{"id":53410,"date":"2020-01-23T06:00:23","date_gmt":"2020-01-23T04:00:23","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/kougaexpress\/doodsklip-borrel-van-lewe-20200122-3\/"},"modified":"2020-01-23T06:00:23","modified_gmt":"2020-01-23T04:00:23","slug":"doodsklip-borrel-van-lewe-20200122-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/kougaexpress\/doodsklip-borrel-van-lewe-20200122-3\/","title":{"rendered":"Doodsklip borrel van lewe"},"content":{"rendered":"

AAN die oostelike kant van die Baviaanspoort en by die bopunt van Combrink se Berg vou die berge ondertoe oop in kleurskakerings van bruin, groen, donkergroen, ligblou, persblou en newelgrys so ver as wat die oog kan sien.<\/p>\n

Hierdie wildernisgebied van die Groter Baviaanskloof is \u2019n natuurw\u00ea-reld leeg van mense en vol wilde diere. Dit is ook \u2019n belangrike opvangsgebied vir die Kougadam \u2013 wat sitrus- boorde, groentelande, stedelinge en dorpenaars oor \u2019n wye gebied van water moet voorsien.<\/p>\n

Die ou provinsiale pad (R332) wat hier oor steil bergpasse en deur driwwe loop, is s\u00f3 verniel dat geen sedanmotor dit meer sal baasraak nie.<\/p>\n

Die pas wat van Patensie se kant af teen Combrink se Berg loop, is vol erge steiltes, haarnaalddraaie, ga-pende afgronde, spoelslote, klipbanke, los klippe en ander riller-elemente. Volgens oorlewering het die reisigers in die tyd van ossewaens di\u00e9 pas ook \u201cPoepsloot\u201d genoem \u2013 vanwe\u00eb die winde wat die arme osse glo van pure inspanning gelaat het terwyl hulle met hul vrag teen die steiltes uitge-beur het.<\/p>\n

Combrinkspas is net 5,5 km lank, maar klim en sak 333 m deur 73 draaie. Baie van di\u00e9 draaie is boonop haarnaalddraaie. Die gemiddelde gradi\u00ebnt is 1:16, maar is 1:8 op sekere gedeeltes. \u2019n Mens bid ook maar daar kom nie \u2019n voertuig van voor nie, want dit is hoofsaaklik \u2019n enkelbaanpad. Wanneer jy wel \u2019n ander voertuig van voor te\u00eb-kom, sal iemand moet aftrek langs die pad, of as daar nie plek is nie, maar terugstoot tot daar plek is.<\/p>\n

Al is daar plek-plek sement-tweespoorpaadjies gel\u00ea, kan jy die pas met niks anders as \u2019n baie goeie 4×4, met \u2019n behendige bestuurder agter die wiel, aanpak nie.<\/p>\n

\u2019n Unimog, soos die een waarin ons die pas aandurf, is \u2019n lekker ho\u00eb bielie wat \u2019n mens se uitsigte sommer tot die mag tien verbreed. Ongelukkig bete-ken dit ook \u2019n mens het \u2019n onbelemmerde blik op die afgronde langs die steil pas. Dan staan jy maar met be-wende knie\u00eb op en gaan sit aan die anderkant van die voertuig.<\/p>\n

Die Unimog k\u00e9n van vastrap oor ongelyke pad, klim teen die steiltes, rem-ry teen die afdraandes en skerp draaie in die haarnaalde, en bo op die plato aangekom, kan \u2019n mens begin soek na wild, want hier hoef die buffel, bok en luiperd nie weg te kruip vir mense met gewere nie. Hier in die Baviaanskloof kry die woord \u201cnatuurskoon\u201d sy ware betekenis.<\/p>\n

Op die plato loop die pad verby Bergplaas met sy klip-kraalmure. Ja, eens was dit alles landbougrond \u2013 tot die 1970\u2019s toe die destydse regering die plase in hierdie uitgestrekte- en berg-agtige gebiede aan die oostekant van die Baviaanskloof as belangrike opvangsgebied vir die Kougadam onteien het.<\/p>\n

\n Boer soek \u2019n tou<\/b>\n<\/p>\n

\u2019n Boer maak \u2019n plan, lui die gesegde en tussen die Bergplaas-oornaghut (met slaapplek vir 12 mense) en Holgatpas is \u2019n uitdraaiplek na \u2019n voortreflike voorbeeld van di\u00e9 soort boerevernuf. Winston le Roux en sy plaaswerkers het in 1967 hier \u2019n kabelspoor met \u2019n vervoerbak oor die Waterpoortravyn, 410 m breed en 387 m diep, gebou.<\/p>\n

Winston verduidelik op sy webwerf die oorsprong van hierdie merkwaardige stukkie ingenieurswerk: \u201cMy twee produktiewe plase Good Hope (Bergplaas) en Enkeldoorn word deur die ravyn geskei. Ek moes oor 48 km deur twee baie steil passe en oor rowwe plaaspaaie ry om van die een plaas na die ander te kom. D\u00ede rit het net so lank geduur as wat dit my geneem het om vars produkte van Good Hope na Port Elizabeth se mark aan te ry.\u201d<\/p>\n

Skeptici het nooit geglo die kabel-kar sou werk nie, maar Winston het almal verkeerd bewys toe hy vragte van 5 ton (onder meer vee, groente, koring en aartappels) binne \u2019n kwartier van sy een plaas (Enkeldoorn) oor die Waterpoortravyn na die ander plaas (Good Hope) oorgestuur het.<\/p>\n

\u201cDie kabelspoor het die vervoertyd van produkte van Good Hope na Enkeldoorn en terug na Good Hope van 3,5 uur na 12 minute verminder,\u201d skryf Le Roux.<\/p>\n

Hy het ook \u2019n boek, getiteld Beautiful Baviaanskloof<\/i>, wat meer oor die bou van di\u00e9 kabelspoor vertel, ge-skryf.<\/p>\n

Vandag \u2013 53 jaar later \u2013 is die kabelspoor steeds gespan en hang die oorblywende gedeelte van die kabelwaentjie nog aan die kabel. Dit is regtig die moeite werd om hier te vertoef. Jy sal die afdraaibordjie na die \u201cCable Way\u201d op jou pad tussen Bergplaas en Doodsklip sien.<\/p>\n

Op soek na water<\/p>\n

Die mikpunt vir die dag is Doodsklip, om die tentpenne vir die naweek te gaan inkap, maar eers l\u00ea Holgatpas nog voor. Hier kan \u2019n mens jou verkyk aan die uitsigte, gril vir die afgronde en sommer hardop wonder oor pleonasmes (\u2019n samestelling of frase wat twee woorde met dieselfde betekenis bevat) soos Holgat. \u2019n Gat \u00eds immers mos hol.<\/p>\n

Doodsklip is \u2019n kampplek met vyf staanplekke aan die rugkant van die Kouga-dam. <\/p>\n

Dis \u2019n lekker plek vir swem, roei en visvang met die opgedamde water wat so ver terugstoot.<\/p>\n

\u2019n Mens weet egter nie vir seker of di\u00e9 baljaarwater jou beskore sal wees, nie, want die jarelange droogte het menige fonteine en boorgate opge-droog en eens breedvloeiende riviere na dun stroompies laat krimp.<\/p>\n

Niekie Dorfling, die man agter die stuurwiel van sy Unimog, stoot eers aan verby Doodsklip en dan Rooihoek (geen dagbesoekers hier toegelaat nie) tot by Smitskraal, waar daar \u2019n groot piekniekterrein en swemplek by die Kougarivier is.<\/p>\n

By Smitskraal probeer \u2019n span motorfietsryers hulle asem in die koelte van die doringbome terugkry. Die manne broei seker lekker in hulle dik motorfietsklere.<\/p>\n

Die stofpad loop deur die piekniekterrein tot waar dit gaan draai by die Kougarivier. Die rivier is so vlak hier, \u2019n mens kan staan en dan kom die water tot net so by jou nek.<\/p>\n

\u2019n Mens sou dae lank in die koel water kon bly, maar die tente moet nog opgeslaan word. Oppad terug na Doodsklip stap \u2019n klomp kinders langs die pad. Aan hulle rooi gesigte, moedelose omkyk na die aankomende Unimog of sommer platsit langs die pad kan \u2019n mens aflei hulle het al ver ge-loop het.<\/p>\n

Hulle is leerlinge van Woodridge College (\u2019n privaatskool aan die buitewyke van Port Elizabeth) en hulle is op pad om te gaan oorslaap by Rooihoek. Mense vertel graag van Rooihoek se wit \u201cstrande\u201d langs die rivier en die lekker swemgate.<\/p>\n

\n Jou ou buffel!<\/b>\n<\/p>\n

Die hitte bak \u2019n mens onderstebo, al is elke kantseil van die Unimog hoog opgetrek. Niemand s\u00ea dit hardop nie, maar almal hoop stilweg daar is ook by Doodsklip darem nog \u2019n bietjie water in die rivier.<\/p>\n

By die kampplek staan \u2019n groot tent en \u2019n kleiner tent op staanplek nommer twee. Onder \u2019n seilafdak staan \u2019n tafel en stoele, klere hang aan \u2019n wasgoedlyn en eenkant staan \u2019n sleepwaentjie, maar geen motor nie. Di\u00e9 mense het seker maar uitgery op \u2019n besigtigingstoer.<\/p>\n

Ons maak die Unimog onder \u2019n reu-sewildevy op staanplek nommer een staan en maak dan seker enige kos is diep geb\u00eare en die seilvensters is deeg-lik toegerits. Dit is bobbejaanw\u00eareld hierdie en \u201cbaviaan\u201d is immers die Nederlandse woord vir bobbejaan.<\/p>\n

Die pad na die rivier loop deur strui-ke en bossies en \u2019n mens moet maar jou ore gespits hou vir buffels. Hulle word nie verniet ook \u201cblack death\u201d genoem nie. Veral die \u201cdagga boys\u201d (die buffelbulle wat deur die jonger en meer viriele bulle uit die trop gejaag is) is befoeterd. Hy bekruip jou in \u2019n sirkelbeweging, storm jou van agter af en gaffel jou dan met sy horings.<\/p>\n

Die rivier vloei, maar die droogte het die Kougarivier se vlak s\u00f3 laag gedruk dat Doodsklip nou, net soos Rooihoek, met wit strande spog. Met di\u00e9 strand kan jy tot by die agterpunt van die Kougadam stap. En ja, hoor, daar is b\u00e1ie buffelspore in die sand . . .<\/p>\n

Verder vorentoe, op \u2019n plek wat gewis in \u2019n goeie re\u00ebnjaar diep onder water sal wees, staan \u2019n hengelaar in \u2019n stroompie. Dis een van die kampeerders op staanplek nommer twee.<\/p>\n

Hy groet vriendelik en waarsku dan: \u201cVersigtig wees vanaand! Gisteraand het \u2019n trop buffels hier deurgekom. Die luiperd kom ook baie naby \u2013 ek het hom weer gisteraand hoor brul.\u201c<\/p>\n

Brul of grom \u2019n luiperd? Niemand kan met sekerheid s\u00ea nie. Niemand is ook seker hoekom Doodsklip s\u00f3 ge- noem word nie.<\/p>\n

\n Storietyd<\/b>\n<\/p>\n

Daar is twee ho\u00eb rotsblokke aan die kamp se kant van die rivier. Volgens oorlewering is die hoogste rots van di\u00e9 twee blokke Doodsklip. Een vertelling lui dat \u2019n man jare gelede daar gesit en visvang het, toe raak hy lus om te slaap. Hy het die lyn aan sy toon gebind sodat die vis wat byt se pluk hom uit sy slaap sal wek. Maar toe was dit s\u00f3 \u2019n groot vis, hy het die hengelaar van die rotsblok getrek, waarna hy verdrink het.<\/p>\n

Ander mense s\u00ea Doodsklip het sy naam gekry in die dae toe die grond nog landbougrond was op die plaas Lemoenkuil. \u2019n Paar mense het glo op onverklaarbare wyses in die omtes van die groot rotsblok gesterf, toe noem mense dit Doodsklip. Ander s\u00ea weer \u2019n man het homself daar om die lewe gebring.<\/p>\n

Daar is ook mense wat s\u00ea as jy teen sononder baie mooi na die rotsblok kyk, laat die skaduwees die rots dan soos \u2019n skedel lyk.<\/p>\n

D\u00edt kon ons egter nie sien nie. Doodsklip is darem nie s\u00f3 hoog dat \u2019n mens \u2019n vlag moet plant nadat jy hom uitgeklouter het nie, maar in droogtejare kan \u2019n mens homself beslis te pletter val. Sou die rivier weer s\u00f3 hoog loop dat Doodsklip soos \u2019n eilandjie lyk, dan kan \u2019n man dalk verdrink as hy daar afduik.<\/p>\n

Teen slaaptyd l\u00ea die laaste brandende kole dofrooi in die as, maar geen buffel het homself nog laat sien of hoor nie. Die luiperd l\u00ea seker iewers in \u2019n boom en begluur die w\u00eareld.<\/p>\n

Die volgende oggend vra Heilie Combrinck, wie se verjaarsdag ons hier kom vier het: \u201cHet julle gisternag die luiperd gehoor?\u201d<\/p>\n

\u201cHoe het dit geklink?\u201d vra Niekie.<\/p>\n

\u201cSoos \u2019n hyg-roggel,\u201d s\u00ea sy. \u201cDis nie \u2019n brul of \u2019n grom nie. Dit was baie vreesaanjaend. Dit het geklink asof hy nie eers \u2019n meter van my af was nie.\u201d<\/p>\n

Gelukkig staan die tente en die buffels het verbygehou.<\/p>\n

Hoog in die lug bo die Kougarivier draai die swaeltjies rond. Die somer is hier, die re\u00ebn moet nou net kom . . .<\/p>\n