{"id":102365,"date":"2026-08-26T15:05:59","date_gmt":"2026-08-26T13:05:59","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/?p=102365"},"modified":"2026-08-26T16:54:35","modified_gmt":"2026-08-26T14:54:35","slug":"vaksien-prep-hpv-hondbyt-gordelroos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/rooirose\/vaksien-prep-hpv-hondbyt-gordelroos\/","title":{"rendered":"Die 5 inentings wat jy as volwassene moet kry"},"content":{"rendered":"

Deur Salom\u00e9 Delport. <\/em><\/p>\n

Foto: Davizro<\/a>\/istock images\u00a0<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Net soos vaksiene kinders teen masels en polio beskerm (en hierdie siektes so te s\u00ea uitgeroei het!) is daar vaksiene wat sekere volwasse siektes ook kan uitskakel.<\/p>\n

 <\/p>\n

Watter vaksien vir jou?<\/h4>\n

Vanselfsprekend het nie almal van ons elke vaksien op die mark nodig nie. Kies uit hierdie lys wat jy dink relevant is vir jou. Bespreek dit met jou dokter, en volg sy\/haar aanbevelings.<\/p>\n

 <\/p>\n

1. Vaksien teen gordelroos (shingles)<\/em><\/h5>\n

Noudat ons minder kleinkinders het dus en minder blootgestel word, is ons meer geneig tot hierdie pynlike vorm van waterpokkies. As jy vatbaar is duur \u2019n aanval van een tot drie weke en dit kan herhaaldelik gebeur.<\/p>\n

Vir wie?<\/strong> Vroue en mans bo sestig.<\/p>\n

Hoe gereeld?<\/strong> Net een keer.<\/p>\n

Lees ook: Alles wat jy van die gordelroosvaksien moet weet<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

2. Vaksien teen pneumonie en bronchitis<\/h5>\n

Party van ons is baie vatbaar vir longinfeksies en bronchitis na \u2019n verkoue. In plaas daarvan dat die verkoue binne \u2019n week oorgaan, raak jy ernstiger siek. Dit is regtig nie nodig om elke winter twee, drie keer met bronchitis en soortgelyke longkwale te sukkel nie. Boonop beskadig sulke herhaaldelike longinfeksies jou longe op die lang duur.<\/p>\n

Vir wie?<\/strong> As jou verkoue byna altyd oorslaan na \u2019n longinfeksie of ernstige bronchitis kan jy gerus hierdie vaksien probeer. Dit beskerm jou teen die twaalf organismes wat gereeld voorkom wat tipies slegte longinfeksies veroorsaak.<\/p>\n

Hoe gereeld?<\/strong> Die vaksien beskerm jou rondom vyf jaar lank.<\/p>\n

 <\/p>\n

3.\u00a0 Vaksien teen HPV (Human Papilloma Virus<\/em>)<\/h5>\n

HPV word verbind aan servikale kanker en aan pynlike genitale vratte. Gelukkig kan jy jou kanse op altwee met 70-100% sny – as jy betyds vaksineer.<\/p>\n

Vir wie?<\/strong> Vir almal wat seksueel aktief is. En al is jy nie, is dit eintlik die beste om voordat jy seksueel aktief raak die vaksien te kry.<\/p>\n

As jy onder 26 is \u2013 meisies \u00e9n mans \u2013 \u00a0en vaksinering nie vir jou op skool aangebied is nie, oorweeg dit beslis.<\/p>\n

Wat van vroue oor 26? Die vaksien word steeds aanbeveel, tot jy 45 is.<\/p>\n

Mense wat opnuut enkellopend is, is in \u2019n spesiale situasie. Die kanse is goed dat jy vorentoe weer iemand spesiaal gaan raakloop \u2013 en dat iets soos HPV en ander seksueel-oordraagbare siektes werklikhede is wat aan jou deur kan kom klop. \u2019n Mens mag die lewe geniet maar dit bring ook \u2019n oopkop benadering en verantwoordelikhede mee. Vaksineer en wees liewer veilig as spyt.<\/p>\n

Hoe gereeld?<\/strong> Eenmalig, vir alle ouderdomme. Maar hoe jonger jy is, hoe beter. As jy eers die virus opgedoen het gaan \u2019n vaksien agterna niks help nie.<\/p>\n

 <\/p>\n

4. Vaksien teen hepatitis A en B<\/h5>\n

Al die vorms van hepatitis tas jou lewer aan en kan permanente skade doen. Hepatitis B word deur bloedkontak oorgedra, terwyl hepatitis A van kontak met uriene en speeksel opgedoen kan word. Hepatitis A is gelukkig skaars maar dit is uiters aansteeklik. Jy kan dit opdoen deur te eet met eetgerei wat gehanteer is deur iemand met hepatitis A; jy kan dit selfs key deur \u2019n toilet te deel met \u2019n draer van hepatitis A. Jy kan \u2019n afsonderlike vaksien vir elkeen kry maar daar is ook \u2019n kombinasievaksien beskikbaar. Hierdie vaksiene is met tye uit voorraad. As jou apteek dit nie beskikbaar het nie, probeer \u2019n reiskliniek.<\/p>\n

Vir wie?<\/strong> Dit is belangrik as jy graag reis.<\/p>\n

Hoe gereeld?<\/strong> Eenmalig.<\/p>\n

 <\/p>\n

5. Vaksien teen tetanus (klem-in-die-kaak)<\/h5>\n

Jy kan kies tussen \u2019n gewone enkelvaksien wat jou net teen tetanus beskerm, of jy kan \u2019n kombinasievaksien kies wat jou ook teen witseerkeel en kinkhoes beskerm \u2013 twee siektes wat nogal nie so skaars onder volwassenes is nie. Vir \u2019n klein bietjie meer geld kry jy dus meer voordeel.<\/p>\n

Vir wie?<\/strong> As jy \u2019n diep wond opgedoen het wat met grond of dieremis besmet kon raak, of deur iets soos \u2019n ou spyker of draad veroorsaak is m\u00f3\u00e9t jy binne 24 uur is \u2019n tetanusinspuiting kry.<\/p>\n

Hoe gereeld?<\/strong> Die vaksien beskerm jou tien jaar lank. Dit is onnodig om elke tien jaar outomaties te laat vaksineer. Die aanbeveling is dat jy vir \u2019n vaksinering gaan “as daar \u2019n insident was” \u2013 met ander woorde na jy \u2019n diep wond opgedoen het met \u2019n risiko op tetanus.<\/p>\n

 <\/p>\n

PReP \u2013 nie \u2019n vaksien nie maar ook voorkomend<\/h5>\n

Vir wie?<\/strong> Vir mense wat seksueel aktief is en die kans op MIV\/vigs loop.<\/p>\n

Hoe gereeld?<\/strong> Jy moet PrEP net soos die Pil gebruik \u2013 daagliks, min of meer op dieselfde tyd. Jy is eers beskerm teen vigs nadat jy dit \u2019n maand lank gebruik het. Onthou ook jou beskerming verswak as jy \u2019n pil oorslaan. As jy vergeet het, drink dadelik jou pilletjie en wag met onbeskermde seks vir \u2019n maand.<\/p>\n

Lees hier alles oor PrEP vir vigsvoorkoming<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Maak s\u00f3 om jou vaksien te kry<\/h4>\n

Dit is nogals \u2019n beslommernis om gevaksineer te word. Eerstens is vaksiene net op voorskrif te kry. Daarby is hulle taamlik duur, en daarom hou min dokters en apteke dit outomaties in voorraad. Ek vind dit prakties om s\u00f3 te maak:<\/p>\n