasies te verwerk wat jou ontstel.\u201d<\/p>\n

Lees ook: Kies jou eie verslankingsdieet<\/a><\/p>\n

Tekens en simptome van ARFID<\/h4>\n