{"id":49848,"date":"2021-12-06T16:00:20","date_gmt":"2021-12-06T14:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/kougaexpress\/gaan-kyk-tsitsikamma-se-wolwe-in-die-oe-20211201-2\/"},"modified":"2021-12-06T16:00:20","modified_gmt":"2021-12-06T14:00:20","slug":"gaan-kyk-tsitsikamma-se-wolwe-in-die-oe-20211201-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/kougaexpress\/gaan-kyk-tsitsikamma-se-wolwe-in-die-oe-20211201-2\/","title":{"rendered":"Gaan kyk Tsitsikamma se wolwe in die o\u00eb"},"content":{"rendered":"

So baie mense jaag so haastig op die N2 verby die Tsitsikamma sonder om te besef dat daar wolwe en wolfkruisings naby Witelsbos is en . . . dat \u2019n mens sommige van di\u00e9 diere in die oog kan gaan kyk.<\/p>\n

Wat \u2019n belewenis om die wolf van naderby te kan beskou en wat \u2019n verligting dat die omheinings so hoog is. Hoeka het een van die mannetjies naby die toegangshek elke keer grommens op sy hurke gesak, vir aanval wanneer Francette Jerling, administrateur van die toe-vlugshawe, verbyloop.<\/p>\n

Di\u00e9 aggressiewe gedrag steur Francette nie. \u201cHy beskou my as \u2019n indringer wat van buite af wil inkom. Hy beskerm sy pak.\u201d<\/p>\n

Tsitsikamma Wolf Sanctuary is in verskillende hoog-omheinde kampe verdeel en het die afgelope 21 jaar sedert sy ontstaan, al meer as 500 wolwe en wolfhondkruisings, wat \u00f3f mishandel \u00f3f verlaat is, ingeneem. Maar n\u00earens hoor ek \u2019n wolf huil of nog \u2019n ander grom nie. Sou die alomteenwoordigheid van berge dan troos aan di\u00e9 diere bied?<\/p>\n

\u201cHulle is nagdiere,\u201d antwoord Francette glimlaggend, \u201ckom hoor hoe klink dit saans\u201d.<\/p>\n

Dit is harde werk om deurlopend vir die wolwe te sorg. Die welstand van die diere geniet prioriteit, verduidelik sy, daarna di\u00e9 van haar groentetuine waar spinasie, wortel, beet en wat nog groei.<\/p>\n

\u201cOns is dankbaar dat ons uit die grond kan eet. Dit is \u2019n redding. Die pandemie-inperkings het ons toerisme-inkomste lelik geknou, die wolwe m\u00f3\u00e9t bly eet, so enige geld wat ons oorhet of inkry, gaan na hulle versorging,\u201d s\u00ea Francette. <\/p>\n

Deel van die versorging is om aanteel te voorkom, sluit Robin McDonald, direkteur van The Tsitsikamma Wolf Sanctuary, by Francette aan. \u201cWolwe hoort in die vrye natuur, nie ingeperk nie.\u201d <\/p>\n

Die kruisings<\/strong><\/p>\n

Tog was daar diegene wat geglo het dat \u2019n wolf\/hond-kruising \u2019n goeie waghond en\/of troeteldier sou maak. Onder meer het die Suid-Afrikaanse Weermag in die laat-1970\u2019s \u2019n Siberiese gryswolfmannetjie met twee Duitse herdershondtewe gekruis. <\/p>\n

Die hoop was dat hul nakomelinge deur middel van selektiewe teling tot skerper en sterker wolfkruisings vir gebruik in die Grensoorlog verder ontwikkel sou word. Die projek is in die vroe\u00eb of laat 1980\u2019s laat vaar. (bron: Wolfkruisings in die Suid-Afrikaanse Weermag \u2013 Wikipedia<\/span>)<\/p>\n

\u201cEen van die belangrikste redes hoekom wolwe\/wolfhondkruisings nie werk nie,\u201d verduidelik Robin, \u201cis dat \u2019n wolf wild is. \u2019n Wilde dier tree instinktief op wanneer hy \u00f3f bedreigd voel, \u00f3f bevrees is, \u00f3f sy grondgebied wil beskerm, \u00f3f sy posisie in die pak wil bevestig \u00f3f wanneer \u2019n wyfie op hitte is. Eenvoudig gestel: \u2019n wilde dier, net soos die wolf of wolfkruising, se gedrag is onvoorspelbaar.\u201d<\/p>\n

Volgens Robin was daar ook mense wat in die sestigs wolwe ingevoer om te kyk of waghonde hieruit geteel kon word. \u201cDie projek het nie gewerk nie. Daar was toe omtrent vyf wolwe ingevoer. Ongelukkig word wolwe nog steeds inge-voer. Dit is \u2019n aanhoudende probleem as gevolg van teling tussen hond en wolf. Mense doen dit vir eksotiese troeteldiere, as \u2019n mens dit s\u00f3 kan noem.\u201d<\/p>\n

Die eerste geredde wolf, haar naam was Nikita, is 21 jaar gelede by die Tsitsikamma Wolf Sanctuary ingeneem. Omdat daar toe nog nie enige ander toevlugshawe vir wolwe en wolfkruisings was nie, moes hulle die bloudruk daarvoor vestig, s\u00ea Robin.<\/p>\n

Daarna het die toevlugshawe al hoe meer en meer wolwe en\/of wolfkruisings ingeneem.<\/p>\n

\u201cNiks maak jou gereed vir hierdie nie \u2013 om diere te sien wat in die vrye natuur hoort, maar nou vir hul eie veiligheid in groot kampe gehou moet word.<\/p>\n

Nie \u2019n goeie troeteldier<\/strong><\/p>\n

\u201c \u2019n Wolf of wolfhondkruising is in baie opsigte definitief nie soos \u2019n hond nie. Hulle is nie goeie troeteldiere nie. En as jy wel \u2019n wolfhond kry, weet jy nie of jy meer wolf as hond in die dier gaan kry nie. Dit is hoekom mense dan later afstand van hul wolwe of wolfhondkruisings wil doen.\u201d<\/p>\n

Op die oomblik bied Tsitsikamma \u2019n toevlugs-oord aan 35 wolwe en wolfhondkruisings.<\/p>\n

Dis nogal \u2019n belewenis om van kamp na kamp te loop met Robin wat haar ongelooflike wolf-kennis met jou deel. Jy hoor van pakke wat gevorm word. Die Alfa-wolf wat die tropleier is, die Beta wat tweede in bevel is en die Omega op wie almal pik. Die Omega is die een wat die stres van die pak moet vat en dit absorbeer.<\/p>\n

Robin se simpatie l\u00ea by die Omega wat s\u00f3 geboelie word, maar nooit sal sy inmeng met die werking van enige pak nie.<\/p>\n

\u201cJy kan die Omega wegvat, dan sal hulle \u2019n nuwe Omega kies. Dit is in hulle natuur, jy kan dit nie verander nie. Dit is hoe hulle ook werk in die vrye natuur,\u201d verduidelik Robin.<\/p>\n

\u201cDie egte wolwe hier by ons is die Grey Timber Wolves, die Noord-Amerikaase gryswolf. Gaan Google \u2019n bietjie hoe hulle natuurlike habitat lyk. G\u2019n mens met \u2019n gewete sal hier in Suid-Afrika met hulle teel nie.\u201d<\/p>\n

Stilletjies is \u2019n mens wel dankbaar dat jy s\u00f3 \u2019n wolf van nader kan beskou en dat Robin al die afgelope 16 jaar haar wolf-kennis so vryelik met besoekers deel. Die streng pandemie-inperkings in 2020 het hul toerisme-inkomste oornag laat opdroog, tog het hulle die koste aangegaan om drie wolfmannetjies te laat steriliseer. \u201cOns moet dit doen om te keer dat n\u00f3g wilde diere in gevangenisskap gebore word. Die realiteit is dat wilde diere nie in \u2019n hok hoort nie.\u201d<\/p>\n

Op pad terug huis toe ry ek met \u2019n hart vol dankbaarheid teenoor instansies soos die Tsitsikamma Wolf Sanctuary wat \u2019n hawe aan wolwe en wolfkruisings bied en dat ek nader aan di\u00e9 diere kon kom, maar bitterheid l\u00ea dik in my keel teenoor diegene wat vir die winsmotief wilde diere uit hul natuurlike habit haal en hulle in \u2019n mensew\u00eareld laat aanteel.<\/p>\n

Besoek Tsitsikamma Wolf Sanctuary<\/strong><\/p>\n