{"id":296575,"date":"2026-03-13T15:05:30","date_gmt":"2026-03-13T13:05:30","guid":{"rendered":"https:\/\/novanews.co.za\/eikestadnuus\/?p=296575"},"modified":"2026-03-13T15:09:27","modified_gmt":"2026-03-13T13:09:27","slug":"maties-se-bergbokke-skrik-nie-vir-vlamme-nie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/novanews.co.za\/eikestadnuus\/maties-se-bergbokke-skrik-nie-vir-vlamme-nie\/","title":{"rendered":"Universiteit Stellenbosch se ‘bergbokke’ skrik nie vir vlamme nie"},"content":{"rendered":"\n

Terwyl baie studente gedurende lesings na hul fone loer om boodskappe of kuierplanne na te gaan, monitor ‘n klein groepie vrywilligers van die Universiteit Stellenbosch (US)<\/a> hul fone om ‘n ander rede.<\/p>\n\n\n\n

Wanneer die alarmsein deurkom, het hulle ‘n paar minute om te besluit \u2013 bly in die klas of slaan koers in na ‘n brandlyn \u00earens in die Wes-Kaap.<\/p>\n\n\n\n

“Wanneer daar ‘n noodgeval is, hardloop ons daarheen. Ons volg die sirenes,” s\u00ea Liam Proctor, ‘n BSc Menslike Lewenswetenskappe-student wat hoop om geneeskunde te studeer.<\/p>\n\n\n\n

Proctor is een van ‘n merkwaardige groep Maties wat as brandweermanne by die vrywillige organisasie Volunteer Wildfire Services (VWS)<\/a> diens doen.<\/p>\n\n\n\n

\"Dario
Dario Consani, Liam Proctor en Zach Ambrose is deel van \u2018n groep toegewyde Maties wat in hul vrye tyd brande help bestry. Foto: Stefan Els<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Die VWS is die grootste vrywillige brandbestrydingsorganisasie in Suid-Afrika. Met ongeveer 350 lede oor vier basisse versprei \u2013 Stellenbosch, Helderberg, Nuweland en die Suidelike Skiereiland \u2013 ontplooi die VWS spanne oor die provinsie heen.<\/p>\n\n\n\n

Elke winter ondergaan vrywilligers verpligte jaarlikse heropleiding, wat fisieke, praktiese en teoretiese assesserings insluit. Sodra hulle kwalifiseer, word daar van hulle verwag om gereeld naweke op bystand te wees en enige tyd vir ontplooiing beskikbaar te wees.<\/p>\n\n\n\n

Wanneer die meeste mense van die brand probeer wegkom, pak hierdie 13 studente, wat alom as die “bergbokke\u201d bekend staan,” met 10 kg toerusting op hul skouers die bergagtige terrein te voet aan om met die moeisame werk te begin om die vlamme met handgereedskap te blus. <\/p>\n\n\n\n

Geklee in hulle kenmerkende geel en blou uniforms en beskermende toerusting, offer hulle ontelbare ure op om van die mees verwoestende brande wat die Wes-Kaap in onlangse jare ervaar het, in die voorste linie te bestry.<\/p>\n\n\n\n

LEES OOK:<\/strong> Cape Winelands firefighting ‘army’ mobilised for busy inferno season<\/a><\/p>\n\n\n\n

Vlammemure en splitsekonde-besluite<\/h3>\n\n\n\n

Dario Consani, ‘n derdejaar-BA Sportwetenskapstudent met geografiese omgewingsstudie as ‘n tweede hoofvak, is aan die VWS bekendgestel toe die organisasie gedurende die US se verwelkomingsweek ‘n stalletjie op kampus gehad het. <\/p>\n\n\n\n

“Ek het gedink dit is iets avontuurlik om by betrokke te raak. Ek is regtig bly ek het aangesluit,” s\u00ea hy met ‘n groot glimlag.<\/p>\n\n\n\n

Hy erken hy is “ietwat van ‘n adrenalienverslaafde”, maar die werk verg baie meer as net opwinding. Die VWS spesialiseer in brande wat nie deur voertuie bereik kan word nie. Spanne stap ure lank na ontoeganklike pieke.<\/p>\n\n\n\n

“Jy het fisieke en geestelike dryfkrag nodig om brande vir meer as 12 uur op ‘n slag te kan bestry,” verduidelik Consani.<\/p>\n\n\n\n

Hy doen vyf keer per week kardiovaskul\u00eare en kragoefening om fiks te bly. Brandbestryding is meedo\u00ebnlose werk, s\u00ea hy, maar voeg vinnig by daar is niks wat by die energiegolf kan kersvashou as jy die onbekende betree nie. “Jy weet nooit wat op jou wag nie.”<\/p>\n\n\n\n

‘Vreesaanjaend’<\/h3>\n\n\n\n

Volgens Consani het hy in November verlede jaar by Bredasdorp sy vreesaanjaendste oomblik ooit beleef. Die dorp is deur ‘n brand omring en hy was lid van ‘n span brandweermanne wat met ‘n vierwielspoor langs na die brand toe gestap het. <\/p>\n\n\n\n

“Dit was letterlik ‘n tien-meter muur van vlamme vir kilometers,” onthou hy.<\/p>\n\n\n\n

Die stralende hitte was te intens om naby te kom. Sommige toerusting het begin smelt. In die donker was daar geen helikopters vir ondersteuning nie. “Dit was vreesaanjaend om daar te staan en te kyk hoe hierdie vlammemuur na jou toe aankom. Jy voel baie kwesbaar,” s\u00ea hy.<\/p>\n\n\n\n

Zach Ambrose, ‘n derdejaarstudent in meganiese ingenieurswese, beskryf ‘n soortgelyke toneel in Elgin verlede Februarie. ‘n Teenbrand het onverwags geskuif. “Sonder om dit te besef, het ons basies in die vuur ingery,” s\u00ea hy.<\/p>\n\n\n\n

Ervare spanleiers het die situasie gered. “As ons nog 30 sekondes langer daar gebly het, sou die vuur ons net heeltemal ingesluk het.”<\/p>\n\n\n\n

Ambrose, wat van Pretoria afkomstig is, droom reeds sedert vyfjarige ouderdom daarvan om ‘n brandweerman te word. Hy het gekies om by die US te studeer, deels omdat hy geweet het hy kan by die VWS aansluit. “Dit was ‘n groot deel van my motivering,” s\u00ea hy met ‘n glimlag. “Moet net nie vir my ma s\u00ea nie!”<\/p>\n\n\n\n

\"Kate
Kate Cotterell, ‘n derdejaar was reeds Foto: <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Balanseertoertjie<\/h3>\n\n\n\n

Kate Cotterell, ‘n derdejaarstudent in elektriese en elektroniese ingenieurswese, se belangstelling in brandbestryding het al in gr.7 begin toe haar onderwyser se man, ‘n strukturele brandweerman, haar klas besoek het. <\/p>\n\n\n\n

Jare later het ‘n vriend by die VWS-basis in Nuweland stories oor ontplooiings vertel wat haar finaal laat besluit het.<\/p>\n\n\n\n

“Ek was gretig om n\u00e1 my 18de verjaardag aan te sluit,” s\u00ea sy. “Ek het besluit dit sou geriefliker wees om by die US aan te sluit.”<\/p>\n\n\n\n

Gerief het geblyk om relatief te wees. Die brandseisoen respekteer nie akademiese roosters nie. <\/p>\n\n\n\n

“Ek het nie besef hoeveel tyd brandbestryding in beslag neem nie,” erken Cotterell. “Ons is baie keer op baie ongele\u00eb tye na veldbrande uitgeroep, soos op dae wanneer ek assesserings gehad het.”<\/p>\n\n\n\n

In haar eerste jaar het opleidingsverpligtinge soms met universiteitstoetse en -eksamens gebots. Sy was ook by lewensredding betrokke. Diensbeurte het gebots. “Ek het dit baie moeilik gevind om brandbestryding, ingenieurswese, lewensredding en talle ander aktiwiteite te balanseer.”<\/p>\n\n\n\n

Tog is sy geensins spyt nie. “My eerste brand was ‘n ervaring wat ek nooit sal vergeet nie,” s\u00ea sy. “Dit is so lonend. Ek het nou ‘n baie groter waardering vir alle brandbestryders en almal wat betrokke is omdat ek nou weet hoe uitputtend hulle werk is.” <\/p>\n\n\n\n

Nadat sy haar graad voltooi het, hoop sy om as helikoptervlie\u00ebnier te kwalifiseer en voort te gaan met brandbestryding “vanuit die lug”.<\/p>\n\n\n\n

Bergbokke klim hoog<\/h3>\n\n\n\n

Wanneer stadsbrandbestryders huise en plase met behulp van voertuie en watertenks beskerm, word die US se “bergbokke” met hulle jeugdige uithouvermo\u00eb en ratsheid dikwels deur spanleiers ingespan om na die hoogste, ontoeganklikste dele van ‘n brand te klim. <\/p>\n\n\n\n

“Hulle wys na die verste punt, die hoogste piek, en s\u00ea, gaan takel die vuur daar,” s\u00ea Proctor. “Soms is dit plekke wat die helikopters nie eens kan bereik nie.”<\/p>\n\n\n\n

Maar hy beklemtoon dat vrywilligerswerk nie net beteken om moeilike terrein te voet aan te pak nie. Die VWS maak staat op ‘n wye netwerk van rolle \u2013 van logistiek en versending tot voertuigbestuurders en spanleiers \u2013 wat die werk aan die gang hou. <\/p>\n\n\n\n

Sonder di\u00e9 werksaamhede agter die skerms sou voorste brandbestryders in die frontlinie nie weet waarheen om te gaan of die nodige gereedskap h\u00ea om hulle werk te doen nie. “Daar is ‘n plek vir almal,” merk Proctor op terwyl hy studente aanmoedig om by die VWS aan te sluit.<\/p>\n\n\n\n

Die besluit om te reageer bly ‘n dissiplinetoets, erken die toegewyde spanlede. “As jy ‘n lesing misloop, kan jy later inhaal, maar soms is dit ‘n moeilike keuse omdat ons ook ons akademiese werk prioritiseer,” s\u00ea Proctor.<\/p>\n\n\n\n

Ambrose moes al soortgelyke besluite neem en het een keer net twee uur geslaap voordat hy die oggend moes klas toe gaan. “Ek is nie spyt oor enige van die kere wat ek gekies het om brande te gaan blus nie,” s\u00ea hy. “Dit het gelei tot van die beste herinneringe wat ek altyd sal koester.”<\/p>\n\n\n\n

‘Positiewe verskil’<\/h3>\n\n\n\n

Vrywilligers ontvang geen salaris vir hulle harde werk nie. Daar word swaar op donasies en ondersteuning vir brandstof, toerusting en voertuie gesteun. “Ons kan nie by die brande uitkom en help om ‘n bydrae te lewer sonder die gemeenskap en die sakesektor se ondersteuning nie,” s\u00ea Proctor.<\/p>\n\n\n\n

Ondanks die risiko’s het die VWS verlede jaar sy 25ste bestaansjaar gevier \u2013 sonder ernstige beserings of sterftes. “Ons veiligheidsmaatre\u00ebls en voorsorgmaatre\u00ebls voldoen aan die hoogste standaarde,” s\u00ea Consani. <\/p>\n\n\n\n

Hy is ‘n veteraan wat reeds 15 brande help bestry het, maar het as vrywillige brandweerman nog net ligte snye en kneusplekke opgedoen.<\/p>\n\n\n\n

Ambrose s\u00ea hulle sal graag meer Maties in hulle geledere wil verwelkom. “As jy iemand in ‘n geel hemp sien, moenie huiwer om te kom hallo s\u00ea nie,” glimlag hy. <\/p>\n\n\n\n

“Jy is vir ‘n baie kort tydperk van jou lewe ‘n student. Dit is nou die tyd wat jy veronderstel is om jou energie en krag ten beste aan te wend. Wat is nou ‘n beter manier om ‘n positiewe verskil te maak as om ‘n vrywillige brandbestryder te word?”<\/p>\n\n\n\n