{"id":119553,"date":"2019-09-26T16:22:33","date_gmt":"2019-09-26T14:22:33","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/?p=119553"},"modified":"2019-09-26T16:22:33","modified_gmt":"2019-09-26T14:22:33","slug":"stroop-die-moet-kyk-dokumenter-oor-renosterstropery","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/stroop-die-moet-kyk-dokumenter-oor-renosterstropery\/","title":{"rendered":"Stroop – die moet-kyk dokument\u00ear oor renosterstropery"},"content":{"rendered":"

Stroop – die moet-kyk dokument\u00ear oor renosterstropery deur Ilse Salzwedel. Foto’s \u00a9 Susan Scott vir \u2018STROOP\u2019<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

STROOP – journey into the rhino horn war<\/em> is ‘n moet-kyk Suid-Afrikaans vervaardigde dokument\u00eare rolprent oor renosters. Dit ondersoek nie net renosterstropings en die sluikhandel daarin nie, maar bied ook waardevolle insig oor renosters, die spesie wat op die rand van uitwissing staan. Ons kan jou verseker jy sal vasgenael sit en kyk.<\/p>\n

Die rolprent is al by\u00a0dertig\u00a0internasionale rolprentfeeste vertoon, en\u00a0\u00a0met 23 toekennings bekroon. Ons het reeds twee jaar gelede – toe die vervaardigers Bonn\u00e9 de Bod en Susan Scott nog net gedroom het van die eindproduk – met Bonn\u00e9 oor hierdie besondere projek gesels. Lees hier:<\/p>\n

\"Stroop

Stroop – die moet-kyk dokument\u00ear oor renosterstropery<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Op die bloedspoor<\/h4>\n

Bonn\u00e9 de Bod, een van die aanbieders van \u201850\/50\u2019, het vir haar \u2019n reuse-taak gekies: kampvegter vir renosters. En vir di\u00e9 taak mag jy nie \u2019n bang haar op jou kop h\u00ea nie, het sy op haar omswerwinge agtergekom …<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Die videogreep is effens skeef, want dis opgeneem deur \u2019n klein kameratjie wat op pad na hierdie afspraak in die agterstrate van Hanoi aan Bonn\u00e9 de Bod se borskas vasgeplak is.<\/p>\n

Om die kamera te verdoesel het haar reisgenoot, Susan Scott, regisseur van die dokument\u00eare rolprent waaraan hulle werk, \u2019n serp om Bonn\u00e9 se nek gedrapeer. As die serp vandag opwaai of afval en iemand die versteekte kamera gewaar, kan dinge erg skeefloop.<\/p>\n

Hierdie mense speel nie. Dit het Bonn\u00e9 en Susan geleer uit die talle verminkte renosterkarkasse wat hulle al aanskou het. Gr\u00f3\u00f3t geld is op die spel, en mense sal moor om hul geheime en bates te beskerm. Net een of twee ingeligtes sal weet om in Hanoi in Vi\u00ebtnam na hulle te kom soek, maar waar sal hulle begin soek? \u2019n Lyk kan maklik verdwyn in die rooibruin water van die S\u00f4ng Hongrivier, of Rooirivier, wat deur die stad vloei …<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Die vroue is omring deur \u2019n groepie Oosterse mans. Die \u201cwinkel\u201d is in \u2019n huis en die besige huishouding gaan ongesteurd voort terwyl die mans besigheid doen. Op die tafel is \u2019n verskeidenheid voorwerpe uitgepak, alles uit olifant- en buffelhoring gemaak. En renosterhoring. Dis \u2019n skokkende ontdekking wat Bonn\u00e9-hulle hier in Asi\u00eb kom maak het: renosterstropery gaan oor veel meer as die sogenaamde medisinale waarde van die horing. Juweliersware van renosterhoring is \u2019n gewilde, peperduur bykomstigheid onder ryk Oosterlinge.<\/p>\n

Pas aan, pas aan! por die verkoper deur \u2019n tolk.<\/p>\n

Bonn\u00e9 voel die walging in haar opstoot, maar durf niks laat blyk nie. Sy is immers, volgens hulle, \u2019n ryk Hollandse toeris wat haar versameling eksotiese juweliersware wil aanvul. Aan haar pols pryk reeds \u2019n geleende buffelhoring-armband en sy dra \u2019n geleende, handgekerfde ivoorring. Niemand het rede om te vermoed dat sy nie regtig graag \u2019n renosterhoring-armband wil koop nie.<\/p>\n

Sy slaak \u2019n sug van verligting toe die armband te klein is. Dit word ontwerp vir dun, Oosterse polse, nie vir die pols van \u2019n lang, lenige vrou uit Afrika nie. Maar die aanpassery het haar en Susan die kans gegee om meer te wete te kom oor \u2019n aspek van die handel in renosterstropery waarvan hulle tot nou bitter min geweet het. Nou kan hulle genadiglik hier uitkom.<\/p>\n

Skielik is daar \u2019n roering in die vertrek. Die mans praat hard onder mekaar. Die verwarring op die tolk se gesig laat haar onrustig voel. Toe die opdrag: kom, nou gaan julle saam met ons ry. Hulle word by die deur uitgeboender.<\/p>\n

Die tolk het geen idee waarheen hulle op pad is nie.<\/p>\n

Paniek is die laaste ding wat enigeen nou mag wys. Het iemand die kamera gesien en snuf in die neus gekry?<\/p>\n

\"\"

Stroop – die moet-kyk dokument\u00ear oor renosterstropery<\/p><\/div>\n

Die goue Lexus 4 x 4 waarin die vroue moet klim, is opvallend in die andersins armoedige omgewing. Die duur voertuig beteken geld \u2013 gr\u00f3\u00f3t geld. Wat wag op die twee Suid-Afrikaners en hul tolk?<\/p>\n

Gelukkig net \u2019n besoek aan \u2019n vakman wat dalk wel \u2019n groot genoeg renosterhoring-armband vir die \u201cHollandse toeris\u201d se arm het.<\/p>\n

Later sou Bonn\u00e9-hulle agterkom dat daar versteekte kameras in die eerste handelaar se winkel is. Die vakman het op die videovoer gesien dat die armband te klein is en sy kontakte laat weet dat hy dalk een het wat groot genoeg is. Die groep was vasbeslote om nie \u2019n potensi\u00eble koper uit Europa deur hul vingers te laat glip nie.<\/p>\n

\u201cKom kyk hoe maak hy die juwele,\u201d het die tolk vertaal.<\/p>\n

Dis \u2019n gesig wat vir ewig in Bonn\u00e9 se geheue ingegraveer is. In die piepklein vertrekkie op die boonste verdieping het die vakman kruisbeen op die vloer gaan sit en met vaardige hande begin sny en kerf aan \u2019n stuk rou ivoor. Eenkant was \u2019n olifanttand, bruin geverf om soos hout te lyk. Dit, het die man verduidelik, is hoe hulle die ivoor kamoefleer sodat dit saam met vragte hout ingesmokkel kan word. Toe sien sy dit: \u2019n renosterhoring …<\/p>\n

\u201cEk is verlig om vandag veilig hier te sit,\u201d vertel Bonn\u00e9 de Bod (33) terwyl sy \u2019n volgende video op haar skootrekenaar oopmaak. Die omvang van die sluikhandel in renosterhoring het haar eers werklik op die besoek aan die Ooste getref.<\/p>\n

\u201cEk en Susan, die regisseur, was in Bangkok, Luang Prabang in Laos, Hanoi in Vi\u00ebtnam en ook in Hongkong om te gaan kyk hoekom die vraag na renosterhoring toeneem.<\/p>\n

Ek wou weet of dit werklik net oor die medisinale waarde gaan, en of daar iets meer agter alles skuil. Ek moet die volle verhaal kan vertel sodat mense kan verstaan.\u201d<\/p>\n

Lees ook: Mensmammas vir renosterwesies<\/a><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Lesers sal Bonn\u00e9 herken as een van die aanbieders van 50\/50, die gewilde natuurleweprogram op SABC2. Dis juis deur haar werk vir die program dat sy haar ware roeping ontdek het: kampvegter vir die renosters. Sy onthou die presiese oomblik toe sy besef het sy moet meer doen as net oor slagtings berig.<\/p>\n

\u201cEk het tussen twee verminkte, ontbindende renosterkarkasse gestaan vir \u2019n 50\/50-insetsel. Ek was kwaad, hartseer. Hoe kan ons dit toelaat? Ek het besef ons is by \u2019n keerpunt: \u00f3f ons red \u2019n spesie, \u00f3f ons verloor hulle vir altyd.\u201d<\/p>\n

Die handel in renosterhoring is omgeef van mites. Dit gee glo woema in die bed, en kan kanker genees. Maar was dit die enigste rede hoekom 1 215 renosters in 2014 en meer as 1 500 in 2015 in Suid-Afrika doodgemaak is? Daar is ander redes ook.<\/p>\n

\u201cDit word wyd deur tradisionele genesers voorgeskryf as \u2019n geneesmiddel vir dinge soos koors, verkoue en griep, en ryk sakemanne drink dit as teenvoeter vir babelaas. Boonop is dit \u2019n gr\u00f3\u00f3t statussimbool, waardevoller as goud. Die horing word teen honderde rande per gram verkoop \u2013 ek wil nie eens vir jou die regte prys s\u00ea nie, want dit moedig die handel net verder aan. In plekke soos Vi\u00ebtnam word \u2019n stuk renosterhoring byvoorbeeld as geskenk gegee aan iemand wat dalk \u2019n tender na jou kant toe kan laat kom. Dit wys hoe magtig en ryk jy is, en word \u2018rhino horn gifting\u2019<\/em> genoem. Dis ook \u2019n gewilde geskenk in Vi\u00ebtnamese regeringskringe, selfs al is dit onwettig om dit te besit.\u201d<\/p>\n

Hulle het gehoop om gebruikers van die horing eerstehands te kan uitvra oor iets soos die medisinale waarde, en n\u00e1 baie navrae en doodloopstrate kon hulle wel met \u2019n kankerpasi\u00ebnt in Vi\u00ebtnam praat. Die vrou het ingestem om dit op kamera te doen, op voorwaarde dat haar gesig nie gewys word nie.<\/p>\n

Het dit haar kanker genees, wou Bonn\u00e9 weet? Sy is nie seker nie, erken die vrou, want sy het ook chemoterapie gekry. En eintlik het die renosterhoringdrankie haar so naar gemaak dat sy dit net \u2019n paar keer gebruik het en toe opgehou het.<\/p>\n

Maar hoekom het sy dit dan hoegenaamd gebruik? \u201cMy vriendin het dit vir my gegee toe sy hoor ek is siek, en ek kon dit nie weier nie. Dit sou \u2019n belediging wees,\u201d het die vrou verduidelik.<\/p>\n

\"Stroop

Stroop – die moet-kyk dokument\u00ear oor renosterstropery<\/p><\/div>\n

“Jy sien, dis die soort kultuur waarteen ons stryd is. Soms maak dit my moedeloos,\u201d erken Bonn\u00e9 nadat ons na die videogreep gekyk het. Nog \u2019n videogreep wys \u2019n vooraanstaande Vi\u00ebtnamese onkoloog wat vertel hoe baie van haar pasi\u00ebnte steeds daarop aandring om renosterhoring te gebruik al kry hulle ook chemoterapie en bestraling. Volgens haar is daar inderdaad geen medi-
\nsinale waarde daarin nie, maar selfs mediese uitsprake soos hare keer nie die bygeloof nie.<\/p>\n

Die kankerlyer was bereid om op kamera te wys presies hoe die horing gemaal word vir medisinale gebruik. Toe sy haar stuk renosterhoring gaan haal, het Bonn\u00e9 die reuk van iets soos gebrande hare geruik. Sy ken die sterk, bitter reuk. \u201cEk het dit al geruik waar renosters onthoring word.\u201d<\/p>\n

Die horing word fyngemaal in \u2019n spesiale bakkie wat in sekere Oosterse lande vrylik te koop is. Daar is selfs \u2019n renosterembleem op die bakkies. \u201cDie boom is baie grof, en jy maal die horing deur dit heen en weer oor die boom te vryf.\u201d Om genoeg vir \u2019n brousel te maal, duur omtrent 45 minute. \u201cDan meng jy dit met water en drink dit net so uit die bakkie, wat ook \u2019n spesiale tuit het.<\/p>\n

\u201cToe ek die Vi\u00ebtnamese vrou vra of sy besef \u2019n renoster is doodgemaak vir die horing, het sy ges\u00ea sy sien dit glad nie so nie. Vir haar is dit net \u2019n kosbare kommoditeit, \u2019n geskenk van haar vriendin af. Sy voel geen verbintenis met die dooie dier nie. En daarin l\u00ea die oplossing: Ons moet veg om mense daardie konneksie te laat maak. Hulle moet my rolprent sien en besef drie tot vier renosters word daagliks net in Suid-Afrika doodgemaak vir hul horings. \u201d<\/p>\n

As joernalis staan sy neutraal teenoor die onlangse wettiging van die binnelandse handel in renosterhoring.<\/p>\n

\u201cW\u00eareldwyd is die handel in renosterhoring reeds in 1977 gestaak, en plaaslik is binnelandse handel tot omtrent 2007 toegelaat, maar \u2019n moratorium is toe weer ingestel weens \u2019n toename in stropings. Die moratorium is onlangs deur die hof opgehef. Gaan dit mense keer om te smokkel? Gaan hulle dit wil koop as hulle dit kan steel? Ek weet nie. \u201d<\/p>\n

Sy besef sy het \u2019n reuse-taak gekies. \u201cMaar hoe dieper ek delf en hoe meer betrokke ek raak, hoe meer wil ek doen. Die tyd vir hierdie geveg is nou, nie later nie.\u201d<\/p>\n

\"Stroop<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Stroop<\/h4>\n

Bonn\u00e9 wil Stroop<\/strong><\/em>, haar dokument\u00eare rolprent oor die renosterkrisis nie net in Suid-Afrika in teaters vertoon nie, maar w\u00eareldwyd. Sy glo dis die enigste manier om mense van renosters se lot bewus te maak. Sy maak die fliek in Afrikaans, maar onderskrifte sal verseker dat almal dit kan verstaan.<\/p>\n

Aan kritiek dat sy dit in Afrikaans maak, steur sy haar min. \u201cDis m\u00fd taal, m\u00fd reis. Ek wil \u2018renoster\u2019 kan s\u00ea, nie \u2018rhino\u2019 nie. En onthou, behalwe die Vi\u00ebtnamese sindikate, is al minstens twee sindikaatgroepe wat uit Afrikaners bestaan, vasgetrek. Ek wil weet hoekom hulle dit gedoen het. Dink mooi wie is almal betrokke \u2013 die stropers op die grond verdien die minste en is arm mense uit die omgewing. Hy is eintlik onbelangrik in hul opset. Word hy doodgeskiet, is daar m\u00f4re iemand wat hom vervang.\u201d<\/p>\n

Internasionale verspreiders is baie opgewonde oor Stroop<\/em> en hou daarvan dat die fliek in Afrikaans is. \u201cHulle s\u00ea dis vir \u2019n slag \u2019n eg Suid-Afrikaanse invalshoek deur mense wat hier woon en werk en nie net invlieg en uitvlieg nie.\u201d<\/p>\n

Sy en Susan werk reeds twee jaar aan die fliek, en het honderde ure se videomateriaal. Sy het gepraat met alle belanghebbendes: van mense in bewaringskringe, tot regsgeleerdes, stropers en renosterhoringgebruikers.<\/p>\n

\u201cEk wil die harde werklikheid wys. Ons sensureer niks.\u201d<\/p>\n

Lees ook: Stroop wen nog \u2019n prys<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Kyk hier na die lokprent<\/p>\n