{"id":119223,"date":"2024-07-12T12:56:42","date_gmt":"2024-07-12T10:56:42","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/?p=119223"},"modified":"2024-07-12T13:05:15","modified_gmt":"2024-07-12T11:05:15","slug":"wat-elke-vrou-oor-hartsiekte-moet-weet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/wat-elke-vrou-oor-hartsiekte-moet-weet\/","title":{"rendered":"Wat elke vrou oor hartsiekte moet weet"},"content":{"rendered":"\n

Wat elke vrou oor hartsiekte moet weet deur Salom\u00e9 Delport<\/strong>. Hoofoto: Pexels<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Jou hart<\/h4>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dit is nie \u2019n mite dat ons harte van manneharte verskil nie. Die verskille is inderdaad groot genoeg dat minder van ons reg gediagnoseer en korrek behandel word, en meer van ons weens hartoperasies sterf.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Die verskille begin by grootte:<\/strong> Ons harte weeg minder: 230 g \u2013 290 g, teenoor 280 g \u2013 340 g by mans. \u2019n Groot manshart is dus tot 50% groter as \u2019n klein vrouehart. Mans se hartslagare is sowat 10% groter as ons s\u2019n, terwyl ons hartkleppe sagter en buigsamer is.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Daar is selfs een hartsiekte wat net vroue tref:<\/strong> peripartum kardiomiopatie, \u2019n vorm van hartvergroting wat vroue in die laaste maand van swangerskap en die eerste ses maande n\u00e1 die bevalling kan tref.<\/p>\n\n\n\n

Lees ook: Wat jy moet weet oor swangerskappe bo 40<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Selfs as dit by hartoperasies kom, sterf ons makliker as mans.<\/strong> Onlangse navorsing van die Emory Mediese Skool in Atlanta wys dat meer as drie (3,4%) uit elke honderd vroue binne \u2019n jaar n\u00e1 \u2019n hartoperasie sterf, teenoor net een man (1,1%). \u2019n Duitse ondersoek onder mense bo vyftig wys dieselfde: 8,2% van vroue sterf n\u00e1 \u2019n hartoperasie, teenoor 4,7% van mans. Dit kom neer op \u2019n sterftesyfer van twee tot drie keer meer. Al beteken dit dat net een of twee meer vroue sterf, sterf meer.<\/p>\n\n\n\n

En daarom, s\u00ea dr. Jane Moses, kardioloog van die Universiteit Stellenbosch\/Tygerberg-hospitaal, is dit hoog tyd dat ons vroue ons harte beter verstaan. \u201cVroue loop al dieselfde risiko\u2019s as mans pl\u00fas \u2019n paar ekstra risiko\u2019s. Ons ken nie ons tekens van hartsiektes nie en gaan daarom nie betyds dokter toe nie.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Hoe beter jy jou hart verstaan hoe makliker kan jy seker maak dinge verloop reg vir hom. (Of is dit haar?)<\/p>\n\n\n\n

Lees ook: Hoe gereeld moet ek my bloeddruk meet?<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Wat<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ons hartaanvalle kan anders lyk<\/h4>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u201cVir \u2019n man is die simptome vir \u2019n hartaanval tipies \u2019n oorweldigende, drukkende, erge pyn in sy borskas. Dit kom skielik en hy weet dadelik iets ernstigs is fout.<\/p>\n\n\n\n

\u201cHoewel dit vir baie vroue presies soos vir mans voel, is daar \u2019n beduidende aantal vroue wat \u2019n \u2018pynlose\u2019 hartaanval beleef. Jy sal eerder taamlik skielik moeg voel en kortasem wees, of erg begin sweet, met dalk net ligte pyn in jou kakebeen of dalk oor jou borskas.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Dit is baie algemene simptome. Geen wonder nie baie van ons dink ons is \u201cmaar net\u201d oormoeg of sweterig weens hitte of \u2019n menopousale gloed. Daarom dink ons ons sal beter voel as ons \u2019n bietjie gaan rus. Intussen is ons onbewus in die middel van \u2019n massiewe hartaanval, waaraan ons kan sterf as ons nie dadelik hulp kry nie.<\/p>\n\n\n\n

Lees ook: 7 maniere om jou ho\u00eb bloeddruk te verlaag<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Hoe weet jy dis \u2019n hartaanval?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u201cVra jouself af of die simptome skielik gekom het. Daarby sal jy weet iets is verkeerd. Vertrou jou aanvoeling. Moenie die simptome probeer regverdig nie. Gaan liewer dadelik dokter toe en laat \u2019n kenner daaroor besluit.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Sal dit help as jy jou polsslag neem? Klop jou pols flouer terwyl jy so \u2019n hartaanval beleef?<\/p>\n\n\n\n

\u201cNee, jou pols sal niks verklap wat \u2019n leek kan opspoor nie. Selfs \u2019n EKG sal maar net minimale veranderings wys.\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Wat
Wat elke vrou oor hartsiekte moet weet<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Twee tipiese hartprobleme by vroue<\/h4>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Net soos jy dosyne soorte kankers kry, is die term \u201chartsiekte\u201d \u2019n versamelnaam vir \u2019n aantal harttoestande. Twee van hierdie toestande is moeiliker om te diagnoseer \u2013 en albei kom meer algemeen by vroue voor.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Die eerste een word mikrovaskul\u00eare hartsiekte of mikro-angiopatie genoem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dr. Moses verduidelik dat die klassieke hartaanval deur \u2019n groot blokkasie in die hartslagare veroorsaak word.<\/p>\n\n\n\n

\u201cOns kan dit maklik met \u2019n EKG optel. Ons sien hierdie groot blokkasies baie meer dikwels by mans, en inderdaad ook by die meeste vroue met \u2019n hartprobleem. Maar by vroue met mikro-angiopatie soek ons verniet daarna – en dit is waarom ons die hartaanval kan miskyk. Hierdie vroue het eerder skade aan die kleiner are rondom die hart \u2013 vandaar die naam. \u2018Mikro\u2019 beteken klein, \u2018vaskul\u00eare\u2019 dui op die are van die hart, \u2018angio\u2019 dui op aartjies en \u2018patie\u2019 op siekte.<\/p>\n\n\n\n

\u201cDit ontwikkel veral as jou bloeddruk en bloedsuiker jare lank hoog bly. Dit lyk asof die binnekant van die aarwande beskadig is sodat te min suurstofryke bloed na die hartspier gedra word. Sonder suurstof beskadig die hartspier en so verswak dit. Daarom ervaar hierdie vroue eerder hartversaking as \u2019n intense hartaanval, met simptome soos erge moegheid. Daarby kan dokters nie veel hieraan doen nie. Waar ons by mense met \u2019n groot blokkasie in die kroonslagaar \u2019n stent kan insit, kan ons nie die hele netwerk van kleiner are herstel nie. Al wat jy kan doen, is om jou risiko\u2019s vir diabetes en ho\u00eb bloeddruk baie goed onder beheer te hou.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Lees ook: 3 eiermites wat jy nie moet glo nie<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Wat<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ons vroue se tweede tipiese hartkwaal is wat genoem word gebroke hartsindroom.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ja, dit bestaan en ons is meer vatbaar hiervoor as mans. Die mediese naam daarvoor is stres-ge\u00efnduseerde kardiomiopatie.<\/p>\n\n\n\n

Vermoedelik veroorsaak adrenalien, die hormoon wat in groot hoeveelhede uitgeskei word wanneer ons onder stres is, akute skade aan die hartspier, eerder as dat \u2019n duidelik opspoorbare blokkasie en hartaanval veroorsaak.<\/p>\n\n\n\n

Die groot risiko aan hierdie harttoestand is verkeerde diagnose. Tipies sal jy n\u00e1 \u2019n baie ontstellende gebeurtenis, soos \u2019n egskeiding, dood van \u2019n geliefde, of \u2019n erg stresvolle ervaring by die werk, of weens geweld, dokter toe gaan met erge pyn oor die borskas en\/of die gevoel dat iets ernstig skort en jy regtig baie sleg voel. Die ooglopende diagnose is angs, stres of depressie, waaraan jy waarskynlik ook ly. \u2019n Harttoestand word te dikwels nie oorweeg nie \u2013 en nie behandel nie.<\/p>\n\n\n\n

\u201cAs jy n\u00e1 \u2019n baie stresvolle gebeurtenis erge pyn op die bors het, of erg kortasem is, vra vir \u2019n hartondersoek, want jy kan meer h\u00ea as depressie of angs.<\/p>\n\n\n\n

\u201cDie goeie nuus is dat dit omkeerbaar is. By die meeste van ons herstel die hart meestal vanself wanneer ons ons emosionele ewewig herwin.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Lees ook: Hoekom jy sonskyn en vitamien D nodig het<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Wat
Wat elke vrou oor hartsiekte moet weet<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ons leefstylrisiko\u2019s lyk anders<\/h4>\n\n\n\n

Buiten dat ons hartsiektes anders presenteer, doen ons ander dinge as mans, wat ons risiko\u2019s om ander redes opstoot as wat vir mans geld, soos:<\/p>\n\n\n\n

Lees ook: Is diabetes dalk jou voorland?<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Mans gebruik nie die Pil nie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Die Pil en die plakker verhoog ons risiko op ho\u00ebr bloeddruk, bloedklonte en beroerte. Gelukkig begin die risiko eers n\u00e1 tien jaar styg. \u2019n Dekade of so op die Pil is heeltemal veilig. Ons het in elk geval veiliger opsies, want voorbehoeding soos die intra-uteriene toestelle en die O-ring wat hormone lokaal en direk in die baarmoeder aflewer, het byna geen uitwerking op jou hart nie.<\/p>\n\n\n\n

Lees ook: Alles wat jy moet weet oor voorbehoedmiddels<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ons rook meer <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ons het nie statistiek oor hoeveel Suid-Afrikaanse vroue rook nie maar aangesien mondkankers nou net so gereeld onder wit en bruin vroue as onder mans in ons land voorkom, lei ons af dat ewe veel mans en vroue rook \u2013 \u2019n sterk toename van twintig, dertig jaar gelede toe baie minder vroue as mans gerook het.<\/p>\n\n\n\n

\u201cRook verswak jou hartare \u00e9n stoot jou bloeddruk op, en verhoog jou kans op hartsiektes werklik baie.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Lees ook: Druk nou daai sigaret dood<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Rook en die Pil saam is veral gevaarlik <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201cNavorsing wys dat die kombinasie van die twee baie gevaarliker is as enige een alleen. Die risiko is so groot dat dit wyd aanbeveel word dat vroue bo 35 wat rook maar liewer die Pil moet los.\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ons kry chemo vir borskanker <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201cEen van die newe-effekte van sekere chemoterapie\u00eb vir borskanker is \u2019n ho\u00ebr risiko op hartversaking. Gelukkig verdwyn die risiko op verdere verswakking n\u00e1 die terapie gestaak is maar by \u2019n aantal vroue is die hartspier permanent aangetas.\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ons vergeet ons beskermende estrogeen daal <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Voor die menopouse is ons danksy ons estrogeen beter as mans teen hartsiektes beskerm. Namate ons estrogeen n\u00e1 veertig afneem en heeltemal verdwyn n\u00e1 vyftig, sestig, verloor ons al hierdie beskerming. Die ding is dat ons dit gewoond is en dus vergeet dat ons n\u00e1 sestig dieselfde risiko\u2019s as mans loop.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ons is oorgewig <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201cIn ons land is 70% van vroue van oorgewig tot vetsugtig, terwyl net 39% van mans oorgewig is. Jare se bevolkingsopnames wys dat mense wat oorgewig is meer geneig is om \u2019n hartaanval te kry.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Lees ook: Waarvoor wag jy? Dis tyd om weer fiks te raak!\u00a0<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Wat<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ken jy jou syfers?<\/h4>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

As jy hierdie ses onder beheer het, vaar jy uitstekend<\/p>\n\n\n\n