{"id":56131,"date":"2022-11-15T23:29:27","date_gmt":"2022-11-15T21:29:27","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/noordkaapbulletin\/vergete-grootpad-onder-wolke-vol-beloftes-deurgery-20221110-2\/"},"modified":"2025-03-21T17:38:53","modified_gmt":"2025-03-21T15:38:53","slug":"vergete-grootpad-onder-wolke-vol-beloftes-deurgery-20221110-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/noordkaapbulletin\/vergete-grootpad-onder-wolke-vol-beloftes-deurgery-20221110-2\/","title":{"rendered":"Vergete Grootpad onder \u2018wolke vol beloftes\u2019 deurgery"},"content":{"rendered":"\n
\n
\"\"

<\/p>\n

\u2019n Karoopad is nie net oop vlaktes nie.<\/div>\n
<\/span>Foto: Adri Smit\/Ons Karoo en Kontrei<\/span> <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Die moontlikhede wat die langste erfenisroete in Suid-Afrika kan ontsluit is net so wyd soos die horisonne waarlangs die Vergete Grootpad-roete vir ongeveer 1 000 km vanaf Ceres in die suide tot Kuruman in die noorde strek.<\/p>\n\n\n\n

Oor di\u00e9 roete se korter bekendstellings-ekspedisie wat langsaam oor 14 dae en op grondpaaie teen die loop- en drafpas van \u2019n sesperdewa plaasgevind het, vra Piet Coetzer: \u201cHoe verstaan jy \u2019n 640 km-pad deur die Karoo wat heeltemal te kort is?\u201d<\/p>\n\n\n\n

Di\u00e9 ekspedisie het Sondag 6 November in Griekwastad in die Noord-Kaap ten einde geloop.<\/p>\n\n\n\n

Teen die tyd dat kerkgangers uit die kerk gekom het, het Coetzer se wa met ses perde van die Vreugde Vlaamperd-stoetery, vergesel deur die 1933 Chevrolet Eagle Roadster van Kobie Herselman met sy perde onder die skitterblink enjinkap, reeds die dorpenaars se aandag getrek. <\/p>\n\n\n\n

Op die roete vanaf die NG kerk na die ouetehuis, waar bejaardes met Minister, Kimon, Tom, Karnet, Kristal en Klara in die tuig kon kennis maak, deur die woonbuurt, terug in die hoofstraat en tot by die skouterrein, het dorpenaars in voertuie, kinders op fietse en ander te voet die wa gevolg. <\/p>\n\n\n\n

Die einde van die ekspedisie in Griekwastad is \u2019n toonbeeld van hoe dit op die hele rit gegaan het, \u201cwant,\u201d s\u00ea Coetzer, \u201cas ek een iets oor die gasvryheid kan s\u00ea wat ons beleef het, moet ek s\u00ea dit was oordonderend; amper te veel.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"

<\/p>\n

Die ekspedisie wat die Vergete Grootpad-erfenisroete amptelik bekend gestel het, het Sondagoggend 6 November n\u00e1 14 dae in Griekwastad ge\u00ebindig. <\/div>\n
NoordkaapBulletin<\/span> Foto: Helena Barnard<\/span> <\/div>\n<\/div>\n
\"\"

<\/p>\n

Inwoners wat pas uit kerkdienste gekom het, asook kinders op fietse, het die sesperdewa van Piet Coetzer tot by die skouterrein gevolg waar die perde op \u2019n wa vir hul terugtog gelaai is. In di\u00e9 verwelkomingsgroep was ook die 1933 Chevrolet van Kobie Herselman van Griekwastad.<\/div>\n
NoordkaapBulletin<\/span> Foto: Helena Barnard<\/span> <\/div>\n<\/div>\n
\"\"

<\/p>\n

Kerkgangers by die NG kerk Griekwastad is Sondag 6 November n\u00e1 die diens met die prentjie begroet.<\/div>\n
NoordkaapBulletin<\/span> Foto: Helena Barnard<\/span> <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"

<\/p>\n

\u2019n Besoek aan die outehuis in Griekwastad op Sondag 6 November. <\/div>\n
NoordkaapBulletin<\/span> Foto: Helena Barnard<\/span> <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/strong><\/p><\/h3>\n\n\n\n

<\/h3>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"

<\/p>\n

Die Vergete Grootpad-ekspedisie is deur inwoners van Griekwastad ingewag, en deel van die groep was die 1933 Chevrolet van Kobie Herselman. <\/div>\n
NoordkaapBulletin<\/span> Foto: Helena Barnard<\/span> <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/h3>\n\n\n\n

Nie die eerste, ook nie die laaste<\/strong>
<\/h3>\n\n\n\n

Coetzer, van Senekal, en sy span het verlede jaar op eie stoom en inisiatief \u2019n deel van die Vergete Grootpad \u2013 ongeveer 700 km vanaf Hopetown tot in Ceres \u2013 met dieselfde wa en ses perde van die stoetery aangepak.<\/p>\n\n\n\n

Hulle het toe sover moontlik die perdekoetsroete wat tydens die Diamantstormloop van en na Kimberley in die 1870\u2019s deur die Gibson-broers van die Red Star Line gebruik is, gevolg. <\/p>\n\n\n\n

Coetzer het al voorheen met die einste wa en perde na ander dorpe gereis, en volgens hom is hy steeds nie klaar nie. Hy wil graag in 2023 \u2018n roete wat oor 1 000 km strek, aanpak. <\/p>\n\n\n\n

Dit was juis die 2021-ekspedisie wat die aandag van prof. Doreen Atkinson van die Karoo Ontwikkelingstigting (of Karoo Development Foundation, die KDF) getrek het. <\/p>\n\n\n\n

Atkinson, \u2019n KDF-trustee en by verskeie studies betrokke, stel veral in kleindorpse ontwikkeling, geskiedenis, toerisme en argitektuur van die Karoo belang. <\/p>\n\n\n\n

\u201cDit was vir ons by KDF verstommend dat Piet en sy ekspedisie soveel prominensie geniet het,\u201d s\u00ea Atkinson. Hul ekspedisie is deur \u2019n groot aantal mense van oor die w\u00eareld heen op Facebook en \u2019n WhatsApp-groep gevolg.<\/p>\n\n\n\n

Atkinson vertel KDF werk baie hard agter die skerms, en wat Coetzer en sy ekspedisie reggekry het, is onbeskryflik. <\/p>\n\n\n\n

\n
\u201cEk dink nie ons sou in tien jaar soveel publisiteit vir die Vergete Grootpad gekry het sonder hom nie. Piet het bewys hy kan dit doen, en die konsep van die Vergete Grootpad het weer gegroei.\u201d<\/div>\n
Prof. Doreen Atkinson<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Atkinson het met Coetzer kontak gemaak, planne is gesmee en vanjaar het KDF die befondsing van die ekspedisie gedoen.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"

<\/p>\n

Adri Smit, stigter en \u2019n direkteur van Ons Karoo en Kontrei, prof. Doreen Atkinson, trustee van die Karoo Ontwikkelingstigting, en Piet Coetzer, leier van die Vergete Grootpad-ekspedisie. <\/div>\n
NoordkaapBulletin<\/span> Foto: Helena Barnard<\/span> <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"

<\/p>\n

\u201cOns het onder donker wolke van beloftes deurgery,\u201d aldus \u2019n inskrywing op die webwerf vreugdepaaie.co.za. <\/div>\n
NoordkaapBulletin<\/span> Foto: Adri Smit\/Ons Karoo en Kontrei<\/span> <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Kennismakings, toe en nou<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Die Vergete Grootpad was die eerste roete wat die Kaapland in die suide met die binneland in die noorde verbind het. Dit word as die langste erfenisroete in Suid-Afrika beskryf en strek oor ongeveer 1 000 km vanaf Tulbagh en Ceres in die suide tot by Kuruman in die noorde, met talle vertakkings.<\/p>\n\n\n\n

Dit volg die tweerigting-verkeer van antieke reisigers en is deur die !Xam, KhoeKhoe, Tswana, sendelinge en ontdekkers gebruik om tot in Sentraal-Afrika te reis. <\/p>\n\n\n\n

\u2019n Tydperk van so vroeg as die laat 1700\u2019s \u2013 voor die Groot Trek \u2013 is ter sprake. <\/p>\n\n\n\n

\n
<\/div>\n
Die roete strek deur talle streke, onder meer die Ceres-Karoo, Roggeveld, Nuweveld, Bo-Karoo, Griekwaland-Wes, Ghaap tot in die Kalahari.<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Dele daarvan oorvleuel met voetpaaie wat die !Xam en ander jagter-versamelaarsgroepe gebruik het, asook die KhoeKhoe-herders met hul skape en beeste, Tswana-boere en latere Xhosa-groepe wat die Karoo in die laat-agtiende eeu betree het.<\/p>\n\n\n\n

Vanaf die laat 1700\u2019s is die pioniers, jagters, voortvlugtiges, handelaars, ontdekkers soos William Burchell, ivoorjagters en sendelinge wat drupsgewys gereis het, deur \u2019n sterk stroom trekboere gevolg. <\/p>\n\n\n\n

Die San, Korana, Xhosa (by Prieska en Carnarvon), die Griekwa by Griekwastad en die Thlaping by Kuruman, het di\u00e9 inkommers op verskeie maniere ontmoet. <\/p>\n\n\n\n

\n
<\/div>\n
Die hooftema van die roete is \u201ckennismakings\u201d of \u201cencounters\u201d.<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Hierdie kennismakings het gewissel van handel, selfbeskikking, milit\u00eare vertoon, konflik tot geestelike kompetisie, en met die kennismaking is daar dikwels uit \u2019n gemaksone beweeg om mense van \u2019n ander kulturele agtergrond te ontmoet.<\/p>\n\n\n\n

Tydens die pas afgelope ekspedisie het Atkinson van die dorpe waardeur die roete strek, asook omliggende dorpe soos Williston, Victoria-Wes en Vosburg besoek. By van die dorpe is werkswinkels oor die agtergrond, aard en potensiaal van die Erfenisroete aangebied.<\/p>\n\n\n\n

Deurentyd is meer bewyse oor waar die roete se sypaaie gestrek het, ingewin.<\/p>\n\n\n\n

\u201cOns samel al meer inligting in; kry brokkies, foto\u2019s, murasies. Daar is nog soveel kennis wat verpak moet word.\u201d <\/p>\n\n\n\n

Atkinson s\u00ea die geesdrif en belangstelling by die dorpe was wonderlik.<\/p>\n\n\n\n

Die Erfenisroete is ideaal vir toerisme-besighede, onderwysers, kerkleiers, gemeenskapsleiers, navorsers, munisipale raadslede en amptenare, s\u00ea sy en noem dat die konsep nog ten minste vyf jaar gaan neem om ten volle te ontwikkel.<\/p>\n\n\n\n

\u201cElkeen het iets wat hy kan beklemtoon, en sodra jy goed aanmekaar heg, byvoorbeeld sendelinggeskiedenis, het jy meteens \u2019n subtema.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"

<\/p>\n

Tydens die toer, aangebied deur Karoo Fossil Tours, by Fraserburg. <\/div>\n
<\/span>Foto: Adri Smit\/Ons Karoo en Kontrei<\/span> <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Buiten om \u2019n historiese bewustheid te skep, kan reisigers op die roete unieke besienswaardighede, aktiwiteite en belewenisse in elke distrik ontdek. <\/p>\n\n\n\n

Atkinson is van mening dat daar nie kompetisie in hierdie konsep is nie en dat dit eerder oor samewerking gaan. <\/p>\n\n\n\n

Soos in die era van die Vergete Grootpad, is ons almal in die hedendaagse Suid-Afrika uit ons gemaksone, en is ons die heeltyd besig met kennismakings, s\u00ea sy. <\/p>\n\n\n\n

\u201cOns het baie in hierdie land om voor dankbaar te wees. Die Waarheid- en Versoeningskommissie, die Zondo-kommissie, die plundery in KwaZulu-Natal wat deur gewone mense gestop is\u2026<\/p>\n\n\n\n

\u201cSelfs die regering wat ons telkens faal, leer ons om vir onsself te dink.<\/p>\n\n\n\n

\n
\u201cDie horisonne is wyd; jy kan enigiets begin, tot \u2019n breiklub. Ons leef in \u2019n interessante tydperk van geweldige oopheid.\u201d<\/div>\n
Prof. Doreen Atkinson<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Karoo bekoor<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Adri Smit, \u2019n direkteur en stigter van Ons Karoo en Kontrei, het die ekspedisie in haar eie voertuig meegemaak. <\/p>\n\n\n\n

Ons Karoo en Kontrei word as \u2019n \u201ceen-stop aanlyngids om die Karoo en die omliggende platteland te verken\u201d, beskryf.<\/p>\n\n\n\n

Smit en Atkinson het al voorheen saam aan verskeie projekte en konsepte gewerk.<\/p>\n\n\n\n

\u201cDie dinamika van die ekspedisiegroep, ongeag uiteenlopende persoonlikhede, was ongelooflik. Ons kon mekaar lees; het mekaar genoeg ruimte gegee; en het baie goed saamgewerk.<\/p>\n\n\n\n

\u201cDie voertuie wat saamgery het wat so goed ingerig was, het baie dinge vergemaklik,\u201d vertel sy.<\/p>\n\n\n\n

Smit het onder meer tydens die ekspedisie voelers uitgesteek om die aanlyngids uit te brei en aan te vul. <\/p>\n\n\n\n

Waldo en Ansie Bosse van Newcastle in KwaZulu-Natal het die hele pad in hul eie voertuig saamgery. <\/p>\n\n\n\n

Bosse, \u2019n boer, uithouritruiter en perdeman, vertel dat hy op \u2019n perdegroep van die ekspedisie gehoor het. Hy het logistieke hulp aangebied en sy voertuig het die wa met onder meer perdevoer gesleep. <\/p>\n\n\n\n

Hy en sy vrou het die Karoo as \u2019n baie spesiale plek, met sy skoonheid, uitgestrekte ruimtes en gasvryheid beleef.<\/p>\n\n\n\n

Bosse is vol lof vir Smit wat interessante uitstappies en besoeke tydens die ekspedisie gere\u00ebl het en s\u00ea dat dit soveel meer waarde tot die hele belewenis bygevoeg het.<\/p>\n\n\n\n

Verskeie ander individue en groepe het ook vir \u2019n rukkie of vir \u2019n paar dae die ekspedisie vergesel.<\/p>\n\n\n\n

\u2018Donker wolke vol beloftes\u2019<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

\u201cDie straat word toegemaak, want die perde en die waens staan die straat vol,\u201d word op die webwerf vreugdepaaie.co.za geskryf oor die amptelike begin van die ekspedisie op Saterdagoggend 22 Oktober voor die N.P. van Wyk Louw-museum in Sutherland. <\/p>\n\n\n\n

Vroe\u00ebr die oggend het meer as 30 mense die ekspedisie vanaf Rogge Cloof, waar oornag is, afgesien. Op pad na Sutherland het nog ruiters en waens by die konvooi aangesluit. <\/p>\n\n\n\n

In Sutherland het Die Stoftrappers \u2019n vertoning gegee, roosterkoek is ge\u00ebet en die Sutherland on Foot-toer<\/a> gedoen.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"

<\/p>\n

Die Stoftrappers op Saterdag 22 Oktober in Sutherland. <\/div>\n
NoordkaapBulletin<\/span> Foto: Verskaf<\/span> <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

So het die ekspedisie begin waar daar elke dag vroeg opgestaan en vroeg vertrek is, om teen laatoggend ontbyt langs die pad te maak. <\/p>\n\n\n\n

Inskrywings op die webwerf en die Facebook-blad Ons Karoo en Kontrei, asook kwinkslae op die WhatsApp-groep weerspie\u00ebl die atmosfeer wat geheers het:<\/p>\n\n\n\n

\u201cOns het lekker re\u00ebn in die nag gehad wat die pad bedags sag en lekker maak.\u201d <\/p>\n\n\n\n

\u201c\u2026 onder donker wolke vol beloftes deurgery.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201cBaie tyd vir gesels en vir stil wees.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201cEk moes snaaks kry vir oom Piet vanoggend. Die ou dryf nie net perde nie, maar mense ook. Hy s\u00ea: \u2018Dit help nie jy staan vyfuur op en jy skrik eers negeuur wakker nie\u2019.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u2019n Verdere uittreksel uit inskrywings en gebeure is soos volg:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Maandag 24 Oktober: \u2019n Erewag van kinders wag die ekspedisie by Fraserburg<\/strong> in. Marinda Oberholzer van Karoo Fossil Tours<\/a> bied \u2019n toer aan waar \u201cklippe gelees\u201d word.<\/p>\n\n\n\n

Woensdag 26 Oktober: By Loxton<\/strong> het die \u201cwind het so bietjie woes gewaai\u201d, maar Delta die skaaphond en Est\u00e9 Matthew van die Endangered Wildlife Trust<\/a> se werksmetodes kon steeds waargeneem word. Matthew monitor onder meer die beweging van die skaars oewerkonyne en bepaal \u201choeveel van hulle daar rondhop\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Delta se skerp reuksintuig maak hom \u2019n goeie snuffelhond, en hy ruik die mis van die konyne uit wat vir DNS-monsters versamel word. Die oewerkonyn is die eerste keer in 1901 in die Victoria-Wes en Loxton-gebied waargeneem, en so onlangs as 2018 vir die eerste keer by Uniondale aangemeld. <\/p>\n\n\n\n

Donderdag 27 Oktober: Ook in die Loxton-omgewing word die \u201cmooiste skaapskeerstoor in die distrik\u201d besoek. Die groep neem ook die dragtigheidskandering van ooie waar.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"

<\/p>\n

Binne-in \u2019n korbeelhuis op Maandag 31 Oktober. <\/div>\n
NoordkaapBulletin<\/span> Foto: Adri Smit\/Ons Karoo en Kontrei<\/span> <\/div>\n<\/div>\n
\"\"

<\/p>\n

\u2019n Besoek word aan \u2019n murasie gebring. <\/div>\n
NoordkaapBulletin<\/span> Foto: Adri Smit\/Ons Karoo en Kontrei<\/span> <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Vrydag 28 Oktober: By Pampoenpoort<\/strong> buite Carnarvon word die melk van bokke waargeneem. Van die bokmelk word \u201cheerlike bokbotter\u201d gemaak. <\/p>\n\n\n\n

Saterdag 29 Oktober: Beyerskloof<\/strong> het \u2019n \u201cmajestueuse begraafplaas waar die oudste graf uit 1820 dateer\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Maandag 31 Oktober: Tussen Carnarvon en Vosburg is Karelsgraf<\/strong> waar ene Karel deur \u2019n olifant doodgetrap is. Die datum op die klip is 1750.<\/p>\n\n\n\n

Dinsdag 1 November: Coetzer skryf: \u201cOns vertrek 06:00 vanaf die Suidpool<\/strong>. Dit is yskoud ek het \u2019n baadjie, \u2019n groot jas en \u2019n langbroek aan, handskoene, asook kombers oor my bene. Dit begin saggies re\u00ebn en ons trek die seil oor die wa. Toe ons klaar is, hou dit op met re\u00ebn.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Later ontmoet hulle die eienaar van die plaas waar hulle in \u2019n Karoo-huisie sonder krag oornag. \u201cHy praat van \u2019n skuldpunt, nie \u2019n spilpunt nie. Oos van die N12 boer jy op die Here se genade en wes van die N12 op eie risiko.\u201d <\/p>\n\n\n\n

Saterdag 5 November: By Niekerkshoop<\/strong> beland die ekspedisie met perdewa en al midde die skool se atletiekbyeenkoms waar hulle \u2019n groot verwelkoming kry.<\/p>\n\n\n\n

N\u00e1 afloop van die ekspedisie het boodskappe en goeie wense van so ver as Pietermaritzburg en Kaapstad steeds op die WhatsApp-groep ingekom:<\/p>\n\n\n\n

\u201cOns het elke dag saam met julle gekuier langs die pad wat julle gery het.\u201d <\/p>\n\n\n\n

\u201cWel gedaan. Die ekspedisie het ons o\u00eb oopgemaak vir wat gebeur het en wat gedoen is jare terug. Die perde en osse het SA oopgemaak, getem, en begin beskawings maak.\u201d <\/p>\n\n\n\n

\u201cPiet, you are a legend. In years to come people will still talk about you and your horses.\u201d <\/p>\n\n\n\n