Vandag is W\u00eareld-outismedag, wat ook outismemaand inlei.<\/p>\n\n\n\n
Die Verenigde Nasies (VN) het in 2007 di\u00e9 dag, op voorstel van Katar ingestel en elke jaar is daar \u2018n spesifieke tema. <\/p>\n\n\n\n
Vanjaar is die tema die “bevordering van neurodiversiteit en die VN se ontwikkelingsprogram,” volgens die VN se webtuiste.<\/p>\n\n\n\n
Wat belangrik is, is dat erkenning gegee moet word dat daar binne die outismespektrum \u2018n groot verskeidenheid van manifestasies is (met wel sekere kenmerke wat in \u2018n groter of mindere mate by individue kan oorvleuel).<\/p>\n\n\n\n
Dit is tot \u2018n namate \u2018n voortsetting van verlede jaar se tema wat lei “oorgang van oorlewing na voorspoed: Outistiese Individue deel insigte”.<\/p>\n\n\n\n
En hierin l\u00ea die sleutel \u2013 elke outismelyer is eerstens \u2018n individu. Elkeen het sy eie persoonlikheid, en elkeen sy eie talente en potensiaal.<\/p>\n\n\n\n
Wanneer \u2018n ouerpaar \u2018n kind met outisme ryker word, word so \u2018n kind nie met \u2018n handleiding gebore nie. Tot so twee en \u2018n half dekades gelede was outisme nog baie skaars, en daarom was kundige hulp aan sulke ouerpare nog baie skaars. Sedertdien het die gevalle baie toegeneem, en word al meer spesiale skole of bane binne spesiale skole, geskep waar sulke kinders ontwikkel kan word.<\/p>\n\n\n\n
As vertrekpunt is maksimale ouerliefde die beste terapie, minstens tot \u2018n diagnose gemaak is en gespesialiseerde terapie beskikbaar raak. Deur maksimale ouerbetrokkenheid word die kind se uniekhede leer ken, en kan dit ontwikkel word.<\/p>\n\n\n\n
Om die genetiese mutasie te soek wat die outisme in \u2018n individu veroorsaak, is soos om \u2018n naald in \u2018n hooimied te soek. <\/p>\n\n\n\n
Enkele jare gelede was daar reeds sowat 20 mutasies ge\u00efdentifiseer, nou word dit op honderde, en dalk selfs meer as \u2018n duisend geraam. En elkeen van hierdie mutasies het sy eie effek. <\/p>\n\n\n\n
Daar is ook enkele chromosoom-afwykings bekend wat ook outisme in die hand werk. <\/p>\n\n\n\n
Die bekende Fragile X word nou ook onder outisme geklassifiseer. Die toestand wat nou bekend staan as die Phelan-McDermot-sindroom is eers sowat twee dekades gelede ontdek. Dit is baie skaars. Ons jongste het vermoedelik die sindroom want alles stem daarmee ooreen, maar die toerusting in SA is nie fyn genoeg om dit in sy geval \u201craak te sien nie.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Outisme is saam met Wilkenson-sindroom, die enigste toestande wat bydra tot die bestaan van \u2018n baie skaars toestand, savantisme. Savanisme is die verskynsel waar \u2018n individu oor \u2018n grootliks onverklaarbare absolute briljantheid in \u2018n sekere veld, of meer as en veld, beskik. <\/p>\n\n\n\n
Dit kan ongelooflike syfervaardighede wees, of iemand wees wat uit sy kop die ganse bofballiga in die VSA se tellings oor verskeie jare uit sy kop ken. Enkele jare gelede het dieselfde persoon, bekend as Daantjie Dinamiet, dieselfde jaar die programme Flinkdink en Noot vir Nood gewen.<\/p>\n\n\n\n
Daantjie val binne \u2018n spesiale kategorie, Asperger-sindroom. Die mense in hierdie kategorie is in staat om \u2018n normale lewe, loopbaan en huwelik te lei. Slegs enkele kenmerke is soms duidelik, soos om onder bepaalde omstandighede \u2018n vloermoer te gooi.<\/p>\n\n\n\n
Ons jongste is meer as dertig jaar gelede gebore, nog voor outisme so algemeen geword het. Na ons bewus was dat daar \u2018n probleem was \u2013 veral sy onvermo\u00eb om taal baas te raak, is ons landwyd van Pontius na Pilatus om te probeer agterkom wat hom so terughou. \u2018n Baie bekende pediatriese neuroloog, wat \u2018n breinskandering en EKG laat doen het, het hom as \u201cbeslis nie outisme nie\u201d gediagnoseer.<\/p>\n\n\n\n
Uiteindelik moes ons hom uit die skool vir kinders met leerprobleme haal omdat \u201chy outisties is.\u201d Hulle wou dat ons hom na \u2018n outismeskool in Pretoria stuur, iets wat ons nie kon bekostig nie. Boonop, na die beste van ons wete, was al werklike kundige opinie by die skool op rekord dat hy beslis nie outisties is nie, Die ander kundige, \u2018n professor, wou teenoor ons geen besliste mening uitspreek nie.<\/p>\n\n\n\n
Maar ons was in effek gedwing om hom uit die skool te haal. Gelukkig is Joan \u2018n opgeleide onderwyseres, en kon sy met tuisonderwys begin. Ek het toe reeds saam met hom aan pretdrawwe begin deelneem, veral omdat elke deelnemersmedalje wat hy gekry het, hom laat blom het. <\/p>\n\n\n\n
Hy het verskeie splintervero\u00ebns, waaronder \u2018n ongelooglike rigtingsin. En behoede jou as hy uitpluis daar is \u2018n kortpad eindstreep toe, want van daar af moes ek hom oor my skouer eindstreep toe dra \u2013 die regte lang pad. Hy was dan behoorlik in vloermoerigheid gehul \u2013 tot hy sy medalje kry. Dan was die ongelukkigheid op slag weg, en het hy weer behoorlik geblom.<\/p>\n\n\n\n
Mettertyd het ons ontdek dat hy \u2018n baie talentvolle fietsryer is. Hy het sy fiets gekry, en ek het my ou resiesfiets wat uit die dae dateer toe Peugot nog \u2018n fiets was. So swaar soos potyster. Die medaljes het bly invloei.<\/p>\n\n\n\n
Toe blyk dit dat hy \u2018n groot talent vir veldfietsry het. My resiesfiets se \u201cdrop handles<\/em>\u201d is al jare gelede met \u201cbeeshorings\u201d vervang (ter wille van my rug), en ek moes maar hom as \u2018n veldfiets begin inspan.<\/p>\n\n\n\n En toe wen hy, steeds \u2018n junior, die eerste formele veldfietswedren waaraan hy deelgeneem het. Ek self kon toe nie ook saamry nie, want by die wenstreep was my voorwiel wat sekondes tevore nog kliphard was, heeltemal pap. <\/p>\n\n\n\n Al is my eie atletiekdae so 25 jaar tevore deur \u2018n kniebesering effektief kortgeknip, het ek naderhand so fiks van saamdraf en fietsry geword, dat ek op ouderdom 50 my eerste (en laaste) standaard-halfmarathon gehardloop het. <\/p>\n\n\n\n Dit het gou geblyk dat hy baie goed was met drie-dimensionale kuns. Hy het van kartonbokse modelhuisies gemaak, met tot baddens met krane en al. Ook dubbelverdiepings met trappe. <\/p>\n\n\n\n By geleentheid neul hy hy wil \u2018n “twakie<\/em>” h\u00ea. Toe sy ouers te dom was om te weet wat hy bedoel, gryp hy afvalpapier en \u2018n kramdrukker, en siedaar, daar maak hy sy “twakie”<\/em> \u2013 wat geblyk het \u2018n drakie te wees. Tot met \u2018n \u201cvlam\u201d wat by die bek kon ingaan en uitkom.<\/p>\n\n\n\n Die het hy later uitmekaar getorring, en bygewerk tot “twakie<\/em>” so groot soos hy self was. “Twakie<\/em>” het langs hom gesit toe ons by ouma by die see gaan kuier het, waar ouma “twakie”<\/em> by hom afgevry het.<\/p>\n\n\n\n Hy het met keramiekwerk begin, en ons huis is vol voorwerpe en beeldjies wat hy gemaak het. Talle is verkoop.<\/p>\n\n\n\n Hy het ook met tekenklasse begin, en aanvanklik het hy gesukkel om drie-dimensionaliteit op \u2018n plat vlak uit te beeld. Maar van die begin af het hy mense met sy kleuraanwending be\u00efndruk. <\/p>\n\n\n\n Maar dit het gou verkoopbaar geword, en talle van sy werke is verkoop. Ons het talle kaartjies gemaak en verkoop deur van sy skilderye af te neem, en deur die rekenaar op die kaartjies aan te bring.<\/p>\n\n\n\n Jare gelede het sy ouboet, toe nog in die laerskool, aan \u2018n skoolkonsert deelgeneem. Daarvoor het die kinders lank aan hul kostuums \u2013 van koerantpapier gemaak \u2013 gewerk. <\/p>\n\n\n\n Die dag van die konsert kom die klere saam huis toe waar dit aangetrek moes word. Kleinboet sien daai klere, en neul hy wil ook h\u00ea. Daar was nie naastenby tyd daarvoor voor ons moes ry nie. Maar hy gryp koerantpapier, die sk\u00ear en die kramdrukker. Minute later het hy sy papierklere, wat boonop perfek pas.<\/p>\n\n\n\n Later het ons Paarl toe getrek. Hy kry toe \u2018n nuwe fiets, maar kort na ons hier ingetrek het, is die fiets van die paal waaraan dit vasgeketting was, gesteel. Hy het onlangs \u2018n nuwe fiets wat hy self uitgesoek het, gekry.<\/p>\n\n\n\n Skynbaar wag hy vir sy verjaarsdag op 6 April, want dis nog net so in die boks waarin dit gekom het. Hy weet ook nou dat sy fiets saans by hom in sy kamer moet slaap.<\/p>\n\n\n\n Hy het verskeie huislike take, soos help met die uitvee, maar sy groot verantwoordelikheid is die instandhouding en skoonmaak van die swembad en die filter. Hy sorg ook dat die rose en ander struike wat daagliks moet water kry, natgegooi word.<\/p>\n\n\n\n Hy het nog betreklik min spraak, maar gelukkig genoeg om oor basiese dinge met hom te kommunikeer. <\/p>\n\n\n\n En ja, hy is lief vir televisie kyk, want dan is taal nie so belangrik nie. Sy gunsteling-kykstof is Mr. Bean, Spiderman, Herbie en Vetkoekpaleis. Menigkeer is ons al in die kooi dan hoor ons hoe heerlik hy lag vir dit wat hy op televisie sien.<\/p>\n\n\n\n Hierdie lang verhaal is nie soseer om ons eie verhaal te vertel nie, maar om ander ouers met outistiese kinders te bemoedig, en by ander begrip te kweek. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Vandag is W\u00eareld-outismedag, wat ook outismemaand inlei. Die Verenigde Nasies (VN) het in 2007 di\u00e9 dag, op voorstel van Katar ingestel en elke jaar is daar \u2018n spesifieke tema. Vanjaar […]<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":108685,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_yoast_wpseo_linkdex":"","_yoast_wpseo_content_score":"30","_yoast_wpseo_inclusive_language_score":"90","_yoast_wpseo_is_cornerstone":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_yoast_wpseo_opengraph-title":"","_yoast_wpseo_opengraph-description":"","_yoast_wpseo_opengraph-image":"","_yoast_wpseo_opengraph-image-id":"","_yoast_wpseo_twitter-title":"","_yoast_wpseo_twitter-description":"","_yoast_wpseo_twitter-image":"","_yoast_wpseo_twitter-image-id":"","newspack_ads_suppress_ads":false,"newspack_sponsor_sponsorship_scope":"","newspack_sponsor_native_byline_display":"inherit","newspack_sponsor_native_category_display":"inherit","newspack_sponsor_underwriter_style":"inherit","newspack_sponsor_underwriter_placement":"inherit","_crsspst_to_novanewscoza":false,"_crsspst_to_novanewscozabloemnewsexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozacityvision":false,"_crsspst_to_novanewscozadistrictmailhelderberg":false,"_crsspst_to_novanewscozaeikestadnuus":false,"_crsspst_to_novanewscozahermanustimes":false,"_crsspst_to_novanewscozakomani-karoo":false,"_crsspst_to_novanewscozakougaexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozamthathaexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozanoordkaapbulletin":false,"_crsspst_to_novanewscozapeexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozapeoplespost":false,"_crsspst_to_novanewscozaswartlandgazette":false,"_crsspst_to_novanewscozatygerburger":false,"_crsspst_to_novanewscozaudexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozavistanews":false,"_crsspst_to_novanewscozavrystaatkroon":false,"_crsspst_to_novanewscozaweskusnuus":false,"_crsspst_to_novanewscozaweslander":false,"_crsspst_to_novanewscozaworcesterstandard":false,"_EventAllDay":"","_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":"","_EventShowMapLink":"","_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":"","_EventVenueID":"","_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":"","_VenueShowMapLink":"","_application":"","_batch_id":"","_company_name":"","_company_tagline":"","_company_twitter":"","_company_video":"","_company_website":"","_custom_id":"","_EventDuration":"","_EventOrigin":"","_EventTimezoneAbbr":"","_featured":"","_filled":"","_job_expires":"","_job_location":"","_media_credit":"","_media_credit_url":"","_menu_item_menu_item_parent":"","_menu_item_object":"","_menu_item_object_id":"","_menu_item_target":"","_menu_item_type":"","_menu_item_url":"","_menu_item_xfn":"","_navis_media_can_distribute":"","_navis_media_credit_org":"","_OrganizerOrigin":"","_provider":"","_pum_built_in":"","_pum_default_theme":"","_pum_form_conversion_count":"","_remote_id":"","_remote_name":"","_remote_position":"","_report_frequency":"","_report_reference_dates":"","_send_attempts":"","_site_id":"","_sitemap_exclude":"","_sitemap_frequency":"","_sitemap_priority":"","_source_url":"","_subscription_period":"","_subscription_period_interval":"","_subscription_price":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":"","_template_type":"","_ticket_end_date":"","_ticket_start_date":"","_tribe_aggregator_allow_multiple_organizers":"","_tribe_aggregator_content_type":"","_tribe_aggregator_file":"","_tribe_aggregator_finalized":"","_tribe_aggregator_hash":"","_tribe_aggregator_import_id":"","_tribe_aggregator_import_name":"","_tribe_aggregator_interactive":"","_tribe_aggregator_origin":"","_tribe_aggregator_post_status":"","_tribe_aggregator_preview":"","_tribe_aggregator_source_name":"","_tribe_aggregator_type":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_tribe_hide_attendees_list":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_capacity":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":"","_tribe_ticket_version":"","_type":"","_VenueOrigin":"","_wp_attachment_context":"","_wp_attachment_image_alt":"","_wp_font_face_file":"","_wp_old_date":"","_yoast_wpseo_estimated-reading-time-minutes":"7","_yoast_wpseo_focuskeywords":"","_yoast_wpseo_focuskw_text_input":"","_yoast_wpseo_keywordsynonyms":"","_yoast_wpseo_primary_block-catalog":"","_yoast_wpseo_primary_category":"1","_yoast_wpseo_primary_job_listing_type":"","_yoast_wpseo_primary_nova_retailer":"","_yoast_wpseo_primary_publication":"","_yoast_wpseo_primary_tribe_events_cat":"","_yoast_wpseo_videositemap-duration":"","_yoast_wpseo_videositemap-rating":"","_menu_item_classes":[],"_tribe_modified_fields":[],"_wp_attachment_backup_sizes":[],"_wp_suggested_privacy_policy_content":[],"_yoast_post_redirect_info":[],"_yoast_wpseo_video_meta":[],"activation_date":"","archive_insertion_is_repeating":"","archive_insertion_posts_count":"","article_feature_media":"","article_feature_type":"","article_main_image_caption":"","article_media_icon":"","article_template":"","author_byline":"Herman Toerien","background_color":"","block_editor":"","byline":"","cmplz_hide_cookiebanner":"","competition_end_date":"","contact_advertise_email":"","contact_advertise_phone":"","contact_editorial_email":"","contact_general_email":"","contact_general_phone":"","contact_office_hours":"","contact_physical_address":"","enabled":"","featured_image_custom_caption":"","featured_video_url":"","fields":"","font_body":"","font_header":"","frequency":"","headline":"","hide_border":"","icon":"","is_wp_suggestion":"","issuu_download_url":"","issuu_embed_url":"","language_version_url":"","large_border":"","name":"","nm_contact_name":"","nm_contact_number":"","nm_date_lost":"","no_overlay_background":"","node-url":"","obituary_born_date":"","obituary_died_date":"","obituary_memoriam_text":"","origin":"","overlay_color":"","overlay_opacity":"","overlay_size":"","placement":"","plural_label":"","post_author":"","post_id":"","post_language":"en","secret-key":"","sponsored_utm_campaign":"","sponsored_utm_content":"","sponsored_utm_medium":"","sponsored_utm_source":"","sponsored_utm_term":"","start_date":"","utm_suppression":"","video_embed_url":"","wp_pattern_sync_status":"","data_version":[],"enclosure":[],"pongrass_image":[],"_newspack_byline_active":false,"_newspack_byline":"","newspack_content_restriction_is_exempt":false,"scaip_prevent_shortcode_addition":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1,24],"tags":[8056,7976,8057,8055],"newspack_spnsrs_tax":[],"publication":[],"class_list":["post-108675","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news","category-opinion","tag-outisme","tag-paarl","tag-verenigde-nasies","tag-wereld-outismedag"],"yoast_head":"\n