{"id":105820,"date":"2018-12-21T08:54:38","date_gmt":"2018-12-21T06:54:38","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/?p=105820"},"modified":"2019-09-03T17:24:03","modified_gmt":"2019-09-03T15:24:03","slug":"bloublasie-raad-hulp","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/bloublasie-raad-hulp\/","title":{"rendered":"Bloublasie, jou bloublikskottel! Wat jy moet weet oor bloublasies"},"content":{"rendered":"

Bloublasie, jou bloublikskottel! Wat jy moet weet oor bloublasies deur Salom\u00e9 Delport. Hooffoto: istock\/Alina McCullen<\/a><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

#rrGesondheid\u00a0\u00a0<\/strong>Gebrand deur ‘n bloublasie? Hier is die kortpadskakel na noodhulp vir ‘n bloublasiebrand<\/a>.<\/p>\n

 <\/p>\n

Het jy geweet? Bloublasies wat saam uitspoel is almal \u00f3f links \u00f3f regs. S\u00f3 s\u00ea die Australiese Museum in Sydney.<\/p>\n

As jy mooi kyk na al die vars bloublasies op die brandersoom sal jy sien dat die stringknoop waar dit aan die blasie heg byna almal aan dieselfde kant van die middelrif sit: \u00f3f regs \u00f3f links.<\/p>\n

In die oop oseaan is daar min of meer ewe veel regse en linkse bloublasies in elke armade, soos \u2019n “vloot” bloublasies (of Portuguese man-of-war<\/em>, of\u00a0bluebottles<\/em> in Engels) genoem word.<\/p>\n

Hoekom sien jy dan net een tipe op die sand l\u00ea? Die windrigting bepaal of die linkses of regses uitgespoel word. Dit is Moeder Natuur se manier om te verseker die hele armade nie deur een windstorm na \u2019n gewisse landsdood gejaag word nie. Slim, n\u00e8!<\/p>\n

Wanneer bloublasies na \u2019n winderige dag uitspoel, kan jy jouself aan die delikaatheid daarvan verkyk \u2013 aan die deursigtige blasie met sy indigo-blou riffie, en die akwakleurige tentakels wat meters ver elegant en onge\u00ebrg deur die waters wieg en swink.\u00a0 Broos maar braaf genoeg vir die oseane van die ganse w\u00eareld. En altyd met die blink kant bo, selfs tot op die laaste. Bloublasies is \u2019n mooi voorbeeld vir ons – maar giftig ook.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Kan jy sterf van \u2019n bloublasiebrand?<\/h4>\n

Nee wat. Maar dit het al gebeur, moet ons bys\u00ea.\u00a0In Januarie 2012 is die 58-jarige Roland Singh oorlede na \u2019n bloublasie by die Strand hom raak geslaan het \u2013 sover bekend die enigste geval in ons land.<\/p>\n

Wikipedia gee \u2019n lys van mense wat weens kontak met bloublasies en jellievisse in Australi\u00eb oorlede is. Die rekord, wat van 1883 bygehou word, lys net drie bloublasiesterftes in 135 jaar.<\/p>\n

Ons hoor nie sommer van bloublasiesterftes langs die kuswaters van ander kontinente nie, waaruit mens seker mag aflei dat bloublasies eerder lastig as gevaarlik is.<\/p>\n

Miskien verklaar dit waarom min behoorlike navorsing oor hulle gedoen word \u00e9n hoekom ons in die war bly oor die beste manier om \u2019n bloublasiebrand te behandel.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Waar sit die gif van \u2019n bloublasie?<\/h4>\n

Ja, soos jy verneem het sit dit in die blou “toue” of tentakels.<\/p>\n

Die werking van die gifselle is kompleks en interessant \u00e9n bepaal hoe jy \u2019n bloublasiebrand moet hanteer.<\/p>\n

Die hele lengte van elke tentakel is oordek met nematosiste, soos bloublasies se gespesialiseerde gifselle genoem word. Hulle is in groepies gerangskik wat batterye genoem word.<\/p>\n

Gif kom inderdaad in klein pakkies, dus. Die Australian Museum verduidelik dat elke gifsel maar net 0.001 mm in deursnit is. \u2019n Gifsel lyk soos \u2019n hol bolletjie met weerhakies en \u2019n gifnaald binne-in. \u2019n Dekseltjie sluit die bolletjie dig. Die dekseltjie is druksensitief. Selfs net \u2019n klein bietjie druk, soos as die water se beweging dit teen \u2019n vissie (of jou kuit) slaan, laat dit oopwip. Die bolletjie dop buitentoe uit, die weerhakies laat die gifsel tot 1 mm diep in die vel van die prooi inplant, en die angel spuit sy gif uit.<\/p>\n

Op elke tentakel is dermiljoene gifselle, maar gelukkig is net party onmiddellik aktief. Die Universiteit van Hawaii bereken dat maar net 1% van die nematosiste met die eerste kontak aktiveer. Vermoedelik is party nog nie volwasse nie, of het hulle reeds hul gif in vorige jagpogings uitgestort.<\/p>\n

Maar \u2013 en dit is hoekom die regte hantering na kontak so belangrik is \u2013 tot 50% van die gifselle kan met enige verdere stimulasie hul gif vrystel.<\/strong> Laboratoriumwerk wys dat hulle tot 24 uur lank reageer op stimulasie. Daardie brand kan w\u00e9\u00e9r begin. En al brand dit nie kan die gifselle jou oor die volgende paar uur nog gif toedien \u2013 net so \u2019n aaklige gedagte. Daarby is ons dosis-sensitief vir bloublasiegif. Hoe meer gif jy ontvang hoe erger is jou reaksie daarop.<\/p>\n

Die punt is dat jy die enige verdere blootstelling aan die gif wil vermy. Ons moet dit op twee fronte teenwerk, s\u00ea die Hawaiiese navorsers. Buiten dat ons moet keer dat meer gifselle geaktiveer word, kan ons ook die gif self inaktiveer.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"Bloublasie,

IDANIA LE VEXIER\/istock<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Wat help teen \u2019n bloublasie se gif en gifselle?<\/h4>\n

Dit is beslis waar al die verwarring inkom. Die rate en selfs amptelike prosedures reik van grillerig (“kom ek piepie gou daarop”) tot teenstrydig. Hier is die gewildstes – reg en sleg:<\/p>\n