{"id":46962,"date":"2023-06-08T14:23:57","date_gmt":"2023-06-08T12:23:57","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/kougaexpress\/eksentrieke-oujongnooi-se-skulpskat-in-museum-20230607-2\/"},"modified":"2025-03-13T16:07:18","modified_gmt":"2025-03-13T14:07:18","slug":"eksentrieke-oujongnooi-se-skulpskat-in-museum-20230607-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/kougaexpress\/eksentrieke-oujongnooi-se-skulpskat-in-museum-20230607-2\/","title":{"rendered":"Eksentrieke oujongnooi se skulpskat in museum"},"content":{"rendered":"

Die geskiedenis van Jeffreysbaai se Skulpmuseum is die storie van \u2019n doodgewone vrou wat deur liefde en passie vir haar omgewing \u2019n nalatenskap gelaat het wat vandag, meer as 50 jaar na haar dood, steeds waardeer kan word. <\/p>\n

Charlotte Isabella Kritzinger is in 1905 gebore in Misgund-Oos in die Uniondale distrik. Hierdie oujongnooi en haar bejaarde ouers het in die vroe\u00eb 1940\u2019s na Jeffreysbaai verhuis. <\/p>\n

Versamel skulpe<\/strong><\/p>\n

Charlotte het soggens langs die strand gaan stap en begin om skulpe, seewier, seesponse en besondere klippe op te tel. Met verloop van tyd het sy \u2019n besondere versameling opgebou en mense het daarvan begin kennis neem. Sy was effe eksentriek en het graag haar \u201ckinders\u201d, soos sy na die skulpe verwys het, vir besoekers gewys en was altyd gewillig om kennis te deel. Sy het slegs die alledaagse kleurvolle noemname van veral die bruin gemeenskap gebruik, en nie wetenskaplike name nie.<\/p>\n

Buitelandse belangstelling<\/strong><\/p>\n

Algaande het selfs oorsese besoekers van die uitsonderlike versameling te hore gekom en het sy met ander skulpversamelaars kennis gemaak. Hierdeur is haar versameling uitgebrei deur ander SA skulpe en oorsese skulpe te ruil of te koop en verkoop.<\/p>\n

Skulpversameling leef voort<\/strong><\/p>\n

Charlotte het in 1971 gesterf na komplikasies toe haar regtervoet deur \u2019n skulp oopgekloof is \u2013 ironies. <\/p>\n

Sy is begrawe in die Wavecrest begraafplaas en op haar grafsteen is die afbeelding van ses waaierskulpe.<\/p>\n

Haar testament het bepaal dat die versameling as \u2019n geheel ver-koop moet word, en dit moes ook oorsee en plaaslik geadverteer word. <\/p>\n

Intussen het Dr Courtenay-Latimer, direkteur van die Oos-Londen museum \u2019n brief aan die Jeffreysbaai munisipaliteit ge-skryf dat die versameling van 454 houers in Jeffreysbaai moet bly. Sy noem dat die waarde van Charlotte se versameling veral daarin l\u00ea dat dit opgebou is oor 30 jaar op net een plek. Die versameling het die lewensiklus van sekere spe-sies skulpe ingesluit.<\/p>\n

Die munisipaliteit het die versameling gekoop vir R2 500, waarvan 10% aan die NG Kerk, Jeffreysbaai geskenk is vir Bybelverspreiding, soos versoek deur Charlotte. <\/p>\n

Die versameling is jare later uitgestal in die eerste biblioteekgebou wat ook na haar vernoem is, en is mettertyd verskuif na die huidige gebou. <\/p>\n

Ontsteltenis oor die prima eiendom<\/strong> <\/p>\n

Die ligging van die voorgestelde museum het \u2019n storm ontketen onder inwoners en daar is selfs \u2019n Jeffreys Bay Beachfront Committee gevorm en \u2018n petisie opgestel om die ontwikkeling te keer. Die koerante het weekliks briewe van beswaardes geplaas. Burgermeester Becke is omtrent oorval met kritiek.<\/p>\n

Meermin skuil in die stoor<\/strong><\/p>\n

Een beswaarde het selfs ge- noem \u201cdat dit nie nodig was vir \u2019n Sun City om in Johannesburg te wees om \u2019n sukses te wees nie\u201d . . . nie \u2019n heeltemal regverdige vergelyking nie, want dobbel en bostuklose dansers was d\u00e1\u00e1r die trekpleister! Die naaste wat die museum daaraan kom is \u2019n skulpkunswerk van \u2019n meermin wat bietjie te realisties is vir \u2019n kindervriendelike museum en daarom in die stoor opgehang is.<\/p>\n

Entoesiaste bestuur die museum<\/strong><\/p>\n

Die Jeffreysbaai Skulpmuseum is op 15 September 1998 geopen met Thea Marsh as kurator. Na haar dood het die museum vreeslik verwaarloos, en skulpe het verdwyn.<\/p>\n

In April 2016 het Carina Strydom van die munisipaliteit, die Humansdorp Museumvereniging gevra dat die komitee die bestuur van die Skulpmuseum oorneem vir \u2019n proefperiode van drie maande. Di\u00e9 vrywilligers doen steeds uitmuntende werk.<\/p>\n

Daar was toe ongeveer 600 skulpe in die museum, en vandag is daar meer as 3 000 verskillende spesies, en omtrent 10 000 skulpe wat uitgestal word. <\/p>\n

\u2019n Juweel in die dorp<\/strong><\/p>\n

Die museum ontvang gereeld skenkings van regoor die land. \u2019n Bekende inwoner van die dorp, Mercia Ungerer, het ook \u2019n besondere uitstalling aan die museum geskenk.<\/p>\n

\u201cDie komitee van die Humansdorp Museumvereniging bestaan uit \u2019n span vrywilligers wat passievol is oor bewaring. Sedert 2018 het die museum uitgebrei met ander temas soos skepe wat langs die kus gesink het, haaie, walvisse, skilpaaie, Khoisan- en Xhosa kultuur, en die chokka bedryf, verduidelik Petro Meyer van die vereniging. <\/p>\n

\u201cTans is daar \u2019n paar projekte in die pyplyn om die museum te vernuwe en veral vir jongmense meer interessant te maak deur die gebruik van tegnologie,\u201d s\u00ea Meyer. \u201cOns lede is nie een mu- seumkundiges nie maar probeer hard om Charlotte Isabella Kritzinger se nalatenskap te bewaar vir die toekoms.\u201d<\/p>\n