\u201cWat s\u00ea ek vir my koning?\u201d vra \u2019n onthutste Buthelezi<\/p>\n\n\n\n
Die omstrede Ikonyama Trust, paghouer van tradisionele Zoeloe-stamgrond in KwaZulu-Natal, het in 1994, slegs enkele dae voor Suid-Afrika se eerste volle inklusiewe verkiesing tot stand gekom, nadat die onderhandelingsproses tussen die NP en die ANC op \u2019n mespunt was. <\/p>\n\n\n\n
Hierdie skok-onthulling is sopas deur \u2019n sleutel-rolspeler in die aanloop tot die verkiesing, Danie Joubert gemaak. Joubert was die gasspreker op die Suidpunt-Erfenisverenging se maandelikse saamtrek in die Heemhuis op L\u2019Agulhas. <\/p>\n\n\n\n
Die jeugdige Danie Joubert was \u2019n gesekondeerde amptenaar na die KZN-regering waar hy spoedig adjunk-direkteur-generaal geword het, kort nadat hy na die departement van die hoofminister oorgeplaas is. Uit hoofde van sy posisie(s) was hy ten nouste gemoed in die onderhandelingsproses agter die skerms. In hierdie hoedanigheid was hy \u2019n deurslaggewende skakel in die magspel tussen die NP, met hulle leiersfigure F.W. de Klerk, Roelf Meyer en Pik Botha aan die een kant, en Nelson Mandela en Cyril Ramaphosa aan die ander kant. Tussen hierdie twee vure was daar die hoofman Mangosuthu Buthelezi van die Inkatha Vryheidsparty of IVP.<\/p>\n\n\n\n
Nog \u2019n rolspeler was die Zoeloe-koning Goodwill Zwelethini. Van regeringswe\u00eb af was daar ook Ni\u00ebl Barnard, intelligensiebaas en vertroueling van De Klerk se voorganger, P.W. Botha. Dan was daar die sinist\u00eare skadufiguuur Mario Oriani-Ambrosini, die sogenaamde regsadviseur van die KZN-regering. Ambrosinni was \u2019n flambojante Amerikaner van Italiaanse afkoms. Hy was glo \u2019n pierewaaier, lief vir die kalklig en het na bewering sterk bande met die Amerikaanse Intelligensiediens, die CIA (Central Intelligence Agency<\/i>) gehad. <\/p>\n\n\n\n
Die Nasionale Party moes \u2019n geskikte swart vennoot vind, want die verkiesing moes inklusief wees, maar die internasionale media het verwag dat Suid-Afrika in \u2019n oogwink in \u2019n bloedbad sou ontaard. \u201cHulle is uit Bosni\u00eb onttrek, waar daar \u2019n oorlog gewoed het, en het by die hordes hier aangekom, want die w\u00eareldfokus het na Suid-Afrika verskuif,\u201d verduidelik die voorsitter van die bewaringsvereniging, Danie Schutte in sy bekendstellingsrede. <\/p>\n\n\n\n
Behalwe dat hy \u2019n advokaat is, was Schutte self minister van binnelandse sake onder die laaste wit regering en \u2019n kollega van De Klerk, Meyer en Botha (Pik). Danie Schutte, die minister, en Danie Joubert, die amptenaar, smee naarstiglik indringende strategie\u00eb oor \u2019n uitweg vorentoe nadat Buthelezi gedreig het om op die laaste nippertjie kop uit te trek. Hulle word onbaatsigtelik bygestaan deur dr. Willem Olivier, knap advokaat van Bloemfontein met sy briljante insig in Suid-Afrika se regstelsel. Vir die twee Danies staan een ding soos \u2019n paal bo water: \u2019n Verkiesing sonder IVP-deelname sou sinloos gewees het. <\/p>\n\n\n\n
Teen hierdie agtergrond van politieke intriges en geskarrel vir posisies, vind die berugte Shellhouse-skietery plaas toe die ANC wild en wakker op IVP-lede losbrand. Talle mense word gedood. Hulle is nie die enigstes nie: In die drie jaar voor die verkiesing het politieke geweld hoogty gevier en het \u2019n geraamde 10 000 mense hulle lewens verloor. Dit was die tyd toe daar ook \u2019n verwoede aanslag op die sogenaamde tuislande en hulle leierskap was, met ANC se groot kokkedoor Ronnie Kasrils as die groot aanhitser. Ciskei en Bophuthatswana swig onder druk. Die Transkei is volgende in hul visier. Maar die grootste prys van almal, Zoeloeland en sy vorstelike heerser, bly onwrikbaar staan te midde van die dreigende chaos en anargie. Die Zoeloe-nasie het ge\u00efsoleer begin voel, want die persepsie het bestaan dat die ANC en die NP op hul eie trajek was. Boonop was daar groot onsekerheid in Zoeloe-geledere oor hoe die regering sou optree in geval van \u2019n inval in hul grondgebied. <\/p>\n\n\n\n
Kortom: Terwyl die grootste politieke drama in Suid-Afrika se geskiedenis besig was om hom af te speel, het \u2019n sleutelrolspeler, die IVP, nie die onderhandelaars in die twee grootste partye, die NP en die ANC, by name Ramaphosa en Meyer, vertrou nie!<\/p>\n\n\n\n
Vir Buthelezi was die vernaamste haakplekke die kwessie van eienaarskap binne tradisioneel-Zoeloe-grondgebied, en dan die Zoeloe-koningshuis. <\/p>\n\n\n\n
\u201cWat s\u00ea ek vir my koning?\u201d wou die hoofman onthuts van Joubert weet. En as Buthelezi gepraat het, het hy gepraat! Hy het hierdie vraag prim\u00ear gevra as \u2019n trotse Zoeloe-nasionalis. Daar was inderdaad grondige vrese in Zoeloe-geledere dat hul etnisiteit bedreig word te midde van die aardskuddende politieke polarisasie en klemverskuiwings. Vir Joubert was dit \u2019n tyd waar hy met vernuftige voetwerk moes navigeer tussen die stukke op die politieke skaakbord wat daar op daardie tydstip op Suid-Afrika se sosio-geografiese landskap geplaas was. Die datum vir die verkiesing was reeds vasgestel. \u201cEk het dit selfs aan Buthelezi gestel dat hy na die verkiesing oor \u2019n paar dae \u2019n permit sal nodig h\u00ea om in sy eie kantoor in te kom!\u201d<\/p>\n\n\n\n
Intussen het internasionale swaargewigte soos dr. Henry Kissinger en lord Peter Carrington van Brittanje ook op die toneel verskyn. In een stadium dreig Kissinger die IVP-span: As daar teen 16:00 op 14 April nog nie uitsluitsel is oor die pad vorentoe nie, vlieg ek terug Amerika toe! Suid-Afrika se voortgesette verhouding met die supermoondhede het aan \u2019n draadjie gehang. Joubert het tussen Ulundi en Pretoria beweeg om De Klerk-hulle van die jongste verwikkelinge in te lig. \u201cDit was in die dae voor selfone. Dit het so dol gegaan, daar het soms dae verbygegaan dat ek nie \u2019n woord met Lizelle (sy vrou) kon praat nie!\u201d Intussen moes hy katvoet loop vir die immerteenwoordige en geheimsinnige Ambrosini. \u201cEk en Koos van der Merwe (latere Volksraadslid en lid van die IVP) het doelbewus Afrikaans gepraat in sy teenwoordigheid om hom te verwar. Op \u2019n kol vra hy vir ons: \u2018Waaroor praat julle manne so intens?\u2019 Toe s\u00ea ek sommer, man ons praat maar net oor die weer!\u201d<\/p>\n\n\n\n
Min mense besef vandag hoe na aan afstigting KZN was. Joubert onthul dat die geslepe Ambrosini reeds \u2019n plan vir sessering opgetrek het: \u201cHy het eenvoudig \u2019n lyn deur Natal getrek en wou Zoeloeland laat wegskeur uit Suid-Afrika! Hy het blatant gepraat van die soewereine staat van KZN!\u201d<\/p>\n\n\n\n
Maar die noodlot het reeds sy loop geneem . . . <\/p>\n\n\n\n
\u201cEk onthou die oggend toe ons vir Buthelezi soek om hom weer aan boord te probeer kry, het hy geen telefoon geantwoord nie en was hy net skoonveld. Uiteindelik tel ons sy spoor by Lanseria-lughawe op, maar die vliegtuig het reeds vertrek. Later hoor ons die vliegtuig het tegniese probleme ondervind en moes omdraai! Gelukkig! Intussen moes ons dringend by F.W. uitkom, maar hy s\u00ea hy het reeds uiters belangrike afsprake daardie oggend, skaars \u2019n week voor die verkiesing. Maar ek en Danie (Schutte) hou in landsbelang voet by stuk en ons sit af na F.W. se huis, waar ons dit aan hom oordra dat ons nog die verkiesing kan red, as ons twee goed doen: Gee vir Buthelezi gemoedsrus oor die behoud van die Zoeloe-monargie, en laat hulle die de facto-gesag oor hul eie grondgebied wees. Dis toe dat ons besluit: Kom ons stig \u2019n amptelike trust vir die Zoeloe-grond!\u201d Dit was \u2019n reusagtige strook land wat 2,8 miljoen hektaar beslaan het, groter as vele ander lande. Die gebied was reeds stamgrond, wat die latere administratiewe en wetlike prosesse vergemaklik het.<\/p>\n\n\n\n
Die situasie was uiters plofbaar en \u2019n verkiesing sonder die IVP was ooglopend onafwendbaar \u2013 en ondenkbaar. Maar Danie Schutte, Danie Joubert en Willem Olivier oortuig De Klerk daardie kritieke oggend dat daar wel \u2019n uitweg moontlik was om \u2019n inklusiewe verkiesing te hou \u2013 met \u2019n totaal onortodokse benadering.<\/p>\n\n\n\n
Toe gebeur die wonderwerk: Mangosthu Buthelezi was te vinde met hierdie voorstel. Hy kon koning Goodwil Zwlitinhi gerus stel dat sy gesag nie ondermyn of aangetas sou word nie.<\/p>\n\n\n\n
Met koorsagtige haas word die staatsmeganismes aan die rol gekry; met Olivier aan die spits, word die land se beste regslui ingespan om die regs- en staatkundige aspekte vir proklamering van die Trust gereed te kry. Daar was \u2019n aantal onontbeerlike wetlike prosesse wat eers nagekom moes word. Die Wetgewende vergadering van KwaZulu onderskryf die Trust se stigting op 24 April 1994. Statut\u00ear moes daar byvoorbeeld \u2019n stigtingsakte geskep word. Die Trust moes egter deur die regering van die dag geproklameer word. Die wetsontwerp beland op die staatspresident se lessenaar vir sy finale goedkeuring. As staatshoof plaas F.W. de Kerk sy handtekening op die dokument met die fleurige beskrywing van die KwaZulu-Natal Ingonyama Trust Act. En so kry die Zoeloes die onvervreembare reg op hul eie stamgrond, vergestalt deur \u2019n regsliggaam, die Inkonyama Trust.<\/p>\n\n\n\n
F.W. de Klerk kon daardie aand oor \u2019n glasie J&B-whiskey \u2013 sy gunstelingdrankie, op ys \u2013 reflekteer oor hierdie historiese deurbraak en Suid-Afrika se staatskundige pad vorentoe. <\/p>\n\n\n\n
Inmiddels word oudregter Johann Kriegler \u2013 voorsitter van die Onafhanklike Verkiesingskommissie \u2013 in kennis gestel dat alles nou gereed is vir Suid-Afrika se eerste volwaardige demokratiese verkiesing op 27 April 1994. Op die Inkonyama Trust se webtuiste word dit onomwonde gestel dat die trust op die vooraand van die verkiesing gestig is. Dis egter twyfelagtig of die webmeester weet van die rolle wat \u2019n Danie Schutte, \u2019n Danie Joubert en \u2019n Willem Olivier gespeel het. Ikonyama is tot vandag toe in ANC-geledere \u2019n woord wat die ANC, veral president Cyril Ramaphosa, in sy koffie laat stik, want die Zoeloegrond is in hierdie trust geplaas onder die ANC se neuse, en sonder dat hulle dit geweet het! Vir die ANC het die hele idee van \u2019n afsonderlike volksidentiteit, oftewel \u2019n staat binne-in \u2019n staat, ingedruis teen hulle ideologie van \u2019n klaslose gemeenskap, en \u2019n een-mens-een-stem-stelsel binne \u2019n enkele eenheidstaat. Op die RSG-program Monitor, stel die politieke kenner verbonde aan die Universiteit van Pretoria, prof. Roland Henwood, dit op 20 Augustus 2024 onomwonde dat die kwessie van stamgrond die hoofrede is waarom die ANC in die pasafgelope verkiesing beduidende steun aan die MK-party met sy oorweldigende Zoeloe-steun en Zoeloe-identiteit, afgestaan het.<\/p>\n\n\n\n
Kontempor\u00ear is name soos Ulundi en Nkandla onuitwisbaar ingebrand in Suid-Afrika se politieke siel. Daardie plekke staan onbetwisbaar op Zoeloe-grond \u2013 onder die voogdyskap van die Ikonyama-Trust. Ironies genoeg volg Mangosuthu Buthelezi die einste Danie Schutte op as minister van binnelandse sake onder die nuwe Mandela-regering!<\/p>\n\n\n\n
As dit nie vir mense soos Danie Joubert, Willem Olivier en Danie Schutte was nie, was die verkiesing hoegenaamd nie inklusief nie en was daar \u2019n wesentlike moontlikheid dat anargie die land kon verswelg. <\/p>\n\n\n\n
In die parlement se Hansard-rekords van 25 April 1994 bedank Schutte sy twee makkers vir die deurslaggewende rolle wat hulle gespeel het.<\/p>\n\n\n\n
En Ambrosini? Sy ware rol en motiewe is vandag nog omhul in \u2019n waas van geheimhouding..<\/span> Danie Schutte is \u2019n gesiene inwoner van Suiderstrand, neffens Afrika se suidelikste vuurtoring op Kaap Agulhas. Danie Joubert is vandag 66 en woon in Somerset-Wes. Dit was \u2019n lang pad van sy geboortestad, Pretoria, tot by die Ho\u00ebrskool Gerrit Maritz in Pietermaritzburg, tot waar hy vandag staan aan die hoof van Afrika-operasies van Execujet, \u2019n internasionale maatskappy wat vliegtuie koop, verkoop en verhuur. Hy is wel gewapen met \u2019n MBA, maar sy grootste bate is sy ervaring en mensekennis, wat hy opgedoen het in die genadelose skool van onderhandelinge op die hoogste vlak, wanneer \u00e9\u00e9n verkeerde skuif, of \u00e9\u00e9n oordeelsfout, die dolosse vir jou verkeerd kan laat val . . .<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201cWat s\u00ea ek vir my koning?\u201d vra \u2019n onthutste Buthelezi.<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":44851,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_yoast_wpseo_linkdex":"","_yoast_wpseo_content_score":"","_yoast_wpseo_inclusive_language_score":"","_yoast_wpseo_is_cornerstone":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_yoast_wpseo_opengraph-title":"","_yoast_wpseo_opengraph-description":"","_yoast_wpseo_opengraph-image":"","_yoast_wpseo_opengraph-image-id":"","_yoast_wpseo_twitter-title":"","_yoast_wpseo_twitter-description":"","_yoast_wpseo_twitter-image":"","_yoast_wpseo_twitter-image-id":"","newspack_ads_suppress_ads":false,"newspack_sponsor_sponsorship_scope":"","newspack_sponsor_native_byline_display":"inherit","newspack_sponsor_native_category_display":"inherit","newspack_sponsor_underwriter_style":"inherit","newspack_sponsor_underwriter_placement":"inherit","_crsspst_to_novanewscoza":false,"_crsspst_to_novanewscozabloemnewsexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozacityvision":false,"_crsspst_to_novanewscozadistrictmailhelderberg":false,"_crsspst_to_novanewscozaeikestadnuus":false,"_crsspst_to_novanewscozakomani-karoo":false,"_crsspst_to_novanewscozakougaexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozamthathaexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozanoordkaapbulletin":false,"_crsspst_to_novanewscozapaarlpost":false,"_crsspst_to_novanewscozapeexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozapeoplespost":false,"_crsspst_to_novanewscozaswartlandgazette":false,"_crsspst_to_novanewscozatygerburger":false,"_crsspst_to_novanewscozaudexpress":false,"_crsspst_to_novanewscozavistanews":false,"_crsspst_to_novanewscozavrystaatkroon":false,"_crsspst_to_novanewscozaweskusnuus":false,"_crsspst_to_novanewscozaweslander":false,"_crsspst_to_novanewscozaworcesterstandard":false,"_EventAllDay":"","_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":"","_EventShowMapLink":"","_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":"","_EventVenueID":"","_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":"","_VenueShowMapLink":"","_application":"","_batch_id":"","_company_name":"","_company_tagline":"","_company_twitter":"","_company_video":"","_company_website":"","_custom_id":"665e1fae-d0d4-4958-be29-e1e1e45b375c","_EventDuration":"","_EventOrigin":"","_EventTimezoneAbbr":"","_featured":"","_filled":"","_job_expires":"","_job_location":"","_media_credit":"","_media_credit_url":"","_menu_item_menu_item_parent":"","_menu_item_object":"","_menu_item_object_id":"","_menu_item_target":"","_menu_item_type":"","_menu_item_url":"","_menu_item_xfn":"","_navis_media_can_distribute":"","_navis_media_credit_org":"","_OrganizerOrigin":"","_provider":"","_pum_built_in":"","_pum_default_theme":"","_pum_form_conversion_count":"","_remote_id":"","_remote_name":"","_remote_position":"","_report_frequency":"","_report_reference_dates":"","_send_attempts":"","_site_id":"","_sitemap_exclude":"","_sitemap_frequency":"","_sitemap_priority":"","_source_url":"","_subscription_period":"","_subscription_period_interval":"","_subscription_price":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":"","_template_type":"","_ticket_end_date":"","_ticket_start_date":"","_tribe_aggregator_allow_multiple_organizers":"","_tribe_aggregator_content_type":"","_tribe_aggregator_file":"","_tribe_aggregator_finalized":"","_tribe_aggregator_hash":"","_tribe_aggregator_import_id":"","_tribe_aggregator_import_name":"","_tribe_aggregator_interactive":"","_tribe_aggregator_origin":"","_tribe_aggregator_post_status":"","_tribe_aggregator_preview":"","_tribe_aggregator_source_name":"","_tribe_aggregator_type":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_tribe_hide_attendees_list":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_capacity":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":"","_tribe_ticket_version":"","_type":"","_VenueOrigin":"","_wp_attachment_context":"","_wp_attachment_image_alt":"","_wp_font_face_file":"","_wp_old_date":"","_yoast_wpseo_estimated-reading-time-minutes":"","_yoast_wpseo_focuskeywords":"","_yoast_wpseo_focuskw_text_input":"","_yoast_wpseo_keywordsynonyms":"","_yoast_wpseo_primary_block-catalog":"","_yoast_wpseo_primary_category":"","_yoast_wpseo_primary_job_listing_type":"","_yoast_wpseo_primary_nova_retailer":"","_yoast_wpseo_primary_publication":"","_yoast_wpseo_primary_tribe_events_cat":"","_yoast_wpseo_videositemap-duration":"","_yoast_wpseo_videositemap-rating":"","_menu_item_classes":[],"_tribe_modified_fields":[],"_wp_attachment_backup_sizes":[],"_wp_suggested_privacy_policy_content":[],"_yoast_post_redirect_info":[],"_yoast_wpseo_video_meta":[],"activation_date":"","archive_insertion_is_repeating":"","archive_insertion_posts_count":"","article_feature_media":"","article_feature_type":"","article_main_image_caption":"","article_media_icon":"","article_template":"","author_byline":"Pierre Massyn","background_color":"","block_editor":"","byline":"","cmplz_hide_cookiebanner":"","competition_end_date":"","contact_advertise_email":"","contact_advertise_phone":"","contact_editorial_email":"","contact_general_email":"","contact_general_phone":"","contact_office_hours":"","contact_physical_address":"","enabled":"","featured_image_custom_caption":"","featured_video_url":"","fields":"","font_body":"","font_header":"","frequency":"","headline":"","hide_border":"","icon":"","is_wp_suggestion":"","issuu_download_url":"","issuu_embed_url":"","language_version_url":"","large_border":"","name":"","nm_contact_name":"","nm_contact_number":"","nm_date_lost":"","no_overlay_background":"","node-url":"","obituary_born_date":"","obituary_died_date":"","obituary_memoriam_text":"","origin":"","overlay_color":"","overlay_opacity":"","overlay_size":"","placement":"","plural_label":"","post_author":"","post_id":"","post_language":"en","secret-key":"","sponsored_utm_campaign":"","sponsored_utm_content":"","sponsored_utm_medium":"","sponsored_utm_source":"","sponsored_utm_term":"","start_date":"","utm_suppression":"","video_embed_url":"","wp_pattern_sync_status":"","data_version":[],"enclosure":[],"pongrass_image":[],"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_newspack_byline_active":false,"_newspack_byline":"","newspack_content_restriction_is_exempt":false,"scaip_prevent_shortcode_addition":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"newspack_spnsrs_tax":[],"publication":[],"class_list":["post-44849","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news"],"yoast_head":"\n